Muhasebe kültürünün meslek mensupları üzerinden yeniden değerlemesi: Bir model önerisi
Reassessing accounting culture based on accounting professionals: A model proposal
- Tez No: 992569
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞUAYYİP DOĞUŞ DEMİRCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, muhasebe kültürünü kuramsal ve ampirik açıdan bütüncül bir yaklaşımla incelemek ve İzmir'deki mali müşavirlerin muhasebe kültür boyutlarına ilişkin eğilimlerini belirlemektir. Bu kapsamda toplum, ulusal kültür, örgüt kültürü ve kişilik tipolojileri ve muhasebe çerçevesi tarafından desteklenen yedi boyutlu yeni bir muhasebe kültürü boyutları modeli oluşturulmuştur. Modeldeki her boyut, iki karşıt kutuptan oluşmakta olup; Zaman (Kısa Vadeli Yönelim–Uzun Vadeli Yönelim), Hesap Verebilirlik (Gelenekçilik–Yenilikçilik), Hayat Boyu Öğrenme (Gelişimden Kaçınma–Gelişim Odaklılık), Temsil (Yöneticilik–Liderlik), Sürdürülebilirlik (Gri Boyut–Yeşil İnovasyon), Siyasal Katılım (Siyasal Kayıtsızlık–Politika İlgi) ve Davranış Yönetimi (Ceza– Ödül ve Teşvik) şeklinde tanımlanmıştır. Keşfedici sıralı karma araştırma yöntem kapsamında hem nitel hem de nicel analizler gerçekleştirilmiştir. Nicel aşamada kullanılan 28 ifadeden oluşan Muhasebe Kültürü Boyutları Ölçüm Aracı, 5'li Likert tipi ölçekle uygulanmıştır. İzmir genelinde 350 mali müşavirden toplanan veriler SPSS 27.0 programında analiz edilmiştir. Ölçüm aracının Cronbach Alpha katsayısı 0,75 olup güvenilirlik iyi düzeydedir. Alt boyut güvenilirliklerinin 0,40-0,84 aralığında olması kabul edilebilir düzeyi göstermektedir. Tüm değişkenlerin çarpıklık ve basıklık değerlerinin ±2,00 aralığında bulunması normal dağılım varsayımını sağladığını göstermektedir. Analizlerde Tek Örneklem t-Testi, Bağımsız Gruplar t-Testi, ANOVA, Post-Hoc Testleri ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bulgular, mali müşavirlerin Yenilikçi, Gelişim Odaklı, Liderliğe yakın ve Yeşil İnovasyonlardan yana muhasebe kültürü benimsediğini göstermektedir. Politik ilgi orta düzeydedir Uzun Vadeli Yönelim ve Ödül-Teşvik boyutları ise zayıf bütünleşmiş alanlardır. Muhasebe kültürü farklı sosyodemografik özelliklere rağmen büyük ölçüde homojendir. Ayrıca eğitim düzeyi arttıkça yenilikçilik, gelişim odaklılık, liderlik, yeşil inovasyon ve politik ilgi daha güçlü benimsenmektedir. Korelasyon sonuçlarına göre merkez kültür bileşenleri yenilikçilik, gelişim odaklılık, liderlik ve yeşil inovasyon olarak belirlenmiştir. Politik ilgi destekleyici, uzun vadeli yönelim ve ödül-teşvik ise tamamlayıcı kültür bileşenleri niteliği taşımaktadır. Sonuç olarak çalışma, muhasebe kültürünü kapsamlı bir kuramsal çerçeve ve nicel analizlerle ele alarak mesleğin uzun vadeye odaklanma, yenilik, gelişim, liderlik, sürdürülebilirlik, politik ilgi ve ödül-teşvik eksenlerindeki konumuna önemli katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine accounting culture through a holistic theoretical and empirical approach and to determine the tendencies of professional accountants in Izmir regarding the dimensions of accounting culture. To this end, a new seven-dimensional model of accounting culture was developed, supported by society, national culture, organizational culture, personality typologies and the accounting framework. Each dimension in the model consists of two opposing poles: Time Orientation (Short-Term Orientation–Long-Term Orientation), Accountability (Traditionalism–Innovation), Lifelong Learning (Development Avoidance–Development Orientation), Representation (Managerial Orientation–Leadership Orientation), Sustainability (Grey Dimension–Green Innovation), Political Participation (Political Indifference–Political Interest), and Behavior Management (Punishment–Reward and Incentives). Within an exploratory sequential mixed-methods design, both qualitative and quantitative analyses were conducted. In the quantitative phase, the Accounting Culture Dimensions Measurement Instrument, consisting of 28 items, was administered using a five-point Likert scale. Data were collected from 350 professional accountants across Izmir and analyzed using IBM SPSS Statistics 27.0. The Cronbach's alpha coefficient of the measurement instrument was 0.75, indicating good reliability. Subscale reliability coefficients ranged between 0.40 and 0.84, reflecting acceptable levels. Skewness and kurtosis values for all variables fell within the ±2.00 range, supporting the assumption of normal distribution. One-sample t tests, independent-samples t tests, ANOVA, post-hoc tests and Pearson correlation analyses were employed. The findings indicate that professional accountants tend to adopt an accounting culture that is innovative, development-oriented, inclined toward leadership and supportive of green innovation. Political interest is at a moderate level, whereas Long-Term Orientation and Reward–Incentive emerge as weakly integrated domains within the culture. Despite differences in sociodemographic characteristics, accounting culture appears largely homogeneous. Moreover, as educational attainment increases, innovation, development orientation, leadership, green innovation and political interest are more strongly endorsed. Correlation results suggest that the core cultural components are innovation, development orientation, leadership and green innovation. Political interest functions as a supporting cultural component, while long-term orientation and reward–incentive operate as complementary components. In conclusion, by addressing accounting culture within a comprehensive theoretical framework and through quantitative analyses, this study makes an important contribution to understanding the profession's positioning along the axes of long-term orientation, innovation, development, leadership, sustainability, political interest and reward–incentive.
Benzer Tezler
- Muhasebe meslek mensuplarının örgüt yanlısı etik dışı davranışlarını etkileyen faktörler: İstanbul ili örneği
Factors affecting the pro-organizational unethical behavior of accounting professions: The case of the province of Istanbul
ÜLKEN ŞEKER
- Serbest muhasebeci mali müşavirlerde etik olgusu ve örgüt kültürünün örgütsel bağlılık üzerine etkisi
Investigation of the relationship between ethics, organizational culture and organizational commitment in freelancer
BİRGÜL ERDOĞAN
- Muhasebe kültürü değerlerinin muhasebe meslek mensuplarının içsel ve dışsal motivasyonları üzerine etkisi: Bir araştırma
The impact of accounting culture values on internal and external motivations of accounting professionals:A research
EYUPHAN ÖZDAŞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
MaliyeMehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMuhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FERHAT BİTLİSLİ
- SMMM ve YMM mesleklerinde etik algısı ve bunun muhasebe hata ve hilelerine etkisi: TRC 1 bölgesi analizi
The ethic perception in professions of SMMM-YMM and its effect to accounting mistakes and tricks: TRC-1 region analysis
İKRABİN AYTEKİN
- Mersin ilinde bağımsız çalışan muhasebe meslek mensuplarının muhasebe kültür değerleri
Accounting culture values of free accountants in Mersin
NEZAKET GÜVENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
İşletmeSakarya Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELAHATTİN KARABINAR