Okul öncesi, ilkokul ve ortaokul seviyelerinde eğitimde yapay zekâ destekli uygulamaların etik boyutu: Öğretmen görüşleri
The ethical dimension of artificial intelligence-supported applications in preschool, primary, and secondary school levels: Teacher opinions
- Tez No: 992733
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÖZMUTLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgi Teknolojileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi, ilkokul ve ortaokul seviyelerinde eğitimde kullanılan yapay zekâ uygulamalarının etik boyutunu öğretmen görüşleriyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye bağlamında anaokulu, ilkokul ve ortaokul kademelerinde görev yapan öğretmenlerin yapay zekâ destekli eğitim uygulamalarına ilişkin etik algılarını analiz etmektir. Bu çalışmada araştırma yöntemlerinden karma araştırma yöntemi yürütülmüş, nitel veriler form yoluyla, nitel veriler ise öğretmen görüşmeleriyle elde edilmiştir. Araştırma deseni açıklayıcı desendir. Öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ teknolojilerine yönelik etik algısı demografik değişkenlere ve mesleki deneyimlerine göre istatistiksel olarak çok yönlü değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarında, 6 – 10 yıl deneyime sahip öğretmenlerin etik algıları en yüksek seviyedeyken branş bazında en yüksek algı Sosyal Bilimler alanında olduğu görülmüştür. Çalışmada, öğretmenlerin etik algıları dört boyutta; ön yargı, şeffaflık, hesap verilebilirlik ve veri gizliliği ilkeleri kapsamında ölçeğe dayalı olarak analiz edilmiştir. Şeffaflık ilkesi, öğretmenlerin en fazla duyarlılık gösterdiği değerken veri gizliliği, ön yargı ve hesap verilebilirlik konusunda farkındalık daha sınırlıdır. Sonuç olarak, öğretmenler eğitimde yapay zekâ uygulamalarının etik risklerinin farkındadır. Öğretmenler, kullanım motivasyonları yüksek olmasına rağmen etik riskler konusunda destek ve yönlendirmeye ihtiyaç duymaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to evaluate the ethical dimension of artificial intelligence applications used in preschool, primary, and secondary school education through teacher opinions. The aim of the study is to analyze the ethical perceptions of teachers working in preschool, primary, and secondary schools in Turkey regarding artificial intelligence-supported educational applications. A mixed research method was used in this study; qualitative data were obtained through forms, and qualitative data were obtained through teacher interviews. The research design is explanatory. Teachers' ethical perceptions of artificial intelligence technologies in education were statistically evaluated in multiple ways according to demographic variables and professional experience. The research results show that teachers with 6-10 years of experience have the highest ethical perceptions, while the highest perception by subject area is found in the Social Sciences field. In this study, teachers' ethical perceptions were analyzed using a scale based on four dimensions: bias, transparency, accountability, and data confidentiality. Transparency was the principle teachers showed the most sensitivity to, while awareness was more limited regarding data confidentiality, bias, and accountability. In conclusion, teachers are aware of the ethical risks of artificial intelligence applications in education. Although their motivation to use artificial intelligence is high, teachers need support and guidance regarding ethical risks.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
A study on the artificial intelligence literacy levels of teachers
ÇETİN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN
- Okulların dijital olgunluk düzeylerinin belirlenmesi
Determining the digital maturity levels of schools
YEŞİM YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN BALYER
DOÇ. DR. ARSLAN BAYRAM
- Öğretmenlerin mesleki gelişim faaliyetlerine katılımları ile iş doyumları arasındaki ilişki
Relationship between teachers' participation to professional development activities and their job satisfaction
YAĞMUR BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN İLĞAN
- Kapsayıcı eğitime yönelik öğretmenlerin tutum, değerleri ile evrensel tasarım öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' attitudes and values towards inclusive education and their universal design self-efficacy
MERVE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN AKTAN
- Sosyal bilgiler dersinin Toulmin Tartışma Modeli'ne dayalı öğretimi
Teaching social studies lesson based on Toulmin Discussion Model
AYLİN YAZICIOĞLU
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE ALKAN