Metal ve plastik ambalaj sektörünün kurumsal su ayak izi değerlendirmesi
Corporate water footprint assessment of metal and plastic packaging industry
- Tez No: 992783
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE GÖZDE ÖZBAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Çevre Mühendisliği, Aquatic Products, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Su ayak izi, Water footprint
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İçsu Kaynakları ve Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su ayak izi, tatlı su kaynaklarının bir tüketici veya üretici tarafından doğrudan tüketilmesinin yanı sıra dolaylı su tüketiminin göstergesidir. Mavi su ayak izi tarım, sanayi ve evsel su kullanım alanlarında, yüzey veya yeraltı suyu kaynaklarından su iletim şebekesine alınan su hacmi üzerinden hesaplanır. Gri su ayak izi su kalite standartlarını karşılamak için absorbe edilmesi gereken tatlı su hacmi miktarını ifade etmektedir. Yeşil su ayak izi yağışla akışa geçmeyen veya bitki tarafından kullanılmayarak, toprakta depolanan ya da geçici olarak toprağın veya bitki örtüsünün üzerinde kalan su hacmi olarak tanımlanmaktadır. (Aldaya ve diğ., 2012) Su ayak izi değerlendirme çalışmaları bir sürecin, ürünün, üreticinin veya tüketicinin su ayak izini niceliksel olarak belirleme ve su kalitesi etkilerini gözlemleme, bir coğrafi bölgede su ayak izini mekansal ve zamansal olarak ölçme, su ayak izinin çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğini değerlendirme ve suyun çevreye potansiyel etkilerini kapsamayı amaçlamaktadır. Su ayak izi değerlendirmesinin amacı, insan faaliyetlerinin veya belirli ürünlerin su kıtlığı ve kirliliği ile ilişkisini analiz etmek; faaliyetlerin ve ürünlerin su açısından daha sürdürülebilir hale nasıl getirilebileceğini incelemektir. Kurumsal su ayak izi, kurumun faaliyetlerini yürütmek ve desteklemek için doğrudan veya dolaylı olarak kullanılan toplam tatlı su miktarı olarak tanımlanır. (Aldaya ve diğ., 2012). Sanayi sektöründe sanal su oranı, sektöre ve üretilen ürüne bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Genel olarak, sanayi sektöründe toplam su ayak izinin yaklaşık %20–60'ı sanal sudan oluşur. Tekstil, kimya veya gıda işleme gibi su yoğun sanayilerde sanal su oranı daha yüksek olabilir ve bazı durumlarda %50–70 seviyelerine ulaşabilir. Öte yandan, enerji üretimi ve metal işleme gibi ağır sanayilerde doğrudan su kullanımı baskın olup sanal su oranı daha düşüktür ve genellikle %20–40 civarındadır. Bu nedenle, sanayi sektöründe sanal su önemli bir paya sahiptir. İlgili ürün ve üretim süreçlerine göre bu oranlar değişebilir ve belirli sektörler için detaylı hesaplamalar yapılması, su yönetimi ve sürdürülebilirlik stratejileri açısından kritik öneme sahiptir. Tez çalışması kapsamında, Türkiye'de sektöründe ileri gelen bir ambalaj şirketinin metal ve plastik ambalaj üretimi yaptığı tesislerinde, kurumsal su ayak izi hesaplanmış ve etki değerlendirmesi yapılmıştır. Kurumsal su ayak izi, Su Ayak İzi Değerlendirmesi Rehberi'ne dayalı olarak, etki değerlendirmesi ise ISO 14046 standardı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Su Ayak İzi Ağı (WFN) metodolojisini temel alarak plastik ve metal ambalaj üreten bir şirketin beş farklı işletmesinde doğrudan mavi ve gri su ayak izi hesaplamalarını, gerçek zamanlı ölçüm verileri ile gerçekleştirmiştir. Doğrudan su ayak izi hesaplamalarında, birincil veri kullanımı ağırlıklı olarak öne çıkarak, personel kullanımı, üretim faaliyetleri ve bahçe sulama gibi operasyonel sınırları kapsamıştır. Metal ve plastik ambalaj üretimi yapan tesislerde doğrudan mavi su ve gri su ayak izi hesaplanmasının yanı sıra, openLCA yazılımı kullanılarak hammadde, yardımcı malzeme, enerji, sevkiyat ve atık kaynaklı sanal su ayak izi de dahil olmak değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Dolaylı su ayak izi değerlendirmesi, mavi ve gri su ayak izi hesaplamalarından farklı olarak, hammaddeden üretim, kullanım ve bertarafa kadar ürün veya sistemin yaşam döngüsünün tamamını kapsar ve bu süreç boyunca ortaya çıkan çevresel etkileri sayısal olarak analiz eden, yaygın şekilde benimsenmiş bir yöntemdir. Bu bütüncül yaklaşım, çevresel yönetimi güçlendirmek için karar alma süreçlerinin iyileştirilmesine hizmet eder (Mir ve diğ., 2025).Plastik ve metal ambalaj sektöründe bu çalışma su ayak izi hesaplama ve küresel değerlendirmeler açısından önemli bir referans olması hedeflenmiştir. Dolaylı su ayak izi değerlendirmesinde ise tedarik zinciri kaynaklı YDD çalışması ile analiz sağlanarak tedarik zincirinde en çok hangi sürecin su kullanımına etkisi olduğu tespit edilmesi kaynak ve enerji verimliliği incelenerek iki farklı senaryoda değerlendirilmiştir. ISO 14046 standart çerçevesinde kabul görmüş bu iki metot birleştirilerek, yeni yaklaşımlar ambalaj sektöründe öncülük edecektir
Özet (Çeviri)
The water footprint is an indicator of freshwater use that accounts for both direct water consumption by a consumer or producer and indirect water use. The blue water footprint is calculated based on the volume of water withdrawn from surface or groundwater resources into the supply network for agricultural, industrial, and domestic purposes. The grey water footprint refers to the volume of freshwater required to eliminate pollutants to verify certain water quality standards. The green water footprint is defined as the volume of rainwater that does not run off but is stored in the soil or temporarily which remains on top of the soil or vegetation (Aldaya et al., 2012). Water footprint assessment studies aim to cover water footprints of a process, product, producer, or consumer; evaluating water quality impacts; measuring the water footprint in a geographic region spatially and temporally; evaluating the environmental, social, and economic sustainability of the water footprint; and assessing the potential impacts of water on the environment. The objective of water footprint assessment is to assess the relationship between human activities or specific products conjuring with water scarcity and pollution, in addition to examine how these activities and products can be made more sustainable in terms of water management. The corporate water footprint is defined as the total volume of freshwater used directly or indirectly to run and support a business (Aldaya et al., 2012). Within the scope of this thesis study, the corporate water footprint was calculated, and an impact assessment was conducted at the metal and plastic packaging production facilities of a leading packaging company in Turkey. The corporate water footprint was calculated based on the Water Footprint Assessment Manual, while the impact assessment was carried out using the ISO 14046 standard. Based on the Water Footprint Network (WFN) methodology, the study performed direct blue and grey water footprint calculations using directly measured data at five different facilities of the company producing plastic and metal packaging. In the direct water footprint calculations, the use of primary data was prioritized, covering operational boundaries such as personnel usage, production activities, and garden irrigation. In addition to calculating the direct blue and grey water footprints in the metal and plastic packaging facilities, the assessment of LCA was conducted using openLCA software that included the virtual water footprint originating from raw materials, auxiliary materials, energy, shipment, and waste. The reason for conducting an indirect water footprint impact assessment is that, distinct from volumetric water footprint assessment, it is a widely adopted method that quantitatively evaluates environmental impacts occurring throughout from raw material extraction to production, usage, and disposal boundaries of the entire life cycle of a product or system. This holistic approach serves to improve decision-making processes to strengthen environmental management (Mir et al., 2025). This study aims to serve as an important reference for the plastic and metal packaging sector in terms of water footprint calculation and global assessments. In the indirect water footprint assessment, analysis was provided through a supply chain-sourced Life Cycle Assessment (LCA) study, in two different scenarios where resource and energy efficiency criteria were observed for both metal and plastic packaging in order to define which had the greatest impact on water use. Therefore, new approaches will be pioneered in the packaging sector by combining these two accepted methods within the framework of the ISO 14046 standard.
Benzer Tezler
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- İnce taneli sementasyon çeliklerinde sıcak şekil verme ve ısıl işleminin ostenit tane büyüklüğüne etkisi
Başlık çevirisi yok
MERAL ŞANLI
- Plazma arkı eldesi ve yüzey bölgesi modifikasyonunda kullanılabilirliği
Başlık çevirisi yok
ÖZKAN ÖZİPEKLİLER
- 1,3-difenil-4,5-bis(hidroksiimino)-imidazolidin ve Ni(II), Cu(II), Pd(II), UO2(VI) komplekslerinin sentezi
Başlık çevirisi yok
VEFA AHSEN
