İhvân-ı Safâ'nın bilim metodolojisi
The scientific methodology of the Ikhwân al-Safâ
- Tez No: 992909
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
10. yüzyılda Basra‟da ortaya çıkan, dinî, felsefî, siyasî ve ilmî amaçlar etrafında bir araya gelen ve faaliyetlerini gizli olarak sürdürmüş olan İhvân-ı Safâ adındaki topluluk, dünya düşünce tarihinin önde gelen düşünürler topluluğundan biridir. İhvân-ı Safâ, Resâilu İhvâni's-Safâ adlı kapsamlı eserinde bilim ve felsefeye dair hem büyük bir birikimi aktarıp kullanmış hem de bunları din ve mistisizmle ilişkilendirerek yorumlamıştır. Eklektik ve ansiklopedist bir tarza sahip olan İhvân-ı Safâ‟nın bilimde nasıl bir metot tesis ettiği bu açılardan dolayı oldukça önemlidir. Bu önemi nedeniyle hazırlanan“İhvân-ı Safâ‟nın Bilim Metodolojisi”adlı bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm, bilim felsefesin temel kavramsal çerçevesine dair açıklamalar ile İslâm biliminin teşekkül süreci, bu süreçte ortaya çıkan problemler, İslâm biliminin gerileme sebepleri, bilim felsefesinde genel yaklaşımlar ve İslam bilim tarihinde metodolojik bazı yaklaşımlar ortaya koymaya odaklanmıştır. İhvân-ı Safâ‟nın bilim metodolojisinin bir tür arka planı olan bu bölümden sonra ikinci bölümde, ilkin İhvân-ı Safâ hakkında genel bilgilere ve düşüncelerinin ana çerçevesine yer verilmiştir. Sonrasında İhvân-ı Safâ‟ya göre bilgi, bilim, marifettullah, (b)ilimin amacı, bilginin nasıl elde edildiği, oluşturulduğu ve aktarıldığı, bilimler tasnifi, bilimle ilişkili alanlar, felsefe ve din arasındaki ilişki gibi pek çok husus ele alınmış ve tartışılmıştır. Tezin üçüncü ve son bölümünde ise İhvânı Safâ‟nın bilim metodu ile ilgili en temel prensipler tespit edilerek sunulmuştur. Bu prensipler eklektik ve ansiklopedik, kapsayıcılık ve evrensellik, tevil ve sembolik dil, matematiksel dil ve sayı mistisizmi, duyulurlardan akledirlere doğru yol, pedagojik yaklaşım ve nihayetinde akıl, sezgi ve vahiy birlikteliği şeklinde sıralanarak içeriklendirilmiştir. Bütün bunların sonucunda İhvân-ı Safa‟nın bilim metodolojisine dair olabildiğince kapsamlı bir tabloya ulaşılmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Ikhwān al-Ṣafā, an intellectual circle that emerged in tenth-century Basra and pursued religious, philosophical, political, and scientific aims through largely clandestine activities, occupies a distinguished place in the history of intellectual thought. In their encyclopedic work, Rasāʾil Ikhwān al-Ṣafāʾ, they transmitted an extensive body of scientific and philosophical knowledge while interpreting it through a synthesis of religion and mysticism. Owing to their eclectic and encyclopedic character, the scientific methodology developed by the Ikhwān alṢafāʾ constitutes a significant subject of scholarly inquiry. This thesis, entitled The Scientific Methodology of the Ikhwān al-Ṣafāʾ, is structured in three chapters. The first chapter provides a conceptual framework drawn from the philosophy of science, examines the formation of Islamic science, the challenges encountered in this process, the factors contributing to its decline, and outlines general approaches in the philosophy of science alongside selected methodological perspectives in the history of Islamic science. The second chapter presents an overview of the Ikhwān al-Ṣafā and the main contours of their thought, followed by an analysis of their views on knowledge and science, maʿrifat Allāh (knowledge of God), the aims of science, the acquisition, construction, and transmission of knowledge, the classification of the sciences, and the relationship between philosophy and religion. The third and final chapter identifies and systematizes the fundamental principles of the Ikhwān al-Ṣafā‟s scientific methodology, including eclecticism and encyclopedism, inclusiveness and universality, taʾwīl and symbolic language, mathematical discourse and number mysticism, the progression from the sensible to the intelligible, a pedagogical orientation, and the integration of reason, intuition, and revelation. Overall, the study seeks to present a comprehensive account of the scientific methodology of the Ikhwān al-Ṣafā.
Benzer Tezler
- İhvân-ı Safâ'nın matematik felsefesi
The philosophy of mathematics of İhvân-i Safâ
EYÜP ALSANCAK
Doktora
Türkçe
2021
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIZA BAKIŞ
- İhvan-ı Safa risalelerinde kötülük problemi
The problem of evil in the tractates of Ikhwan al Safa
NUSRET TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinFırat ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYDAR DÖLEK
- İslâm medeniyeti'nde 18. yüzyıla kadar ilimlerin sınıflandırılması eserlerinde matematiğin konumu
The position of mathematics in the categorization of sciences till 18th century in Islamic civilisation
ECEM ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeÇankırı Karatekin ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KÖKCÜ
- İhvân-ı Safâ'nın dilbilim felsefesi
Linguistic philosophy of İkhwan-i Safa
MARYAM KHALED MOHAMMED AHMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN BİLEN
- İhvan–ı Safa'nın itikadî görüşleri
The creed views of İkhwan Al-Safa
GÜLŞAH NEBİOĞULLARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF BENLİ