Gonartrozlu bireylerde fonksiyonel durumun yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of functional status on fatigue and sleep quality in individuals with gonartrosis
- Tez No: 993042
- Danışmanlar: PROF. DR. AYLA ÜNSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği, Primer bakım hemşireliği, Yorgunluk sendromu-kronik, Pittsburg sleep quality index, Primary nursing, Fatigue syndrome-chronic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gonartroz, en sık görülen osteoartrit türüdür. Yorgunluk kronik hastalıklarda yaygın bir belirti olup gonartrozda da sık görülmektedir. Uyku bozukluğu da gonartrozlu bireylerde sık rastlanan bir durumdur. Bu araştırma, gonartrozlu bireylerde fonksiyonel durumun yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma Kırşehir İli Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi servisi ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezine başvuran gonartroz tanısı almış 214 bireyi kapsamaktadır. Veriler SPSS-27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız gruplarda t-testi, Mann Whitney U, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis-H, LSD post hoc, cronbach alfa ve pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 67,93 yıl, hastalık süresi ortalaması 7,72 yıl olarak hesaplanmıştır. Beden kitle Indeksi açısından katılımcıların %37,9'unun obez olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğunu kadınlar (%92,1) oluşturmaktadır. Katılımcıların %88,8'inin ev hanımı olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %64,5'i günlük aktivite düzeylerini“kötü”olarak değerlendirmiştir. Gonartrozlu yaşam süresi en sık 6–10 yıl (%46,3) olarak bildirilmiştir. Katılımcıların %59,3'ünün sağ diz ameliyatı olduğu %22,4'ünün sol dizinden %18,2'sinin her iki dizinden ameliyat olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %95,3'ü Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (FSS)'ne göre kronik yorgun olarak değerlendirilmiştir. Pittsburgh Uyku Kalitesi Indeksi'ne göre katılımcıların %58,9'unun kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda gonartrozlu bireylerde fonksiyonel durum, yorgunluk ve uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, Beden Kitle Indeksi (BKI), medeni durum ve kronik hastalık öyküsü gibi birçok tanıtıcı değişken bu üç kavramı doğrudan etkilemektedir. Hemşireler gonartrozlu bireylerin yalnızca klinik belirtilerini değil bireylerin yaşam tarzı, eğitim düzeyi ve destek sistemlerine göre de girişimler geliştirir. Dolayısıyla bireylerin yaşam kalitesini artırmada kritik bir role sahiptir. Hemşirelik uygulamaları fonksiyonel kapasiteyi artırmaktadır. Bu doğrultuda yorgunluk azalmakta ve uyku kaliteleri artmaktadır. Fonksiyonel durumu iyileştirmek amacıyla bireylerin yaş, cinsiyet, BKI ve fiziksel kapasite gibi özellikleri dikkate alınarak bireyselleştirilmiş egzersiz programları oluşturulmalıdır. Gonartrozlu bireylerin bakımında, fizik tedavi uzmanı, hemşire, diyetisyen, psikolog vb. gibi farklı disiplinlerden uzmanların iş birliği içinde çalışması sağlanmalıdır. Bu durum gonartrozlu bireylerin fonksiyonel durumlarının iyileştirilmesine, yorgunluk düzeylerinin azaltılmasına ve uyku kalitelerinin artırılmasına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Gonarthrosis is the most common type of osteoarthritis. Fatigue is a prevalent symptom in chronic diseases and is frequently observed in individuals with gonarthrosis. Sleep disturbances are also common among this population. This descriptive study was conducted to determine the effects of functional status on fatigue and sleep quality in individuals with gonarthrosis. The research included 214 individuals diagnosed with gonarthrosis who were admitted to the Orthopedics Department and the Physical Therapy and Rehabilitation Center of Kırşehir Training and Research Hospital. Data were analyzed using SPSS-27 software. Descriptive statistics (frequency, percentage, mean, and standard deviation) and inferential tests including independent samples t-test, Mann-Whitney U test, One-Way ANOVA, Kruskal-Wallis H test, LSD post hoc test, Cronbach's alpha, and Pearson correlation analysis were applied. The mean age of participants was 67.93 years, and the mean disease duration was 7.72 years. Regarding body mass index, 37.9% of the participants were classified as obese. The majority of the participants were women (92.1%), and 88.8% were housewives. Additionally, 64.5% of the participants rated their daily activity level as“poor.”The most frequently reported disease duration was 6–10 years (46.3%). It was determined that 59.3% of the participants had undergone surgery on the right knee, 22.4% on the left knee, and 18.2% on both knees. According to the Fatigue Severity Scale (FSS), 95.3% of the participants were evaluated as chronically fatigued, and based on the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), 58.9% were identified as having poor sleep quality. The results demonstrated a significant relationship between functional status, fatigue, and sleep quality in individuals with gonarthrosis (p<0.05). Sociodemographic and clinical factors such as age, sex, educational level, body mass index (BMI), marital status, and history of chronic disease directly influenced these three variables. Nurses play a critical role not only in managing the clinical symptoms of gonarthrosis but also in developing interventions tailored to individuals' lifestyle, educational background, and support systems. Nursing practices contribute to improving functional capacity, which in turn reduces fatigue and enhances sleep quality. To optimize functional status, individualized exercise programs should be designed, taking into account variables such as age, sex, BMI, and physical capacity. The multidisciplinary collaboration of healthcare professionals—including physiotherapists, nurses, dietitians, and psychologists—is essential for improving functional status, reducing fatigue levels, and enhancing sleep quality in individuals with gonarthrosis.
Benzer Tezler
- Gonartrozlu hastalarda womac indeksi ile fonksiyonel testlerin ve diz propriosepsiyonun ilişkisi
The relationship of clinical functional tests and knee proprioception with the womac index in patients with gonarthrosis
BUSE GÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve RehabilitasyonUluslararası Kıbrıs ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIKA FATMA UYGUR
DOÇ. DR. HATİCE REŞORLU
- Semptomatik diz osteoartritli hastalarda ultrasonografi tabanlı alt ekstremite kas kalınlığının fonksiyonel kapasite ve denge üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of ultrasonography-based lower extremity muscle thickness on functional capacity and balance in patients with symptomatic knee osteoarthritis
BİLAL ÖZSARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonKırıkkale ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA DİLEK KESKİN
- Gonartrozlu bireylerde uygulanan farklı tedavi modalitelerinin ağrı, yaşam kalitesi ve kas-iskelet sistemi üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of different treatment modalities applied in individuals with gonarthrosis on pain, quality of life and musculoskeletal system
EREN ARABACI
Doktora
Türkçe
2026
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiTemel Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
- Gonartrozlu bireyler için ileri yaş fonksiyon ve disabilite ölçeği'nin kültürel adaptasyonu ve Türkçe versiyonu: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Cultural adaptation and Turkish version of late li̇fe function and disability instrument for individuals with gonarthrosi̇s: A reliability and validity study
YAĞMUR HAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Okan ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ATICI
- Tibia plato kırıklarının yazılım algoritması kullanılarak yorumlanma başarısı
Success in interpreting tibia plateau fractures using software algorithm
BURAK ACAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil Tıpİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT PAYZA
DOÇ. DR. MEHMET GÖKTUĞ EFGAN