Hepatit B ve maymun çiçeği epidemiyolojisi için ayrık ve sürekli zamanlı matematiksel modellerde kararlılık ve nitel davranış
Stability and qualitative behavior in discrete and continuoustime mathematical models for the epidemiology of hepatitis B and monkey pox
- Tez No: 993213
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET GÜMÜŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Epidemiolojik modelleme, Matematiksel modelleme, Epiedmiological modeling, Mathematical modelling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bulaşıcı hastalıklar, insan sağlığı için ciddi tehdit oluşturan ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilen global problemlerdir. İnsanlık, tarihin farklı dönemlerinde veba, verem ve zatürre gibi pek çok salgınla karşı karşıya kalmış ve ağır kayıplar vermiştir. Ancak patojenlerin sürekli evrim geçirmesi, geçmişte görülen hastalıkların yeni varyantlarla yeniden ortaya çıkmasına veya tamamen yeni hastalıkların meydana gelmesine neden olmaktadır. Günümüzde HIV, hepatit B, COVID-19, maymun çiçeği ve kolera gibi birçok bulaşıcı hastalık hala önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Bu bağlamda matematiksel modelleme, bulaşıcı hastalıkların yayılma dinamiklerini anlamak, gelecekteki seyrini öngörmek ve etkili kontrol stratejileri geliştirmek için güçlü ve sistematik bir yaklaşım sunar. Matematiksel modeller hastalıkların bulaşma mekanizmasını açıklamada, kritik parametreleri belirlemede, olası müdahalelerin etkisini değerlendirmede ve karar vericilere bilimsel temelli yol gösterici bilgiler sağlamada kritik bir rol oynar. Bu tezde özellikle hepatit B ve maymun çiçeği hastalıklarının bulaşma ve yayılma dinamikleri matematiksel modelleme çerçevesinde incelenmektedir. Hepatit B günümüzde ciddi sorunlara yol açabilen ve global ölçekte yaygınlığını koruyan önemli bir halk sağlığı problemiyken, son yıllarda hızla artan maymun çiçeği vakaları bu hastalığa yönelik detaylı incelemeleri gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda her iki hastalık için matematiksel modeller geliştirilmiş, modellerin biyolojik ve matematiksel tutarlılığı sağlanarak kararlılık analizi, çatallanma analizi, hassaslık analizi ve optimal kontrol yöntemleri uygulanmıştır. Analiz sonuçlarını destekleyen çok sayıda simülasyon çalışması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, etkili önleme ve müdahale stratejilerinin belirlenmesine katkı sunmakta ve hastalıkların gelecekteki seyrine ilişkin önemli öngörüler sağlamaktadır. Yapılan çalışma, bulaşıcı hastalıklarla mücadelede halk sağlığı uzmanlarına ve karar vericilere bilimsel temelli bir bakış açısı kazandırarak toplumsal düzeyde anlamlı katkılar sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Infectious diseases are global problems that pose serious threats to human health and can significantly reduce the quality of life. Humanity has faced numerous epidemics, such as plague, tuberculosis, and pneumonia, throughout history, and suffered heavy losses. However, the constant evolution of pathogens leads to the reemergence of past diseases with new variants or the emergence of entirely new diseases. Today, many infectious diseases, such as HIV, hepatitis B, COVID-19, monkeypox, and cholera, remain significant public health problems. In this context, mathematical modeling offers a powerful and systematic approach to understanding the spread of infectious diseases, predicting their future course, and developing effective control strategies. Mathematical models play a critical role in explaining disease transmission mechanisms, identifying critical parameters, assessing the impact of potential interventions, and providing scientifically based guidance to decision-makers. This thesis examines the transmission and spread dynamics of hepatitis B and monkeypox within the framework of mathematical modeling. While hepatitis B is a significant public health ABSTRACT (continued) problem that can cause serious problems and maintains its global prevalence, the rapid increase in monkeypox cases in recent years necessitates detailed investigations of this disease. To this end, mathematical models were developed for both diseases, ensuring the biological and mathematical consistency of the models and applying stability analysis, bifurcation analysis, sensitivity analysis, and optimal control methods. Numerous simulation studies were conducted to support the analysis results. The obtained results contribute to the identification of effective prevention and intervention strategies and provide important insights into the future course of the diseases. This study aims to provide public health experts and decision-makers with a scientifically based perspective in the fight against infectious diseases, thus making meaningful contributions to society.
Benzer Tezler
- Diyarbakır ilkokul ve lise öğrencilerinde hepatit B. yüzey antijen insidansı
Başlık çevirisi yok
İSMAİL CAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1990
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDicle ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SACİT GÜNBEY
- Hepatit B virusu infeksiyonlarında serum HBV-DNA'nın tayini ve klinik uygulamadaki yeri
Başlık çevirisi yok
NEZİHA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1991
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık BakanlığıDR. ARSLAN NAZLIOĞLU
- Hepatit B virus infeksiyonu ve insan serum albumini arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
FÜGEN ÇOKÇA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1992
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiAnkara ÜniversitesiKlinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEMİH KANDİLCİ
- Kronik B hepatitli olgularda (Asemptomatik taşıyıcı, persistant hepatit ve aktif hepatit) serum kortizol düzeyi ve prognostik anlamının incelenmesi
Sera Cortisol levels in patients with chronic hepatitis B virus infection (Asymptomatic carriers, persistant hepatitis and active hepatitis) and its prognostic significance
ÖMER HİLMİ ALGA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1994
MikrobiyolojiGataEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
- Tıp fakültesi öğrencileri ve hastane personelinde rekombinan hepatit B aşısının etkinliği
Başlık çevirisi yok
OĞUZ ŞENBİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1995
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiAnkara ÜniversitesiDOÇ.DR. İSMAİL BALIK