Osmanlı döneminde Şumnu Kalesi (1789-1878)
Shumen Fortress in the Ottoman period (1789-1878)
- Tez No: 993343
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şumnu, Doğu Bulgaristan'da yer alan Deliorman bölgesine kurulmuş bir kenttir. 1388 yılında Osmanlı tarafından fethedilen kale 1444 yılında haçlı ordusunun bölgeye saldırısından sonra XVIII. yüzyıla kadar daha mütevazi bir yerleşim haline geldi. Özellikle XVIII. yüzyılın sonlarından itibaren Şumnu, Osmanlı İmparatorluğu nezdinde Doğu Tuna kalelerinin ve istihkamların savunulmasında jeostratejik bir öneme sahip olması nedeniyle değerini arttırdı. Bulunduğu konum itibariye İstanbul'unda savunulmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu özelliği nedeniyle Osmanlı padişahları ve devlet adamları zaten doğal bir istihkam yapısına sahip olan Şumnu'ya yeni savunma istihkamları ekleyerek, ana karargâh haline getirdiler. Barındırabileceği asker miktarı potansiyeli (50.000) de göz önüne alındığında güçlü bir konuma gelen Şumnu, XIX. yüzyılda Rusya tarafından gerçekleştirilen kuşatmalarda oldukça başarılı bir direnç ortaya koydu. Bu başarılı savunmaların arkasında pek tabi birçok etken bulunmaktaydı. Öncelikle XVIII. yüzyılın sonlarına doğru başlanan inşa, tamirat ve onarım çalışmaları sonucunda güçlü bir istihkam haline geldi. Osmanlı'nın XIX. yüzyılda değişen kale anlayışıyla birlikte dört ayrı dönemde gerçekleştirilen çalışmalarla Şumnu istihkamları kuvvetlendirildi. Bunlar arasında en maliyetli dönem 252.527 kuruşla 1838-1854 dönemidir. Ardından İstanbul ile Şumnu arasındaki iletişimi güçlendirmek adına farklı dönemlerde kullanılan dört ayrı güzergâh belirlendi. Bunun yanında 1855 yılında telgraf hattı kurulmasıyla birlikte hem diğer kalelerle hem de müttefik Fransa ile iletişim hızlandırıldı. Asker ve teçhizat bakımından bölgesindeki en geniş hacme sahip oldu. Bütün bu uğraşlar meyvelerini verdi ve Rus ordusunun kuşatmaları sonucunda Şumnu“Balkanların Karadeniz Kıyısındaki Kilidi”ve“Gazi Şumnu”gibi unvanlara nail oldu. Ancak her ne kadar savaşarak kaybedilmiş olmasa da 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Şumnu elden çıktı. Bu durum Osmanlı'nın istihkâmlı müdafaa ve kale anlayışındaki değişiminde temelini oluşturmaktaydı. Artık orduların kalelerde sabit bir şekilde beklediği doktrinden vazgeçilmesi gerektiğini fark etti.
Özet (Çeviri)
Şumnu is a city located in the Deliorman region of eastern Bulgaria. The fortress, which was conquered by the Ottoman Empire in 1388, became a relatively modest settlement from the aftermath of the Crusader attack on the region in 1444 until the eighteenth century. From the late eighteenth century onward, however, Şumnu gained increasing importance within the Ottoman imperial system due to its geostrategic role in the defense of the Eastern Danube fortresses and fortification network. By virtue of its location, it also assumed a critical function in the defense of Istanbul. For this reason, Ottoman sultans and high-ranking state officials transformed Şumnu—already possessing a naturally advantageous defensive topography—into a principal military headquarters through the construction of additional fortifications. Taking into account its capacity to accommodate a substantial garrison, estimated at up to 50,000 troops, Şumnu emerged as a major military center and displayed notable resilience during the sieges conducted by the Russian Empire in the nineteenth century. These successful defenses were the result of multiple interrelated factors. Foremost among them were the construction, repair, and renovation activities initiated toward the end of the eighteenth century, which gradually transformed Şumnu into a highly fortified stronghold. In accordance with the evolving Ottoman approach to fortification and military defense in the nineteenth century, the defenses of Şumnu were strengthened through four distinct phases of military investment. The most financially burdensome of these phases occurred between 1838 and 1854, with expenditures amounting to 252,527 kuruş. In addition, four different communication routes were designated and employed at various times to enhance connectivity between Istanbul and Şumnu. The establishment of a telegraph line in 1855 further accelerated communication, both with other Ottoman fortresses and with the allied power of France. In terms of manpower and military matériel, Şumnu possessed the largest capacity in its immediate region. As a consequence of these cumulative efforts and its successful resistance to Russian sieges, Şumnu acquired honorific titles such as the“Key of the Balkans on the Black Sea Coast”and“Gazi Şumnu.”Nevertheless, despite the fact that it was not lost as a result of direct military defeat, Şumnu was ceded following the Treaty of Berlin in 1878. This development constituted a critical turning point in the transformation of the Ottoman understanding of fortified defense and fortress doctrine. The empire came to recognize, albeit belatedly, the necessity of abandoning a defensive paradigm based on static garrisons confined within fortresses.
Benzer Tezler
- XVI. yy Osmanlı Tahrir Defterlerine göre Şumnu kazasının beşeri ve ekonomik coğrafyası
The human and economic geography of Shumen province acording to the Ottoman Tahrir Registers of the XVI. century
HASAN HÜSEYİN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2021
CoğrafyaAfyon Kocatepe ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUSRET KOCA
DOÇ. DR. MUSTAFA KARAZEYBEK
- Muhsinzade Mehmed Paşa'nın Hayatı ve Vakıfları
The Life and Waqfs of Muhsinzade Mehmed Pasha
BEYHAN UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÇINAR
- Kaptan-ı Deryalıktan üç kıta valiliğine Çengeloğlu Tahir Paşa'nın hayatı,askeri,idari ve ilmi yönü
From admiral in chief to governor of three continents Çengeloglu Tahir Pashas life soldiership governorship and scholarship
AYDIN ÖZKAN
Doktora
Türkçe
2017
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURETTİN GEMİCİ
- Geç Osmanlı Dönemi'nden 1970'li yıllara kadar değişen tüketim alışkanlıkları, mağazacılık ve mağaza mimarisi
Başlık çevirisi yok
BEGÜM ULUYURT YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkBaşkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT ŞUMNU