Kadı sicillerine göre Tiran'da aile (1848-1920)
Family in Tirana according to kadi court records (1848-1920)
- Tez No: 993344
- Danışmanlar: PROF. DR. AŞKIN KOYUNCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile, toplumsal yapının sürekliliğini sağlayan en temel kurumlardan biri olarak tarihsel süreç içinde hukuki ve sosyal dönüşümlere uğramıştır. Bu çalışma, Tiran örneği üzerinden Osmanlı'dan modern döneme uzanan süreçte aile kurumunun geçirdiği değişimi, yerel mahkeme kayıtlarına yansıyan nikâh, miras ve boşanma uygulamaları çerçevesinde ele almaktadır. Günümüze ulaşan Tiran Mahkemesine ait 1848–1920 yıllarını kapsayan 42 defter incelenmiş ve 13 nikâh defteri üzerinden kadınların ve eşlerinin özellikleri, ikamet yerleri, aldıkları mehir miktarları ve evlilik sıraları değerlendirilmiştir. Kayıtlar, köyde yaşayan kadınların genellikle köy içinde evlendiklerini, şehirde yaşayan kadınların ise Tiran ve yakın çevredeki Akçahisar, Draç, Kavaye ve Peklin gibi merkezlerle evlilik yaptıklarını göstermektedir. Şehirde yaşayan kadınların, köyde yaşayan kadınlara kıyasla daha yüksek mehir aldığı da tespit edilmiştir. Nikâh kayıtlarında kadınların evlilik sayıları da yer almakta olup, ilk evliliğini yapan kadınların ikinci veya üçüncü evliliğini yapanlara göre daha yüksek mehir aldığı görülmüştür. Tiran'daki ailelerin büyüklüğünü belirlemek amacıyla tereke ve veraset kayıtları incelenmiş, ortalama çocuk sayısının 2,6 olduğu belirlenmiştir. Şehirde yaşayan ailelerin çocuk sayısının köydekilerinden daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Balkanların diğer bölgelerinde olduğu gibi Tiran'da da Hıristiyan ailelerin daha fazla çocuk sahibi olduğu görülmüştür. Tiran'da evliliklerin büyük çoğunluğu tek eşlidir; erkeklerin yalnızca %5,30'si birden fazla eşle evlenmiştir. Çocuk ve eş sayısına göre hesaplanan ortalama çekirdek aile hacmi 4,64'tür. Erkeklerin yaklaşık %8'inin ise çocuk sahibi olmadığı tespit edilmiştir. Boşanma kayıtları, Tiranlıların büyük ölçüde anlaşmalı boşanma yolunu tercih ettiğini göstermektedir. Evliliklerin %73'ü karşılıklı rıza ile, %96'sı ise geçimsizlik gerekçesiyle sona ermiştir.
Özet (Çeviri)
The family, as one of the most fundamental institutions ensuring social continuity, has undergone significant legal and social transformations throughout history. This study examines the transformation of the family institution from the Ottoman period to the modern era through the case of Tirana, based on kadı court records. A total of 42 court registers belonging to the Tirana Court and covering the years 1848–1920 were analysed in order to explore the legal and social dimensions of family life. The analysis focuses particularly on 13 marriage registers, which provide information on the characteristics of women and their spouses, places of residence, dowry amounts, and marriage order. The records show that women living in rural areas generally married within villages, whereas urban women tended to marry men from Tirana and nearby cities. Women residing in urban areas were found to receive higher dowries than those living in villages. In addition, women entering their first marriage received higher dowries than those in second or third marriages. Household structure was examined through probate and inheritance records, revealing an average of 2.6 children per family. Urban families tended to have more children than rural families, and Christian families generally had higher numbers of children. The vast majority of marriages were monogamous, with only 5.30% of men married to more than one wife. The average nuclear family size was 4.64, while approximately 8% of men were childless. Divorce records indicate that consensual divorce was the predominant practice, with most marriages ending due to incompatibility.
Benzer Tezler
- Şer'iye sicillerine göre Trabzon'da mülk satışları 1160-1170/1747-1757
According to sharia courts property sellings in Trabzon 1160-1170/1747-1757
TURAN AÇIK
- Socio-cultural life in Sivas according to kadi registers (1879-1882)
Kadı defterlerine göre Sivas'ta sosyo-kültürel hayat (1879-1882)
ABDULVAHAP ALICI
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
TarihOrta Doğu Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER TURAN
- 1815 numaralı Trabzon Şer'iye Sicilinin transkripsiyonu ve hukuki değerlendirmesi
Transcription of Trabzon shariah register numbered 1815 and its legal evaluation
ALİ TURAN
- Manastır'ın 2 numaralı şer`iye sicili (1621-1623)
The Judicial records of Manastır number 2 (1621-1623)
NECATİ ÇAYIRLI
- Kadı sicillerine göre XIX. asrın ikinci yarısında Urfa'da sosyal hayat
The social life of Urfa in the second half of XIX. century according to kadi sicilis (Muslim judge registers)
YASİN TAŞ
Doktora
Türkçe
2013
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYA KAZICI