Taylor kuralının Türkiye ekonomisinde uygulanabilirliği üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the applicability of the Taylor rule in the Turkish economy
- Tez No: 993484
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURAL YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Enflasyon hedeflemesi, Para politikaları, Inflation targeting, Monetary policies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Para politikasının temel amacı olan fiyat istikrarının sağlanması, ekonomik istikrarın sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, enflasyon hedeflemesi rejimi, merkez bankalarının para politikası uygulamalarında öngörülebilirliği artıran ve şeffaflığı güçlendiren önemli bir strateji olarak kabul edilmektedir. Türkiye'de 2001 krizi sonrasında uygulamaya konulan yapısal reformlarla birlikte, önce 2002 yılında örtük enflasyon hedeflemesi rejimine geçilmiş, 2006 yılından itibaren ise resmi enflasyon hedeflemesi sistemine geçiş yapılmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada gerçekleştirilen ampirik analizin kapsamı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) enflasyon hedeflemesine dayalı para politikası rejimini resmen uygulamaya koyduğu 2006 yılı itibarıyla başlatılmıştır. Çalışmada, para politikasının teorik temellerinden biri olan Taylor kuralı ele alınmış, Türkiye ekonomisinde bu kuralın geçerliliği genişletilmiş versiyonu aracılığıyla incelenmiştir. Genişletilmiş Taylor kuralı çerçevesinde, faiz oranlarının enflasyon açığı ve çıktı açığına ek olarak döviz kuru açığına verdiği tepkiler de araştırılmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin 2006:01 - 2025:06 dönemine ait aylık verileri kullanılarak, Vektör Otoregresyon (VAR) analizi gerçekleştirilmiştir. Modelin uygunluğu ve güvenilirliği çeşitli tanısal testlerle sınanmıştır. Elde edilen bulgular, politika faizinin kendi geçmiş değerlerine ve enflasyon açığına karşı anlamlı tepkiler verdiğini, buna karşılık çıktı açığının faiz kararları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir rol oynamadığını göstermektedir. Döviz kuru açığının politika faizi üzerindeki etkisinin ise istatistiksel olarak anlamlı ve teorik beklentilerle uyumlu şekilde ortaya çıktığı, para politikası tepkilerinde tamamlayıcı bir unsur olarak dikkate alındığı görülmektedir. Etki-tepki analizi sonuçları da döviz kurunda meydana gelen şokların kısa vadede politika faizi ve enflasyon üzerinde belirgin etkiler yarattığını ortaya koyarken; varyans ayrıştırması bulguları, faiz değişimlerinin büyük ölçüde kendi geçmiş dinamiklerinden etkilendiğini, ancak zamanla döviz kuru ve enflasyonun da politika faizindeki oynaklığı açıklamada rol oynadığını göstermektedir. Genel olarak çalışma bulguları, Türkiye'de para politikasının katı bir Taylor Kuralı uygulamasından ziyade, enflasyon hedeflemesi rejimi altında esnek ve çok boyutlu bir karar mekanizmasıyla yürütüldüğünü ortaya koymaktadır. Çıktı açığı ile politika faiz oranı arasında anlamlı bir nedenselliğin tespit edilememesi, TCMB'nin para politikası kararlarında çıktı istikrarının belirleyici bir rol oynamadığına işaret etmektedir. Ayrıca, Türkiye gibi gelişmekte olan ve dışsal şoklara duyarlı ekonomilerde, döviz kuru ile genişletilmiş Taylor Kuralı'nın para politikası tepkilerini açıklamada daha gerçekçi ve kapsayıcı bir analitik araç sunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ensuring price stability, which constitutes the primary objective of monetary policy, is of great importance for maintaining sustainable economic stability. In this context, the inflation targeting regime is regarded as a crucial strategy that enhances transparency and predictability in the conduct of monetary policy. Following the structural reforms implemented after the 2001 crisis in Türkiye, an implicit inflation targeting regime was first adopted in 2002, and a formal inflation targeting framework was officially introduced in 2006. Accordingly, the empirical analysis in this study begins in 2006, when the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT) formally initiated its monetary policy framework based on inflation targeting. This study examines the applicability of the Taylor Rule - one of the theoretical foundations of monetary policy - within the context of the Turkish economy, using an extended version of the rule. Within the framework of the extended Taylor Rule, the responses of interest rates not only to inflation and output gaps but also to exchange rate deviations are analyzed. For this purpose, a Vector Autoregression (VAR) model is estimated using monthly data covering the period from January 2006 to June 2025. The validity and reliability of the model are assessed through several diagnostic tests. The empirical findings reveal that the policy interest rate responds significantly to its own past values and to the inflation gap, while the output gap does not play a statistically meaningful role in interest rate decisions. The exchange rate gap, on the other hand, exhibits a statistically significant and theoretically consistent relationship with the policy rate, indicating that it serves as a complementary component in monetary policy reactions. Impulse–response analyses show that shocks in the exchange rate have a noticeable short-term impact on both the policy rate and inflation, whereas variance decomposition results indicate that interest rate fluctuations are largely driven by their own past dynamics, though the effects of exchange rate and inflation become more pronounced over time. Overall, the results suggest that monetary policy in Türkiye has been conducted through a flexible and multidimensional decision-making process under the inflation targeting framework, rather than adhering strictly to the traditional Taylor Rule. The absence of a significant causal relationship between the output gap and the policy rate implies that output stabilization is not a primary objective in the CBRT's policy reactions. Furthermore, the findings indicate that, for emerging economies such as Türkiye - characterized by sensitivity to external shocks - the Taylor Rule extended by exchange rate, provides a more realistic and comprehensive analytical framework for explaining monetary policy behavior.
Benzer Tezler
- Türkiye'de para politikası stratejisi seçimi ve döviz kuru geçişkenliği
Monetary policy strategies and exchange rate pass-through in Turkey
FERHAT ARSLANER
- Enflasyon hedeflemesi stratejisinde finansal istikrar:Türkiye ekonomisi üzerine bir inceleme
Financial stability in inflation targeting strategy: An investigation on Turkish economy
SERDAR VARLIK
- Genişletilmiş Taylor kuralı analizi: BRICS ülkeleri ve Türkiye incelemesi (2003-2022)
Augmented Taylor rule analysis: BRICS countries and Türkiye (2003-2022)
HALİT YALÇIN
Doktora
Türkçe
2024
EkonomiBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ ÇİFTÇİ
- Gelişmekte olan piyasa ekonomilerinde teoride ve pratikte enflasyon hedeflemesi
Inflation targeting in emerging market economies
TOLGA DAĞLAROĞLU
- Türkiye'de iş çevrimleri, finansal çevrimler ve para politikası etkileşimi
Interactions between business cycles, financial cycles, and monetary policy in Turkey
VEYSEL KARAGÖL