Arazi kullanımı tespitinde açık veri kaynaklarının kullanımı: İstanbul örneği
Use of open data sources in land use determination: The Istanbul example
- Tez No: 993561
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEVKİ DANACIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: OpenStreetMap, Gönüllü Coğrafi Bilgi, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Urban Atlas ve CORINE Land Cover, Kappa Katsayısı, OpenStreetMap, Volunteer Geographic Information, Geographic Information Systems Urban Atlas and CORINE Land Cover, Kappa Coefficient
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, gönüllü coğrafi bilgi sistemlerinin en yaygın örneklerinden biri olan OpenStreetMap (OSM) verilerinin, İstanbul ili özelinde kentsel arazi kullanımı (AK) ve arazi örtüsü (AÖ) analizlerindeki kullanılabilirliğini incelemektedir. Avrupa ölçeğinde yaygın olarak kullanılan CORINE Land Cover (CLC) ve Urban Atlas (UA) veri setleri referans kaynaklar olarak ele alınmış ve OSM verileriyle karşılaştırmalı analizler yürütülmüştür. Geleneksel veri setlerinin uzun güncellenme periyotları, özellikle nüfusu yoğun ve mekânsal değişim hızı yüksek olan İstanbul gibi metropollerde güncellik sorunlarını beraberinde getirmektedir. OSM'nin gönüllülük esasına dayalı ve sürekli güncellenebilir yapısı, bu gibi dinamik şehirlerde önemli bir veri kaynağı olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, OSM verileri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknikleriyle vektör formatında sınıflandırılmış, baskın arazi kullanım türleri hesaplanmış ve hexagon bazlı grid yapısı üzerinden mekânsal örüntüler oluşturulmuştur. OSM'nin doğruluk ve güvenilirliği, referans veri setleri ile karşılaştırılarak Cohen's Kappa katsayısı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Kappa katsayısı, yalnızca gözlenen uyumu değil, aynı zamanda şansa dayalı uyumu da dikkate alan istatistiksel bir ölçüt olması nedeniyle tercih edilmiştir. Analiz sonuçları İstanbul genelinde OSM–UA için ortalama 0.35, OSM–CLC için ise ortalama 0.62 Kappa değerine işaret etmektedir. Bu değerler, literatürde kabul edilen sınıflamalara göre düşük–orta düzeyde bir uyumu göstermektedir. İlçe bazlı analizlerde ise farklılıklar göze çarpmakta; merkezi ilçelerde gönüllü katkı yoğunluğunun daha yüksek olması nedeniyle uyum artarken, çeper ilçelerde doğruluk seviyeleri daha düşük bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, OSM'nin özellikle yapı stoğunun yoğun olduğu kentsel alanlarda daha ayrıntılı ve güncel veri sunduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bazı az yapılaşmış veya kullanıcı katkısının düşük olduğu bölgelerde veri eksikliği ya da doğruluk sorunları gözlemlenmiştir. Yine de, OSM verileri kentsel büyüme, yeşil alan kaybı, mekânsal planlama ve sürdürülebilir şehircilik uygulamalarının izlenmesinde önemli bir açık veri kaynağı olarak değerlendirilmektedir. Kappa analizi ile elde edilen bulgular, OSM'nin geleneksel veri setlerini tamamen ikame edemeyeceğini ancak özellikle İstanbul gibi hızlı değişim gösteren kentlerde tamamlayıcı bir nitelik taşıdığını göstermektedir. Böylece çalışma, OSM'nin kent planlama süreçlerine güncel katkılar sunabilen, erişilebilir ve dinamik bir veri kaynağı olarak önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the applicability of OpenStreetMap (OSM), one of the most prominent examples of volunteered geographic information systems, in urban land use (LU) and land cover (LC) analyses within the case of Istanbul. The CORINE Land Cover (CLC) and Urban Atlas (UA) datasets, which are widely used at the European scale, were adopted as reference sources, and comparative analyses were conducted against OSM data. The long update cycles of traditional datasets bring about problems of temporal accuracy, particularly in metropolises such as Istanbul, where population density is high and the pace of spatial transformation is rapid. The volunteer-based and continuously updatable structure of OSM makes it an important data source in such dynamic urban contexts. In the study, OSM data were classified in vector format through Geographic Information Systems (GIS) techniques, dominant land use types were calculated, and spatial patterns were generated using a hexagon-based grid structure. The accuracy and reliability of OSM were evaluated by comparison with the reference datasets using Cohen's Kappa coefficient. Kappa was chosen as the main accuracy measure because it accounts not only for the observed agreement but also for the agreement expected by chance. The results of the analysis indicate average Kappa values of 0.35 for OSM–UA and 0.62 for OSM–CLC at the city scale. According to commonly accepted classifications in the literature, these values correspond to a low-to-moderate level of agreement. District-level analyses revealed further variation: while central districts benefited from higher volunteer contribution and thus displayed stronger agreement, peripheral districts showed lower levels of reliability. The findings demonstrate that OSM provides more detailed and up-to-date data particularly in urbanized areas with a dense building stock. Nevertheless, in less urbanized regions or in areas with limited user contributions, data gaps or accuracy issues were observed. Despite these shortcomings, OSM can be regarded as a valuable open data source for monitoring urban growth, loss of green spaces, spatial planning, and sustainable urban development practices. The findings derived from Kappa analysis suggest that OSM cannot fully substitute traditional datasets; however, it carries a complementary role in rapidly changing cities such as Istanbul. Consequently, the study highlights the significance of OSM as an accessible and dynamic data source capable of providing up-to-date contributions to urban planning processes.
Benzer Tezler
- Determination and classification of impervious surfaces and their density levels with different techniques and data integrations
Su geçirmez yüzeylerin ve bunların yoğunluk derecelerinin farklı yöntem ve veri entegrasyonları ile belirlenmesi ve sınıflandırılması
BERİL VAROL
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİTHAT DERYA MAKTAV
- Bilişim sistemlerindeki gelişmelerin işletme yönetimine etkileri, yönetim bilişim sistemleri geliştirme ve bir uygulama örneği
Effects of the evoluation of information systems on management, management information systems development and an example of its application
ZUHAL TANRIKULU
Doktora
Türkçe
1999
İşletmeİstanbul Üniversitesiİşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL EREN
- Photogrammetry based heritage modeling with shape embedding
Tarihi yapıların fotogrametri ve gömülü biçimlerle modellenmesi
DEMİRCAN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Real-time anomaly detection in UAV systems using TinyML on ARM Cortex-M microcontrollers
ARM Cortex-M mikrodenetleyicilerde gömülü makine öğrenmesi kullanarak İHA sistemlerinde gerçek zamanlı anomali tespiti
MEHMET ALPEREN BAKICI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Savunma ve Savunma Teknolojileriİstanbul Teknik ÜniversitesiSavunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ECE OLCAY GÜNEŞ
- Assessment of the land and sea interaction by using different types of satellite data
Farklı özellikteki uydu verileri ile kara-deniz etkileşiminin belirlenmesi
AYLİN TUZCU KOKAL
Doktora
İngilizce
2024
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİYE MUSAOĞLU