Kur'an'da“f-s-l”kökünün semantik incelemesi
Semantic study of the root“f-s-l”in the Quran
- Tez No: 994006
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULLAH AYGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: al-Tafsir, The Qur'an, Semantics, F-ṣ-l
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, f-ṣ-l ( ف-ص -ل ) kökünün, nüzûl sürecinde ve nüzûl süreci tamamlandıktan sonraki dönemlerde geçirmiş olduğu anlam değişimleri tespit edilmek sûretiyle, Kur'an'ı ve Kur'an kavramlarını doğru anlamaya katkı sunabilmek ve bilhassa Kur'an'ın tafsili noktasında, sünnetin beyanına ihtiyaç duyulmadığına dair iddialara cevap vermek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, araştırma yöntemlerinden, nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; araştırma paradigması olarak yorumlayıcı paradigma tercih edilmiştir. Veri toplama sürecinde doküman inceleme tekniği kullanılmış, verilerin analizinde ise semantik analiz yöntemi uygulanmıştır. F-ṣ-l kökü ve türevlerine doğrudan semantik analiz yöntemi tatbik edilmekle birlikte, anlam açısından bu kökle eş/yakın ve zıt/uzak ilişki içerisinde bulunan kavramlara yalnızca işaret edilmekle yetinilmiştir. Yapılan taramalar neticesinde f-ṣ-l kökünün temel anlamının parçalamak, parçalara ayırmak olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte lügatlerde bu kök için toplam otuz iki anlam tespit edilmiştir. F-ṣ-l kökü, Kur'an'da toplam kırk üç yerde geçmektedir. Bu kök ve türevleri için tefsirlerde, beyan anlamı ön plana çıkmakla beraber müfessirlerin tevillerinin genellikle lügatlerde verilen manalarla örtüştüğü tespit edilmiştir. İki ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde semantik analiz yöntemi ile f-ṣ-l kökünün anlamı tespit edilmeye çalışılmış; anlam bakımından bu köke eş/yakın ve zıt/uzak kavramlara işaret edilmiştir. İkinci bölümde Kur'an'da f-ṣ-l kökünün geçtiği âyetlerin yanı sıra anlam bakımından bu köke eş/yakın ve zıt/uzak kavramların geçtiği âyetlerden bir kısmı için erken dönemden yakın döneme, belli tefsirler taranmak sûretiyle müfessirlerin tevilleri tespit edilmiştir. Bu çalışmanın neticesinde, f-ṣ-l kökünün sözlüklerde parçalara ayırmak, bir yerden ayrılmak, hüküm/karar vermek, hakikati olduğu gibi ortaya koymak, bildirmek, açıklamak, hüküm günü, kıyamet, kişinin kendisinden ayrıldığı aşiret, lisan, âyetlerin son harfleri, her iki incisinin arası farklı renkte bir boncukla ayrılarak dizilen gerdanlık gibi anlamları tespit edilmiştir. Müfessirlerin tevillerinden hareketle, f-ṣ-l kökünün Kur'an'da, bir yerden ayrılmak, çıkmak, hüküm vermek, ayırmak, hüküm/yargı/kıyamet günü, ayrılıkların olacağı gün, sülale, sütten kesmek, beyan gibi manalarda kullanıldığı tespit edilmiştir. Lügat anlamlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kimi müfessirlerin, bazı âyetlerde bağlamdan hareketle farklı anlamlar verdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to contribute to a sound understanding of the Qur'an and its concepts by identifying the semantic changes undergone by the root f-ṣ-l ( ف-ص-ل ) during the period of revelation and in the post-revelation era, and, in particular, to respond to claims asserting that there is no need for the explanatory role of the Sunnah with regard to the detailed exposition of the Qur'an. In this context, the research employs a qualitative methodology, adopts an interpretive paradigm, utilizes document analysis as the data collection technique, and applies the semantic analysis method in the data analysis phase. While semantic analysis was applied directly to the f-ṣ-l root and its derivatives, other roots that are semantically equivalent/related or opposite/distant were only briefly referenced. The analysis reveals that the core meaning of the f-ṣ-l root is“to separate”or“to divide.”Nevertheless, classical Arabic lexicons attribute a total of thirty-two distinct meanings to this root. The root appears forty-one times in the Qur'an. In exegetical sources, the meaning of clarification (bayân) is often emphasized in relation to this root, and the interpretations of the exegetes generally align with the definitions provided in classical dictionaries. The study consists of two main sections. The first section employs semantic analysis to determine the meanings of the f-ṣ-l root and points to other roots that are semantically close or opposed. The second section analyzes verses in which the f-ṣ-l root appears in the Qur'an, along with select verses containing semantically related or contrasting terms. These verses are examined through selected classical and modern Qur'anic commentaries, aiming to identify the interpretations offered by exegetes across different periods. According to the findings of the present study, the Arabic root f-ṣ-l ( ف-ص-ل ), as recorded in early lexicons, conveys the meanings of“to divide into parts,”“to separate from a place,”“to decide, to judge,”“to set forth the truth as it is,”“to inform,”“to explain,”as well as denoting“the Day of Judgment,”“resurrection,”“one's clan or kin from whom a person is separated,”“language,”“the final letters of Qurʾānic verses,”and“a necklace whose pearls are divided by beads of different color.”In exegetical literature, the root f-ṣ-l occurs in Qurʾānic contexts with senses such as“to part,”“to emerge,”“to judge,”“to separate,”“the Day of Separation (yawm al-faṣl),”“lineage,”“weaning,”and“clarification (bayān).”When these usages are considered alongside the lexical evidence, it becomes apparent that some exegetes, guided by contextual indications within specific verses, expanded the semantic range of the root beyond its original denotations.
Benzer Tezler
- İçerisinde akışkan bulunan öngerilmeli elastik tüplerde harmonik dalga yayılımı
Propagation of harmonic waves in prestressed elastic tubes containing a fluid
ALİ ERCENGİZ
- Pompalarda ve fanlarda değişken hızlı tahrik ile akış kontrolu ve enerji tasarrufu
Flow control on pumps and fans by using A.C. adjustable drives and energy savings
İSMAİL KARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF. DR. M. EMİN TACER
- Murad Buhari'nin hayatı eserleri ve tasavvufi görüşleri
Murad Buhari's life, works and his mystics opinions
HATİCE TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULHAKİM YÜCE
- Kur`an`ı Kerim`in iyiliği emretme ve kötülükten kaçındırma ilkesinin Mu`tezile düşüncesindeki kullanım alanı
The usage area one of the principle of Qur`an`s order the kindness and make avoid badness in the Mutazilaha idea
YAHYA DERTLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ABDULHAMİT SİNANOĞLU
- Kur`an`da emr kelimesi
The Word amr in the Quran
MUKADDER ARİF YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER ÖZSOY