Kültür politikaları ve yerel yönetim ilişkisi özelinde 2004'ten günümüze İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları
The relationship between cultural policies and local government: Istanbul Metropolitan Municipality City Theatres from 2004 to the present
- Tez No: 994123
- Danışmanlar: PROF. DR. DERYA FIRAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sahne ve Görüntü Sanatları, Sociology, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Kültür Politikaları, Yerel Yönetimler, Sanatsal Özerklik, Tiyatro Sosyolojisi, Kurumsal Dönüşüm, Cultural Policies, Local Governments, Artistic Autonomy, Sociology of Theatre, Institutional Transformation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KÜLTÜR POLİTİKALARI VE YEREL YÖNETİM İLİŞKİSİ ÖZELİNDE 2004'TEN GÜNÜMÜZE İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ŞEHİR TİYATROLARI ÖZET Yerel yönetimlerin kültür politikalarının sanat kurumları üzerindeki etkisi, son yıllarda Türkiye'de giderek daha görünür hâle gelen bir tartışma alanı haline gelmiştir. Tiyatro, estetik üretimin ötesinde, toplumsal değerlerin, politik müdahalelerin ve ideolojik yönelimlerin sahneye taşındığı dinamik bir temsil alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları (İBBŞT), tarihsel sürekliliği, kültürel mirası ve belediye yapısıyla kurduğu yapısal ilişkiler nedeniyle incelenmeye değer kurumsal bir örnek oluşturmaktadır. Çalışma, 2004 sonrası dönemde İBBŞT'nin geçirdiği yönetsel ve estetik dönüşümün, kültür politikalarıyla kurduğu ilişki üzerinden anlaşılmasını hedeflemektedir. Özellikle 2006'da ekonomik özerkliğin kaybı, 2012'de yönetmelik değişikliğiyle bürokratik yapıların sanatsal kararlara dâhil olması ve 2019 sonrası yönetsel anlayışın değişmesi, bu dönüşüm sürecinin üç temel kırılma noktasını oluşturmaktadır. Kuramsal çerçeve, başta Pierre Bourdieu'nün kültürel üretim alanları kuramı ile Maria Shevtsova'nın tiyatro kurumlarına ilişkin çözümlemeleri olmak üzere, kültür, sanat ve kurum sosyolojisi gibi çeşitli disiplinlerden beslenen yaklaşımlar temelinde oluşturulmuştur. Bu bağlamda habitus, alan ve sermaye kavramları üzerinden kültürel üretimin yapısı analiz edilirken; kurumsal dramaturji yaklaşımı, estetik kararların yönetsel yapılarla etkileşimini açıklamaya olanak tanımaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemleriyle yürütülmüştür. 36 derinlemesine görüşme, 61 oyun üzerine yapılan katılımcı gözlem ve kapsamlı arşiv taraması ile desteklenmiştir. Yarı yapılandırılmış soru matrisiyle yürütülen görüşmeler, tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. 2023–2025 yılları arasında yapılan gözlemler kapsamında kurumun tüm aktif sahnelerinde doğrudan izlemelerde bulunulmuş, canlı izleme imkânı olmayan oyunlar ise video kayıtları üzerinden değerlendirilmiştir. Sanat kurumları, dış müdahalelere açık yapılar olmanın ötesinde; bu müdahalelere karşı yanıt geliştiren, içsel stratejilerle evrilen ve estetik alanda mücadele yürüten yapılardır. İBBŞT örneğinde yapılan bu çalışma, Türkiye'de yerel düzeyde uygulanan kültür politikalarının sanatsal özerklik, yönetsel yapı ve estetik üretim üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde görünür kılmakta; tiyatro kurumlarını toplumsal mücadelelerin ve temsillerin kesiştiği özgün alanlar olarak değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
THE RELATIONSHIP BETWEEN CULTURAL POLICIES AND LOCAL GOVERNMENT: ISTANBUL METROPOLITAN MUNICIPALITY CITY THEATRES FROM 2004 TO THE PRESENT ABSTRACT The impact of local governments' cultural policies on arts institutions has become an increasingly visible field of debate in Turkey in recent years. Theatre, beyond being a space for aesthetic production, stands out as a dynamic arena of representation where social values, political interventions, and ideological orientations are staged. In this context, the Istanbul Metropolitan Municipality City Theatres (İBBŞT) constitutes a unique institutional case worth examining due to its historical continuity, cultural legacy, and structural ties with the municipal administration. This study aims to understand the managerial and aesthetic transformation of İBBŞT after 2004 through the lens of its relationship with evolving cultural policies. In particular, the loss of economic autonomy in 2006, the inclusion of bureaucratic actors in artistic decisions following the 2012 regulation change, and the shift in managerial approach after the 2019 local elections represent three key turning points in this transformation process. The theoretical framework of the study is based primarily on Pierre Bourdieu's field theory and Maria Shevtsova's analyses of theatre institutions, while also drawing on interdisciplinary approaches from cultural, artistic, and institutional sociology. Through the concepts of habitus, field, and capital, the study analyzes the structure of cultural production, while Shevtsova's institutional dramaturgy approach enables the examination of how aesthetic decisions are shaped by managerial configurations. The research adopts qualitative methods. It is supported by 36 in-depth interviews, participant observation of 61 theatrical performances, and extensive archival review. Interviews were conducted using a semi-structured interview matrix and analyzed through thematic analysis. Observations were carried out between 2023 and 2025 across all active stages of the institution, with video recordings used to evaluate performances that could not be attended live. Arts institutions are not merely passive structures open to external intervention; they are also fields that develop responses, evolve through internal strategies, and engage in struggles within the aesthetic domain. This study, through the case of İBBŞT, makes visible the multifaceted effects of locally implemented cultural policies in Turkey on artistic autonomy, institutional structure, and aesthetic production. It ultimately conceptualizes theatre institutions as distinct arenas where social struggles and symbolic representations intersect.
Benzer Tezler
- Farklılaşan sosyo-ekonomik yapının meydanlardaki kullanıcı tercihi ve meydan tasarımına etkisinin değerlendirilmesine yönelik yöntem önerisi: Bursa örneği
A proposal for the evaluation of the effect of socio-economic structure on the user's choice and urban square design: Bursa case study
GÖKÇE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN SERDAR KAYA
- A critical assessment of Turkey's migration regime: Securitization versus human rights?
Türkiye'nin göç rejiminin eleştirel bir değerlendirmesi: Güvenlikleştirmeye karşı insan hakları?
KÜBRA AYDINLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrupa Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GALİP YALMAN
- Kültür politikaları ve mekân üretimleri ilişkisi: İstanbul'daki belediye kültür merkezleri
The relationship between cultural policies and space production: Municipal cultural centers in İstanbul
SEDANUR ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK AKPINAR AKSUGÜR
- Yerel yönetimlerde Türk birliği: Bölgesel kalkınma ve ortak gelecek arayışları
Turkish unity in local governments: Regional development and the pursuit of a shared future
ELİF GÖKÇE DEMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ ZARPLI
- Türkiye'de koruma olgusu ve koruma kurullarının oluşumu vegelişiminde kamu otoritesinin ve yerel yönetimlerin rolü
The phenomenon of conservation in Türkiye: The role of public authority and local governments in the formation and development of conservation councils
SABAHADDİN ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HukukMarmara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ZEYBEK CEBECİ