Hilafetin kaldırılmasının Arap basınına yansımaları: El-Kıble Gazetesi örneği
Reflections of the abolition of the Caliphate in the Arab press: The case of al-Qibla Newspaper
- Tez No: 994133
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM KORKMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, Tarih, History of Turkish Revolution, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlılar, I. Selim'in Mercidabık Muharebesi'yle (1516), Suriye, Mısır ve Arap Yarımadası'na ilk adımlarını atmışlardır. Bu fetihlerle birlikte Hilafet makamı Osmanlı hanedanına geçmiş ve bu savaşların komutanı olan I. Selim, resmi olarak ilk Osmanlı halifesi olmuştur. 400 yılı aşkın bir süre boyunca Arapları yöneten Osmanlılar, 1916-1918 yılları arasında Birinci Dünya Savaşı sırasında hem Arap topraklarını kaybetmişler hem de hilafet meselesi gündeme gelmiştir. Arap isyanının bayrağını açan Mekke emiri Şerif Hüseyin, isyanın ilk gününden itibaren bu konuya vurgu yapmıştır. Şerif Hüseyin, kendisi, tüm Arapların kralı olmayı hayal ederken tüm Müslümanların Halifesi olmayı arzulamaktaydı. Bu amaca yönelik, Şerif'in fikirleri, Arap isyanının propaganda aracı olan el-Kıble gazetesinde yayımlanmıştır. el-Kıble gazetesi, Şerif Hüseyin'in isyanı başlatmasının ardından 15 Ağustos 1916 tarihinde ilk sayısını yayımlayarak ortaya çıkmıştır. Dokuz yıl boyunca haftada iki sayı ve her sayıda 4 sayfa olarak yayımlanmıştır. Şerif Hüseyin ile Vehhabi Suud ailesinin çatışması ve Şerif'in mağlubiyetiyle birlikte, 25 Eylül 1924 tarihinde son sayısını yayımlayarak yayın hayatına son vermiştir. 3 Mart 1924 tarihinde TBMM'nin hilafeti kaldırma kararı, gazetede birkaç sayıda ana konuyu oluşturmuştur ve İsyan (devrim), Osmanlı, Türk, Türkiye ve İttihat ve Terakki gibi konular ile birlikte ana başlıklar arasında yer almıştır. Bu tez çalışmasında, el-Kıble gazetesi örnek alınarak, Osmanlı karşıtı Arapların hilafetin kaldırılmasına tepkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, gazetenin tüm sayıları taranarak özellikle 3 Mart 1924 tarihinden sonraki sayılara odaklanılmıştır. Tez çalışmasının sonuçları, daha önce ele alınmamış bu konu aydınlatılmıştır. Türk-Arap ilişkilerine farklı perspektiflerden ışık tutacak ve bugüne kadar devam eden Arap coğrafyasının kaosunu anlamamıza katkıda bulunacaktır.
Özet (Çeviri)
The Ottomans took their first steps into Syria, Egypt, and the Arabian Peninsula with Selim I's Battle of Mercidabık (1516). With these conquests, the Caliphate position passed to the Ottoman dynasty, and Selim I, the commander of these wars, officially became the first Ottoman Caliph. The Ottomans, who ruled the Arabs for more than 400 years, lost both Arab territories and faced the caliphate issue during World War I between 1916-1918. Sharif Hussein, the Emir of Mecca who raised the flag of the Arab Revolt, emphasized this issue from the first day of the rebellion. While Sharif Hussein dreamed of becoming the king of all Arabs, he also aspired to become the Caliph of all Muslims. Toward this goal, the Sharif's ideas were published in Al-Qibla newspaper, which served as the propaganda tool of the Arab Revolt. Al-Qibla newspaper emerged with its first issue on August 15, 1916, after Sharif Hussein initiated the revolt. It was published twice weekly for nine years, with each issue containing 4 pages. With the conflict between Sharif Hussein and the Wahhabi Saud family and the Sharif's defeat, it published its final issue on September 25, 1924. The Turkish Grand National Assembly's decision to abolish the caliphate on March 3, 1924, constituted the main topic in several issues of the newspaper and was featured among the main headlines along with topics such as the Revolt (revolution), Ottoman, Turk, Turkey, and the Committee of Union and Progress. In this thesis, using Al-Qibla newspaper as a case study, the reactions of anti-Ottoman Arabs to the abolition of the caliphate have been investigated. For this purpose, all issues of the newspaper were screened, focusing particularly on issues after March 3, 1924. The results of this thesis study have illuminated this previously unexplored topic. It will shed light on Turkish-Arab relations from different perspectives and contribute to understanding the ongoing chaos in the Middle East.
Benzer Tezler
- Mısır basınında hilafet tartışmaları 1922-1926
Debates on the Caliphate in the Egyptian press 1922-1926
HİLAL LİVAOĞLU MENKÜÇ
Doktora
Türkçe
2017
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS TOPSAKAL
- From“the glory of the world”to“Muhammad”: Writing Islamic history the Late Ottoman and Early Republican Eras
“Fahr-ı Alem”den "Muhammed`e : Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemlerinde İslam tarih yazımı
İZZET AHMET BOZBEY
- Türkiye-Mısır ilişkileri: 1922-1981
Turkey-Egypt relations :1922-1981
TAMER ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FIRAT PURTAŞ
- Yenidünya düzeni ve İslamî hareketler
New world order and İslamic movements
SAMİ ABDULQADER MUSTAFA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN BOZAN
- Halifelik kurumunun tarihsel evrimi:bir politik ilahiyat yorumu
The insti̇tuti̇on of cali̇phate's hi̇stori̇cal evoluti̇on: A poli̇ti̇cal theology based commentary
MUHAMMET ÖNDER ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul Arel ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SENA EKİCİ
