Design and cytotoxicity assessment of fullerenol derivatives as neuroimaging particles and carrier molecules across the bbb
Fullerenol türevlerinin nörogörüntüleme parçacıkları ve bbb boyunca taşıyıcı moleküller olarak tasarımı ve sitotoksisitelerinin değerlendirmesi
- Tez No: 994224
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇAĞDAŞ DEVRİM SON, DOÇ. DR. SALİH ÖZÇUBUKÇU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fulleren keşfedildikten sonra bilim camiasında ilgi odağı haline gelmesine karşın suda çözünmemesi başlangıçta biyomedikal uygulamalarda kullanımını tahdit etmiştir. Sonrasında yapılan hidroksilasyon (fullerenlerin fullerenollere dönüştürülmesi) gibi çalışmalar yüzey modifikasyonlarının, bu sorunun üstesinden gelmeye yardımcı olabileceğini ortaya koymuştur. <i>p</i>-nitrofenil kloroformat ile yapılan aktivasyon, serbest amino gruplarına sahip moleküllerin fullerenollere kovalent olarak bağlanmasını sağlayarak molekülün biyokimyasal uygulamalardaki kullanım alanlarını genişletmiştir. Bu çalışmada HIV-1 Tat proteininin (TAT) özelliklerini taklit eden bir molekül tasarlanmıştır. TAT, lizin (K) ve arjinin (R) açısından zengin hücreye nüfuz eden bir peptittir (CPP). Levodopa, antioksidan ve nöroprotektif özellikleri nedeniyle ve ayrıca amiloid-beta (Aβ) π–π yığılmasını engelleyebileceği hipoteziyle dahil edilmiştir; bu yığılma, amiloid fibrilleşmesinin kritik bir basamağıdır. Bu özel modifikasyonlar, geliştirilmiş kan-beyin bariyeri (BBB) penetrasyonuna sahip ve nanotaşıyıcı olarak işlev gören fullerenol bazlı bir nanoparçacık elde edilmesini sağlamıştır. Etkili konsantrasyonlarda, tasarlanan moleküller hücre hattı modellerinde ihmal edilebilir düzeyde sitotoksisite göstermiş ve kurşun (II) asetat ve Aβ<sub>1–42</sub> tarafından indüklenen oksidatif strese karşı hücresel koruma sağlamıştır. Kullanılan bir fullerenol türevi, ikili bir fonksiyon göstermiştir: Aβ fibrilleşmesini engelleyerek invazif olmayan bir amiloidoz izleme ajanı (Alzheimer hastalığının (AD) belirleyici bir özelliği) olma potansiyeli sunmuş ve <i>in vitro</i> modelde nöromelanine dönüşmüştür, ki bu da MRI tabanlı taramalarda kullanım ihtimalini ortaya koymaktadır. Bu model molekül, ilaç taşıyıcısı olarak işlev görebilecek çok fonksiyonlu fullerenol bazlı sistemlerin geniş kapsamlı kullanım potansiyallerini ortaya koymaktadır; BBB'den geçişi, nöroproteksiyon ve tanısal yetenekleri bir araya getirmektedir.
Özet (Çeviri)
After its discovery, fullerene became a point of interest in the scientific community. Its insolubility in water initially prevented its use in biomedical applications. Fortunately, studies revealed that surface modifications, such as hydroxylation (converting fullerenes into fullerenols), can help tackle this problem. Activation with <i>p</i>-nitrophenyl chloroformate enables covalent binding of molecules with free amino groups to fullerenols, thereby expanding their utility in biochemical applications. A molecule was designed to mimic the properties of the HIV-1 Tat protein (TAT), a lysine (K)- and arginine (R)-rich cell-penetrating peptide (CPP). Levodopa was incorporated for its antioxidant and neuroprotective properties, as well as its hypothesized ability to hinder amyloid-beta (Aβ) π–π stacking a critical step in amyloid fibrillization. These tailored modifications yielded a fullerenol-based nanoparticle with enhanced blood-brain barrier (BBB) penetration, functioning as a nanocarrier. At effective concentrations, designed molecules exhibited negligible cytotoxicity in cell line models and conferred cellular protection against oxidative stress induced by lead (II) acetate and Aβ<sub>1–42</sub>. One derivative demonstrated dual functionality: it interfered with Aβ fibrillation, suggesting potential as a non-invasive amyloidosis tracking agent (a hallmark of Alzheimer's Disease, AD), and it underwent conversion to neuromelanin <i>in vitro</i>, enabling MRI-based detection. This model molecule highlights the promise of multifunctional fullerenol-based systems as drug carriers, combining BBB penetrance, neuroprotection, and diagnostic capabilities.
Benzer Tezler
- Development and optimization of double-layered orally dissolving film formulation using Quality by Design (QBD) approach
Tasarımla Kalite (QBD) yaklaşımını kullanarak çift katmanlı ağızda çözünen film formülasyonu geliştirilmesi ve optimizasyonu
MEHMET KALAYI
Doktora
İngilizce
2023
Eczacılık ve FarmakolojiAltınbaş ÜniversitesiFarmasötik Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE BUKET AKSU
PROF. DR. YILDIZ ÖZSOY ERGİNER
- Paklitaksel nanopartiküllerinin kalite tasarımı ile geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of paclitaxel nanoparticles using quality by design
FIRAT YERLİKAYA
Doktora
Türkçe
2013
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ ÇAPAN
- Düşük geçirgenlik ve çözünürlük gösteren farmasötik formun kalite tasarımı ile geliştirlmesi ve in-vitro farmakokinetik çalışması
Development of a low permeability and solubility pharmaceutical form by quality design and in vitro pharmacokinetic study
ERHAN KOÇ
Doktora
Türkçe
2023
Eczacılık ve FarmakolojiYıldız Teknik ÜniversitesiBiyomühendislik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RABİA ÇAKIR
- 5-florourasil yüklü PLGA nanopartiküllerinin toroidal mikroakışkan sistemler ile üretimi ve proses değişkenlerinin deney tasarımı ile optimizasyonu
Production of 5-fluorouracil loaded PLGA nanoparticles with toroidal microfluidic system and optimization of process variables by design of experiments
ŞEYMA NUR TÜRKMEN KOÇ
Doktora
Türkçe
2024
Mühendislik BilimleriHacettepe ÜniversitesiNanoteknoloji ve Nanotıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEZBAN ULUBAYRAM
- Cupferron'un üreme toksisitesinin in vitro incelenmesi
In vitro assessment of cupferron reproductive toxicity
MUSTAFA DAŞMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Farmasötik Toksikolojiİstanbul ÜniversitesiFarmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT FIRAT KENANOĞLU