Veri haberciliğinin ve infografik haber uygulamalarının bilişsel etkileri
Cognitive effects of data journalism and infographic news representation
- Tez No: 994254
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TOLGA ÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gazetecilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, veri haberciliği ve veri görselleştirme sürecinde yararlanılan interaktif ve statik infografiklerin okuyucu üzerinde yarattığı bilişsel etkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. İnteraktif infografik, statik infografik ve geleneksel yöntemle üretilmiş haberlerin okuyucunun kavrama, hatırlama, güven düzeyi ile okuma süresi üzerinde yarattığı değişiklikler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma sonrası elde edilen bulgular, veri haberciliğinin ve infografik haber tasarımlarının yalnızca görsel sunum farklılığından ibaret olmadığını; okuyucunun düşünme ve algılama biçimini dönüştüren güçlü birer araç olduğunu göstermektedir. Çalışma, veriye dayalı haber üretiminin ve bu haberlerin görsel biçimlerle sunulmasının içeriğin anlaşılabilirliğini, mesaja duyulan güveni ve okuyucu etkileşimini artırdığını göstermiştir. Ayrıca bu formatların, kamusal veriye erişimin kolaylaşması yoluyla demokratik toplum yapısına ve şeffaf yönetim anlayışına anlamlı katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the cognitive effects of data journalism and its subfield, data visualization, on audiences through the use of interactive and static infographics. It comparatively analyzes how interactive infographics, static infographics, and text-based news influence audiences' comprehension, recall, perceived message credibility and reading time. The findings demonstrate that data-driven news and visual presentation formats shape audiences' cognitive processes. The text-based format resulted in the longest reading time and the highest cognitive load whereas the interactive infographic format achieved the shortest reading time along with the highest levels of comprehension and recall. Static infographics yielded intermediate results between the textual and interactive formats in terms of both comprehension/recall and cognitive load. While the text-based format's single-channel information delivery negatively affected cognitive performance, the interactive infographic format increased engagement through its participatory presentation structure. Overall, the results indicate that data journalism and infographics are not merely visual presentation differences but powerful tools that shape audiences' ways of thinking and perceiving. The study concludes that producing data-driven news and presenting it in visual forms enhance content comprehensibility, message credibility and audience engagement. Furthermore, such formats contribute meaningfully to democratic society and transparent governance by facilitating public access to data.
Benzer Tezler
- Türkiye'de veri gazeteciliğinin yapısal sorunları
Structural issues of data journalism in Turkey
EZGİ ÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALDUN NARMANLIOĞLU
- İnternet ve internet haberciliği: Türkiye'deki popüler haber sitelerinin etiksel açıdan incelenmesi
Internet and internet reporting: Surveying of the popular news portals in Turkey in terms of its effects
OSMAN ARASLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
GazetecilikSelçuk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM TORUK
- Türkiye'de sosyal medya ve internet gazeteciliğinin televizyon haberciliğine etkileri
The effects of social media and internet journalism on television journalism in Turkey
MEHMET DERİNDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Radyo-Televizyonİstanbul Aydın ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN BAŞCI
- Geleneksel basından dijitale geçiş sürecinde gazetecilik etik ilkelerinin değişim ve dönüşümü: New York Times örneği
Change and transformation of journalism's codes of conduct in media's transition from traditional to digital: the New York Times case
SELÇUK EREN
- Kamusal alan olarak internet şikâyet siteleri ve internet şikâyet haberciliği: sikayetvar.com örneği
Complaint websites as public sphere and i̇nternet complaint journalism: Example of sikayetvar.com
ÖZLEM ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
GazetecilikGazi ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT SADULLAH ÇEBİ