Rus devlet geleneği ve imparatorluk stratejisinin Avrupa'ya etkisi üzerine tarihsel bir inceleme
A historical study of the impact of Russian state tradition and imperial strategy on Europe
- Tez No: 994423
- Danışmanlar: PROF. DR. BURÇAK MÜGE VURAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Siyasal Bilimler, International Relations, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Avrupa, Rusya, European, Russia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Avrupa Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Çarlık Rusya ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) devlet yapısında ve batıya doğru yayılma faaliyetlerinde bir benzerlik ve süreklilik olduğu saptanmıştır. Rusya Federasyonu'nun (RF) da Çarlık Rusya ve SSCB'ye benzer bir yapıya büründüğü tespit edilerek değişen dönemlere (imparatorluklar dönemi, ulus devletler dönemi, Soğuk Savaş dönemi, büyük güçler dönemi) ve değişen rejimlere ( Çarlık, Sosyalizm, Liberalizm) rağmen değişmeden gelen bir devlet geleneği ve imparatorluk stratejisinin bulunduğu hipotezi ortaya atılmıştır. Rusya'nın Avrupa ile olan münasebetleriyle sınırlandırılan bu çalışma, Çarlık Rusya, SSCB ve RF dönemleri“Çarlık Rusya, SSCB ve RF'de değişmeden gelen devlet anlayışının unsurları nedir? Rus imparatorluk stratejisinde coğrafi ve yapısal unsurların etkisi nedir? Rusya'nın batıya doğru yayılım stratejisi ve ideolojik arka planı nedir?”şeklindeki araştırma soruları çerçevesinde karşılaştırmalı tarih yöntem aracılığıyla ele alınmıştır. Stratejik kültür, jeopolitik teoriler ve tarihsel realizm merceğinden değerlendirilen bu çalışmada devlet geleneği, imparatorluk stratejisi ve Avrupa'ya yayılım olmak üzere üç temel karşılaştırma parametresi kullanılmıştır. Bu parametreler altında tespit edilen paternler sınıflandırılarak diyakronik gelişim şemaları elde edilmiştir. Yapılan karşılaştırma sonucunda Rus devlet geleneğinde“lider kültü”,“merkeziyetçilik ve kamu mülkü anlayışı”,“tek ve güçlü halk inşası”,“gizli servis ve devlet tehdişi”,“otokrasi”,“pragmatik batıcılık”ve“otoriterlik”olmak üzere Çarlık Rusya'dan bu yana süre gelen yedi paterne ulaşılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda Rus imparatorluk stratejisini“savunmasız coğrafya”,“yaşam alanı”,“sıcak denizlere çıkma”,“Ortodoks jeopolitik”,“yenilmezlik miti”ve“Avrupa'yı kurtarma ideali”olmak üzere altı patern tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırma sonucunda Rusya'nın batıya yayılma ideolojisinin üç aşamada gerçekleştiği tespit edilmiştir:“Avrupa'da istikrar bozucu ideolojisin ortaya çıkışı”,“İstikrar bozucu ideolojinin Rus devlet geleneği ve imparatorluk stratejisine uyarlanması”,“ ideolojinin yayılma aparatına çevrilmesi”. Yapılan karşılaştırma sonucunda“ Rusya'nın Batıya doğru genişlemesinin Avrupalı güçler tarafından bir tehdit olarak algılandığı, ancak Rusya'nın Avrupa'daki güç dengesinin ayrılmaz bir parçası”olarak görüldüğü sonucuna varılmıştır. Son olarak, yapılan tarihsel karşılaştırma sonucunda NATO- Rusya arasındaki olası bir savaşla ilgili yazılan senaryolarla Çarlık Rusya'nın batıya yayılma rotası ve SSCB'nin hâkimiyet alanı arasında paralellik olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study identifies similarities and continuity in both state structure and westward expansion efforts between Tsarist Russia and the USSR. It establishes that the Russian Federation (RF) adopted a structure similar to Tsarist Russia and the USSR, and proposes the hypothesis that despite changing periods (the era of empires, the era of nation-states, the Cold War, the era of great powers) and changing regimes (Tsarism, Socialism, Liberalism), a state tradition and imperial strategy have persisted unchanged. This study, limited to Russia's relations with Europe, explores the periods of Tsarist Russia, the USSR, and the Russian Federation. It explores the following questions:“What are the elements of the unchanging understanding of statehood in Tsarist Russia, the USSR, and the Russian Federation? What is the influence of geographical and structural elements on Russian imperial strategy? What is Russia's westward expansion strategy and its ideological background?”The research questions were examined through the comparative history method within the framework of strategic culture, geopolitical theories, and historical realism. This study, evaluated through the lenses of strategic culture, geopolitical theories, and historical realism, used three basic comparative parameters: state tradition, imperial strategy, and expansion into Europe. The patterns identified under these parameters were classified and diachronic development schemes were obtained. As a result of the comparison, seven patterns that have persisted since Tsarist Russia in the Russian state tradition were reached:“leader cult,”“centralism and the understanding of public property,”“construction of a single and powerful people,”“secret service and state threat,”“autocracy,”“pragmatic Westernization,”and“authoritarianism.”Six patterns were identified in the Russian Imperial strategy:“vulnerable geography,”“living space,”“exit to warm seas,”“Orthodox geopolitics,”“myth of invincibility,”and“ideal of saving Europe.”The comparison revealed that Russia's ideology of western expansion unfolded in three stages:“The emergence of a destabilizing ideology in Europe,”“The adaptation of destabilizing ideology to Russian state tradition and imperial strategy,”and“The transformation of the ideology into an expansionist tool.”The comparison concluded that“Russia's westward expansion was perceived as a threat by European powers, but Russia was seen as an integral part of the balance of power in Europe.”Finally, the historical comparison revealed parallels between scenarios written about a potential war between NATO and Russia and the trajectory of Tsarist Russia's western expansion and the USSR's sphere of influence.
Benzer Tezler
- Oryantalizm bağlamında Kafkasya'da Rus sömürgeciliği
Russian colonialism in Caucasus in the context of orientalism
MERTCAN AKAN
- Sibir Hanlığı'nın kuruluşu gelişimi ve yıkılışı
Sibir Khanate and the collapse of the development organization
EMİNE USLU
- İspanyol kaynaklarına göre Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti
According to Spanish sources the First World War and the Ottoman State
AYŞE TOMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihYeditepe ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT BAKAR
- V. V. Velyaminov-Zernov'un“Kırım Yurtına ve Ol Taraflarga Dair Bolgan Yarlıglar ve Hatlar”eserine göre Kırım Tarihi (1666 Adil Giray Han ve 1767 Arslan Giray Han dönemi arası)
The History of Crimea according to V. V.Velyaminov-Zernov's“Kırım Yurtına ve Ol Taraflarga Dair Bolgan Yarlıglar ve Hatlar”(between the period of 1666 Adil Giray Khan and 1767 Arslan Giray Khan)
SERMÜŞTEN KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA DERİN PAŞAOĞLU
- SSCB Dönemi Rus milliyetçiliği: 1917-1985
Russian Nationalism in the USSR Period: 1917-1985
IBRAHIM HASANOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELÇİN AKTOPRAK UZGEL