Sanat doğa pratiğinde sürdürülebilir deneyim olarak“Anadolu Halk Takvimi”doğa defterleri
Nature journals of the“Anatolian Folk Calendar”as a sustainable artistic practice in nature
- Tez No: 994446
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİ ÖZDEN
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Sanat Tarihi, Performing and Visual Arts, Art History
- Anahtar Kelimeler: Çağdaş Sanat, Anadolu Halk Takvimi, Çevre, Sürdürülebilirlik, Kültür, Contemporary Art, Anatolian Folk Calendar, Environment, Sustainability, Culture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET SANAT DOĞA PRATİĞİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR DENEYİM OLARAK“ANADOLU HALK TAKVİMİ”DOĞA DEFTERLERİ Erdal DEMİR Düzce Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim Anabilim Dalı Sanatta Yeterlilik Tezi Danışman: Prof. Dr. Lütfi ÖZDEN Ocak 2026, 104 sayfa Halk meteorolojisi ya da doğa takvimi olarak da kavramsallaştırılan“Anadolu Halk Takvimi”ifadesi, Ergün Veren' in aynı isimli kitabından alınmıştır. Anadolu halk takvimi, insanın doğayla kurduğu iş birliğinden doğar. Mevsimlere dair zaman bölümlemesi Hızır günleri ve Kasım günleri olarak iki bölümden oluşur. Bunlar yaz ve kış mevsimleridir. Kış çile ayları, sayılı günler şeklinde anlam bulurken bu insanın bolluk, bereket ve bir aradalık mevsimi olan yaza özlemi içerir. Köy seyirlik oyunları ve mevsim eğlenceleri bu içerikten doğar. Anadolu halk takviminde karşımıza çıkan gün dönümleri, fırtınalar, sayılı günler ve doğa gözlemine dayalı mevsimsel belirteçler mevsim eğlencelerinde korkusu, umudu ve bereket temennisi ile kültürün insani doğasını açar bize. Kasım günlerinin harfanaları, kalandar ve bocuk eğlenceleri, saya gezmeleri; Hızır günlerinin nevruzu, Hıdırellez'i zamansal bir belirteç olduğu kadar iradeyi kuran birliğin dirlik ritüelleridir de. Sürdürülebilirlik düşüncesi çalışmanın birinci bölümünde, çağdaş gerçekliğe alan açarak çağdaş batı sanatı örnekleri üzerinden kültürel, ekolojik ve toplumsal karakterleriyle tartışmaya açılmış; kurulan bağlamla Anadolu halk takviminde kültürün sürdürülebilirliği düşüncesi ile sonuçlandırılmıştır. Vardığı sonuçlarıyla çalışma, ekoloji ve sürdürülebilirliğe dair kültürel, tarihsel ve toplumsal bir alan açmayı amaçlamaktadır. Çalışmada ele alındığı şekliyle Anadolu halk takvimi, sabit üst anlatılara karşı, kültürün kendi içsel döngülerinden ve mitik sürekliliğinden beslenen alternatif bir sürdürülebilirlik kavrayışı ortaya koyduğu düşünülmektedir. Dionisos şenliklerinden Hıdırellez'e kültürün coğrafyalar arası etkileşimli yapısı, bu savunuyu mümkün kılmaktadır. Richard Long'un Peru Yürüyüşünde olduğu gibi bazen doğaya açılmanın kendisi bir sanat deneyimine dönüşmektedir. Bu bağlamda Artvin Şavşat'ın bir dağ köyünde günlük yaşam pratiğine dahil olduğum ve beş yılı aşan doğa gözlem deneyimin ürünü fotoğraf ve resim kayıtlarından oluşan çalışma aynı zamanda doğa yürüyüşlerimin resimden edebiyata düşünce kayıtlarıdır. Uygulama çalışmaları bu içerik dahilinde gerçekleştirilirmiştir. Çalışma tarihsel, toplumsal ve kültürel bağlamlarla ele alınan çağdaş sanat örnekleri ile yerel pratikler arasında bir bağ kurmayı amaçlarken, sürdürülebilirlik kavramının modern-ekolojik söylemle sınırlanmasına karşı doğa gözlem ve deneyimine dayanan Anadolu halk takvimine mitopoetik bir alan açar. Dolayısıyla çalışmada sürdürülebilirlik, yalnız bir çevre politikası olarak değil; kültürel, tarihsel ve toplumsal süreçler dahilinde düşünülen kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Yöntemsel açıdan niteliksel çözümleme ile yorumlayıcı betimleme yöntemleri bir arada kullanılmıştır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT NATURE JOURNALS OF THE“ANATOLIAN FOLK CALENDAR”AS A SUSTAINABLE ARTISTIC PRACTICE IN NATURE Erdal DEMİR Düzce University Graduate School, Department of Painting Doctoral Thesis in Art Supervisor: Prof. Dr. Lütfi ÖZDEN January 2026, 104 pages The term“Anatolian Folk Calendar,”also conceptualized as folk meteorology or nature calendar, is taken from Ergün Veren's book of the same name. The Anatolian folk calendar stems from humanity's cooperation with nature. The seasonal time division consists of two parts: Hızır days and Kasım days. These are the summer and winter seasons. Winter months of hardship take on meaning in the form of numbered days, embodying humanity's longing for summer, the season of abundance, fertility, and togetherness. Village plays and seasonal celebrations originate from this content. The solstices, storms, numbered days, and seasonal indicators based on nature observation that appear in the Anatolian folk calendar reveal the human nature of culture in seasonal celebrations with their fear, hope, and wishes for abundance. The letter games, kalandar, and bocuk celebrations of November days, the saya walks; the Nevruz and Hıdırellez of Hızır days are not only temporal markers but also rituals of unity that shape the will. The concept of sustainability is discussed in the first part of the study, opening up space for contemporary reality and examining its cultural, ecological, and social characteristics through examples of contemporary Western art. The study concludes with the concept of cultural sustainability in the Anatolian folk calendar within the established context. With its findings, the study aims to open up a cultural, historical, and social space for ecology and sustainability. As discussed in the study, the Anatolian folk calendar presents an alternative concept of sustainability that draws on the culture's own internal cycles and mythical continuity, as opposed to fixed narratives. The interactive structure of the culture across geographies, from the Dionysian festivals to Hıdırellez, makes this argument possible. As in Richard Long's Peru Walk, sometimes the act of opening up to nature itself becomes an artistic experience. In this context, the work, which consists of photographs and paintings resulting from my participation in daily life practices in a mountain village in Artvin Şavşat and my nature observation experience spanning more than five years, is also a record of my thoughts on nature walks, from painting to literature. The practical work was carried out within this content. While the work aims to establish a connection between contemporary art examples addressed in historical, social, and cultural contexts and local practices, it opens a mythopoetic space for the Anatolian folk calendar based on nature observation and experience, against the limitation of the concept of sustainability to modern-ecological discourse. Therefore, sustainability in this study is approached not only as an environmental policy but also within a theoretical framework that encompasses cultural, historical, and social processes. Methodologically, qualitative analysis and interpretive description methods were used together.
Benzer Tezler
- Diana Balmori'nin“bir peyzaj manifestosu”üzerine incelemeler ve türkiye'de peyzaj mimarlığının geleceği
Research on Diana Balmori's“a landscape manifesto”and future of landscape architecture in Turkey
PINAR KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL KAYMAZ
- Değişen çağda tekstil ve moda tasarımı alanında biyoteknoloji olanağında deneysel arayışlar
Experimental search in the possibilities of biotechnology in the field of textile and fashion design in a changing age
FAZİLET CEYHANLI
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. FATMA ENGİN ALPAT
- Türk ve Yunan mitolojilerinde doğa kavramı üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
A comparative study on the concept of nature in Turkish and Greek mythologies
MUHAMMET BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
FelsefeAkdeniz ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH DENİZ
- Turizm ve sanatta görsellik görme biçimleri
Ways of seeing visuality in tourism and art
EMİNE IŞIK OLGAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiTrakya ÜniversitesiGörsel Kültür Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN AYGÜN
- Çağdaş sanatta bio-materyaller ve ekolojik yaklaşımlar
Biomaterials and ecological approaches in contemporary art
ZEKİYE BUDAK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2026
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiHeykel Ana Sanat Dalı
PROF. REFA EMRALİ