Muhammed Emîn el-Hererî'nin Hadâiku'r-ravh ve'r-reyhân fî ravâbî ulûmi'l-Kurân adlı tefsirinde mecâz yorumu
The interpretation of metaphor in Muḥammad Amīn al-Hararī's Qur'anic exegesis Ḥadāʾiq al-rawḥ wa al-rayḥān fī rawābī ʿulūm al-Qurʾān
- Tez No: 994579
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ BULUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Muhammed Emîn el-Hererî'nin Hadâiku'r-ravh ve'r-reyhân fî ravâbî ulûmi'l-Kur'ân adlı tefsirinde mecâz ve istiârenin ele alınışını incelemektedir. Araştırmada müfessirin belâgat geleneğiyle kurduğu ilişki, mecâzî ifadeleri yorumlarken başvurduğu yöntem ve lügavî-belâgî tercihleri değerlendirilmiş; ilgili yorumlar klasik ve çağdaş tefsirlerle karşılaştırılmıştır. Çalışma giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, kapsamı, yöntemi ve kaynakları ortaya konulmakta; tezin ilmî önemi vurgulanmaktadır. Birinci bölümde Hererî'nin kısa biyografisi, ilmî çevresi ve eserleri ele alınmakta; ardından Hadâik tefsiri kaynakları, yöntemi, ilmî değeri ve belâgat yönüyle incelenmektedir. İkinci bölümde“mecâz”kavramı açıklanmakta; Kur'ân'da mecâzın varlığına dair tartışmalar çerçevesinde Hererî'nin yaklaşımı ortaya konulmaktadır. Aklî ve lügavî mecâzın başlıca alâkaları, Hadâik tefsirinden seçilen örnek âyetler üzerinden, Zemahşerî, Ebû Hayyân, İbn Âşûr ve Ebüssuûd gibi müfessirlerin yorumlarıyla mukayeseli biçimde değerlendirilmektedir. Üçüncü bölümde ise istiâre kavramı, türleri ve Hererî'nin istiâreye yaklaşımı ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Araştırmamızda Hererî'nin tefsirinde mecâz ve onunla bağlantılı olarak istiârenin Kur'ân'daki tezahürlerini sistematik ve belâgat merkezli bir perspektifle yorumladığı, ayrıca rivâyet geleneğinin sahih nakil hassasiyetini dirâyet tefsirinin dilsel ve retorik imkânlarıyla başarılı biçimde mezcederek bütüncül bir yorum zemini oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu bütüncül yaklaşımın, müfessirin tefsir metodolojisine özgün bir derinlik kazandırdığı sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the treatment of metaphor (mecâz) and figurative analogy (istiʿāra) in Muhammad Amīn al-Hararī's Hadāʾiq al-rawḥ wa'l-rayḥān fī rawābī ʿulūm al-Qurʾān. The research analyzes the evaluates exegete's engagement with the classical Arabic rhetorical tradition, the interpretive methods he employs in dealing with figurative expressions, and his linguistic and rhetorical preferences. Hararī's interpretations are comparatively evaluated alongside those found in both classical and modern works of Qurʾānic exegesis. The study consists of an introduction and three main chapters. The introduction outlines the subject, scope, methodology, and sources of the research, while also emphasizing its scholarly significance. The first chapter presents a concise biography of Hererī, his scholarly milieu, and his works, followed by an examination of Hadāʾiq in terms of its sources, methodological framework, scholarly value, and rhetorical characteristics. The second chapter elucidates the concept of mecâz and situates Hererī's approach within the broader debates concerning the presence of metaphor in the Qurʾān. The principal categories of rational and lexical metaphor are analyzed through selected Qurʾānic examples from Hadāʾiq, and these interpretations are compared with those of prominent exegetes such as al-Zamakhsharī, Abū Ḥayyān, Ibn ʿĀshūr, and Ebüssuûd. The third chapter addresses the concept and classifications of istiʿāra and examines Hererī's approach through illustrative examples drawn from his tafsīr. The findings indicate that Hararī interprets manifestations of metaphor and related forms of istiʿāra in the Qurʾān through a systematic, coherent, and rhetoric-centered perspective. Moreover, he effectively integrates the precision of the riwāya tradition with the linguistic and rhetorical possibilities of dirāya-based exegesis, thereby establishing a holistic interpretive framework. This integrated methodology is shown to impart a distinctive depth and originality to his exegetical approach.
Benzer Tezler
- Muhammed Emin El-Hererî'nin tefsirinde münasebet kavramı: Bakara Suresi örneği
The concept of relationship in the tafsir of Muhammad Emin Al-Herari: The example of Surah al-Baqarah
ÖMER BEKİR TUNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DEMİRCİ
- Muhammed Emîn el-Herarî'nin Hadâiku'r-Ravh ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kurân Adlı Tefsirinde Kur'ân'ı yorumlama yöntemi
Muhammad Emîn el-Harari's method in Interpretation of the Qur'an in His Book Hadaiq Al-Rawhi Wal-Rayhân Fi Rawabi Ulûm Al-Qur'an
ŞULE YÜKSEL ARICI
Doktora
Türkçe
2024
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELİL KİRAZ
- Muhammed el-Emîn el-Hererî'nin Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân adlı eseri bağlamında kadın konusuna yaklaşımı
Muhammed al-Amîn el-Hararî's approach to women subject in the context of his book named Hadâiku'r-Ravhi va'r-Rayhân
ZÜBEYİR KARATAŞ
Doktora
Türkçe
2020
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞAHİN AYNUR
