Arthur John Arberry'nin The Koran Interpreted isimli eseri bağlamında çeviri ve yorum anlayışının tahlil ve tenkidi
Analysis and critique of translation and interpretation approaches in the context of Arthur John arberry's work, named the Koran Interpreted
- Tez No: 994693
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Commentary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Arthur John Arberry'nin The Koran Interpreted İsimli Eseri Bağlamında Çeviri ve Yorum Anlayışının Tahlil ve Tenkidi”isimli doktora tezimizde Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercüme tarihini, çalışmamızın ana konusunu teşkil eden tercüme eserin müellifi olan, sanat, edebiyat, Ṣûfizm gibi alanlarda nitelik ve nicelik bakımından kaliteli pek çok eser kaleme alan, 1905-1969 seneleri arasında yaşayan İngiliz oryantalist, memur, kütüphaneci, tercüman, filolog, akademisyen Arthur John Arberry'nin içine doğduğu ve içinde yaşadığı şartları anlamak adına yaşam serüvenini, karakteristik özelliklerini, onu yansıtan eserlerini, İslâmî literatürde büyük önemi haiz Kur'ân-ı Kerîm, vaḥiy ve aḳıl, taṣavvuf, İslâmî öğretinin (Islāmic teaching) temel içeriği ve büyük dinler gibi meselelerdeki görüşlerini, The Koran Interpreted isimli Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercümesini yapısal, içeriksel, anlamsal ve eşdeğerlik düzlemlerinde iki bölüm çerçevesinde inceledik. Çalışmamızda nitel araştırma metodunun bir versiyonu olan literatür tarama tekniği, doküman incelemesi, literal okuma ve analitik değerlendirme yöntemlerini esas aldık. Bu çerçevede, temelde alanla ilgili temaları, terimleri ve disiplinler arası boyutları gözettik. Müellifin dünyasını analiz ettikten sonra The Koran Interpreted isimli Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercümesi hakkında bilgilendirme, şekil-içerik-anlam-bağlam odağında tercümenin doğru manayı yakaladığı ve yakalayamadığı unsurlar hususunda dilsel, kültürel, anlamsal, bilimsel, akademik ve tefsir literatürüne özgü değerlendirmelerde bulunduk. Kur'ân-ı Kerîm'in dil ve üslubunun karakteristik, güçlü, duygusal, vurgusal özelliklerini, hitabet, ritim, kafiye, içerik, söylem ve sanatlarını yansıtmaya çalışan ve dönemin algısının dışında davranarak objektif, titiz, vicdanlı ve adil bir tutum sergileyen mütercimin; kelimelerin ilk anlamlarını, birincil ve ikincil terimlerin kullanımlarını ve açık bir ifadeye sahip cümlelerin manalarını doğru, başarılı ve sıhhatli bir biçimde aktardığı ancak deyimler, mecâzlar, yabancı ifadeler, kültürel ifadeler, özel isimler, kesik harfler ve hitap içeren ifadeleri en doğru ve en sıhhatli biçimde aktaramadığı sonucuna ulaştık. Tercümenin doğası gereği oluşabilecek olumsuzlukların yanı sıra hatalı, unutkan, kararsız, tutarsız, bilgisiz, eksik, yetersiz, açıklamasız bir tavrın hâkim olduğunu tespit ettiğimiz bu unsurların yanlış ya da eksik çevirilerinin tavsiyelerimiz doğrultusunda derhâl düzeltilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Bu vesileyle, tercümenin hatalardan arınacağını, akademik ve bilimsel değerinin daha fazla artacağını ve yeni çalışmalara daha çok katkı sağlayacağını umuyoruz.
Özet (Çeviri)
In our doctoral dissertation, which has the title of“Analysis and Critique of Translation and Interpretation Approaches in the Context of Arthur John Arberry's Work, Named The Koran Interpreted”we examined the history of the English translation of the Holy Qur'ān, Arthur John Arberry, who is an English orientalist, government official, librarian, translator, philologist, academist, and the author of the translation work that forms the main subject of our study, lived between the years of 1905-1969, wrote many high-quality works in terms of both quality and quantity in fields such as art, literature, and Ṣufism, his life journey to understand the conditions in which he was born and lived, his characteristic features, his works that reflect him, his views on issues of great importance in Islāmic literature such as the Holy Qur'ān, revelation and reason, Ṣufism, the basic content of Islāmic teaching, and the major religions, his English translation of the Qur'ān, titled The Koran Interpreted in two sections on structural, content-related, semantic, and equivalence planes. In our study, we based our approach on the literature review technique, document analysis, literal reading, and analytical evaluation methods, which are versions of the qualitative research method. Within this framework, we focused on themes, terms, and interdisciplinary dimensions related to the field on the basis. After analyzing the author's world, we provided information about the English translation of the Holy Qur'ān, entitled The Koran Interpreted, and made linguistic, cultural, semantic, scientific, academic, and exegetical assessments regarding the elements that the translation captured and failed to capture the correct meaning in the light of form-content-meaning-context. We reached the conclusion that the translator, who strives to reflect the characteristic, powerful, emotional, and emphatic features of the language and style of the Holy Qur'ān, its rhetoric, rhythm, rhyme, content, discourse, and artistry, and who adopts an objective, meticulous, conscientious, and fair approach by acting outside the perception of the era conveyed the first meanings of words, the use of primary and secondary terms, and the meanings of clearly expressed sentences accurately, successfully, and sound, but failed to convey idioms, metaphors, foreign expressions, cultural expressions, proper names, abbreviated letters, and expressions containing addresses in the most accurate and the soundest way. In addition to the inherent shortcomings of translation, we consider that any incorrect or incomplete translations of the elements which we have identified as inaccurate, unmindful, indecisive, incoherent, uninformed, incomplete, inadequate, and unexplained manner should be corrected immediately in accordance with our recommendations. On this occasion, we hope that the translation will eliminate errors, enhance its academic and scientific value further, and contribute more to new studies.
Benzer Tezler
- 20. yüzyıl İngiliz oryantalizminde tasavvuf: Arthur John Arberry örneği
Sufism in 20th century British orientalism: The case of Arthur John Arberry
MEŞKURE ZEHRA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ BAYRAKCI
- The translation of medical texts: A case study on Arthur C. Guyton and John E. Hall's textbook of medical physiology
Tıp metinlerinin çevirisi: Arthur C. Guyton ve John E. Hall'ın tıbbi fizyoloji kitabına yönelik bir durum çalışması
MEHMET CEM ODACIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
Mütercim-TercümanlıkHacettepe ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASALET ERTEN
- Eleştirel gerçekçilik akımında din?bilim ilişkisi: Ian G. Barbour, John C. Polkinghorne ve Arthur R. Peacocke örneği
The relationship between religion and science in critical realism: A case study on Ian G. Barbour, John C. Polkinghorne and Arthur R. Peacocke
BAYRAM KARCI
Doktora
Türkçe
2011
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHİTTİN MACİT
- Avrupa resim sanatında John William Waterhouse'un yeri ve önemi
The place and importance of John William Waterhouse in Eureopean art of painting
SİMGE GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL ALMELEK İŞMAN
- 20. yy. başı Avrupa sanatının Amerikan sanatına etkileri
The Influence of the European art on American art at the beginning of the 20 th. century
KADİR BORA TOPÇU