Gestasyonel diyabetes mellitüs tanısı almış gebelerde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli temelli diyabette öz yönetim programının etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of a diabetes self-management program based on Pender's Health Promotıon Model in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus
- Tez No: 995300
- Danışmanlar: PROF. DR. SENA KAPLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, gestasyonel diyabet mellitus (GDM) tanısı almış gebelerde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli (SGM) temelli diyabette öz yönetim programının etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Araştırma, Ocak–Temmuz 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde yürütülmüş olup, güç analizi doğrultusunda belirlenen örneklem büyüklüğü esas alınarak dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 71 kişi ile tamamlanmıştır. Araştırma, müdahale (n=37) ve kontrol (n=34) grupları olmak üzere yürütülmüştür. Veriler; Kişisel Bilgi Formu (KBF), Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (DHSİMÖ), Gestasyonel Diyabette Öz Yeterlilik Ölçeği (GDÖYÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II (SYBDÖ-II) ve postpartum izlem formları kullanılarak toplanmıştır. Gruplar arasında sosyodemografik ve obstetrik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Müdahale grubunda, DHSİMÖ'nin algılanan ciddiyet, algılanan yarar, algılanan engeller ve önerilen sağlık davranışları alt boyutlarında anlamlı düzeyde iyileşme gözlenmiştir (p<0.05).. GDÖYÖ kapsamında özellikle diyet yönetimi, kilo kontrolü ve tedaviye uyum alt boyutlarında müdahale grubunun puanlarının anlamlı biçimde arttığı belirlenmiştir (p<0.05). SYBDÖ-II alt boyut ve toplam puanları incelendiğinde, müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Maternal açlık ve tokluk kan glukoz düzeyleri antepartum, intrapartum ve postpartum dönemlerde değerlendirilmiş; grup × zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca doğum haftası, doğum sonrası hastanede kalış süresi ve 5. dakika APGAR skorları bakımından müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar belirlenmiştir (p<0.05). Neonatal doğum sonuçları değerlendirildiğinde, doğum ağırlığı ile grup değişkeni arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p=0,029). Ancak, neonatal açlık ve tokluk kan glukozu değerleri bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Bulgular, Pender'in SGM temelli diyabette öz yönetim programının sağlık davranışlarını güçlendirdiğini ve maternal, fetal/neonatal sonuçlar üzerinde olumlu etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, Pender'in SGM temelli yaklaşımlarının klinik uygulamalarda yaygınlaştırılması ve farklı örneklemlerle uzun dönem etkilerinin değerlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the effect of a diabetes self-management program based on Pender's Health Promotion Model (HPM) on healthy lifestyle behaviors and maternal–fetal/neonatal outcomes in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus (GDM). The study was conducted at a university hospital between January and July 2025 and was completed with a total of 71 participants who met the inclusion criteria, based on the sample size determined by power analysis. The study was carried out with two groups: an intervention group (n=37) and a control group (n=34). Data were collected using the Personal Information Form, the Health Belief Model Scale in Patients with Diabetes, the Gestational Diabetes Self-Efficacy Scale, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II, and postpartum follow-up forms. No statistically significant differences were found between the groups in terms of sociodemographic and obstetric characteristics. In the intervention group, significant improvements were observed in the perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, and recommended health behaviors subscales of the Health Belief Model Scale in Patients with Diabetes (p<0.05). Within the Gestational Diabetes Self-Efficacy Scale, the intervention group demonstrated significantly higher scores, particularly in the diet management, weight control, and treatment adherence subscales (p<0.05). When the subscale and total scores of the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II were examined, the intervention group had significantly higher scores compared to the control group (p<0.05). Maternal fasting and postprandial blood glucose levels were evaluated during the antepartum, intrapartum, and postpartum periods; statistically significant differences were found in terms of the group × time interaction (p<0.05). In addition, statistically significant differences were identified in gestational age at birth, length of postpartum hospital stay, and 5-minute APGAR scores in favor of the intervention group (p<0.05). When neonatal birth outcomes were evaluated, a significant association was found between birth weight and group assignment (p=0.029). However, no statistically significant differences were observed between the groups in terms of neonatal fasting and postprandial blood glucose levels." The findings indicate that a diabetes self-management program based on Pender's Health Promotion Model strengthens healthy lifestyle behaviors and has positive effects on maternal and fetal/neonatal outcomes. Accordingly, it is recommended that HPM-based approaches be disseminated in clinical practice and that their long-term effects be evaluated in studies with different samples.
Benzer Tezler
- Gestasyonel Diyabetes Mellitus Tanısı Almış Gebelerde Serum Adiponektin, Leptin, İrisin, Nesfatin Düzeylerinin Ölçümü ve Sağlıklı Gebelerle Karşılaştırılması
Measurement of Serum Adiponectin, Leptin, Irisin, Nesfatin Levels in Pregnants Diagnosed with Gestational Diabetes Mellitus and Comparison with Healthy Pregnants
ECE MAZANOĞLU KUVANDIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıPamukkale Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİN MELAHAT FENKCİ
- Gestasyonel diyabetes mellitus tanısı almış gebelerde nükleer manyetik rezonans yöntemi kullanılarak kan metabolomik profillerinin araştırılması ve klinik özelliklerle birlikte değerlendirilmesi
Investigation of blood metabolomic profiles in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus using nuclear magnetic resonance and evaluation with clinical features
BUĞRA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM POLAT
- Gestasyonel diyabetes mellitus tanısı almış gebelerde serum adiponektin ve Alfa-1 antitripsin düzeyinin araştırılması
Investigation of serum adiponectin and Alpha-1 antitrypsin levels in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus
GUNAY NAJAFOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ ÖZGÖKÇE
- Gestasyonel diyabetes mellitus tanısı almış olan gebelerde maternal serumda Endocan düzeyinin araştırılması
Maternal serum Endocan levels of patients diagnosed with gestational diabetes mellitus
DOĞUŞ ESKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT MUHCU
- Gestasyonel diyabetes mellitus tanısı almış olan gebelerde maternal serum cardiotrophin-1 düzeyinin araştırılması
Investigation of maternal serum cardiotrophin-1 levels in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus
YEGANA HUSEYNLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT MUHCU