Okul sonrası fiziksel aktivitenin fiziksel uygunluk, zihinsel dayanıklılık, psikolojik iyi oluş ve algılanan fiziksel okuryazarlığa etkisi
The effect of after-school physical activity on physical fitness, mental toughness, psychological well-being and perceived physical literacy
- Tez No: 995353
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN ÜNLÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, Fiziksel okuryazarlık, Fiziksel uygunluk, Psikolojik iyi oluş, Zihinsel dayanıklılık, Physical activity, Physical literacy, Physical fitness, Psychological well being, Mental toughness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 8 haftalık okul sonrası fiziksel aktivite programının ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel uygunluk, zihinsel dayanıklılık, psikolojik iyi oluş ve algılanan fiziksel okuryazarlık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın evrenini 2022–2023 eğitim-öğretim yılında Nevşehir ilinde öğrenim gören ortaöğretim öğrencileri, örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen okullarda öğrenim gören gönüllü öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmaya gönüllü olarak katılan 40 öğrenci, 20'si deney ve 20'si kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Ancak araştırma sürecinde deney grubundan 4, kontrol grubundan 4 öğrenci çeşitli gerekçelerle araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırmada, katılımcıların fiziksel uygunluk düzeylerini belirlemek için vücut kitle indeksi, otur uzan esneklik testi, 20 m PACER koşusu testi, mekik ve şınav testleri kullanılmştır. Zihinsel dayanıklılığı ölçmek için“Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri”, psikolojik iyi oluşu ölçmek için“Psikolojik İyi Oluş Ölçeği”ve algılanan fiziksel okuryazarlığı ölçmek için“Ergenler İçin Algılanan Beden Okuryazarlığı Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırma öncesinde ön test ölçümleri alınmış sonrasında fiziksel aktivite uygulamasına geçilmiş ve uygulama sonrasında son test ölçümleri alınmıştır. Araştırma süresince kontrol grubu sadece okul beden eğitimi dersine, deney grubu ise bu derse ek olarak 8 hafta boyunca haftada 3 gün (pazartesi, çarşamba, cuma) 60 dakikalık okul sonrası fiziksel aktivite programına katılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediği, Skewness-Kurtosis değerleri, histogram ve saçılım grafikleri ile Levene testi kullanılarak incelenmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiği için tekrarlı ölçümlerde karışık model ANOVA testi kullanılmış, anlamlı fark bulunan durumlarda farklılığın kaynağını belirlemek için Tukey HSD testi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, deney grubunun vücut kitle indeksi, esneklik, aerobik dayanıklılık, kas dayanıklılığı ve kol kuvveti gibi fiziksel uygunluk düzeyleri ile psikolojik iyi oluş ve algılanan fiziksel okuryazarlık düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değişim gösterdiği belirlenmiştir (p < 0.05). Ancak zihinsel dayanıklılıkta her iki grupta da anlamlı bir değişiklik gözlemlenmemiştir (p > 0.05). Elde edilen bu bulgular, 8 haftalık okul sonrası fiziksel aktivite programlarının öğrencilerin fiziksel uygunluk, psikolojik iyi oluş ve algılanan fiziksel okuryazarlık düzeylerini olumlu yönde etkilediğini, ancak zihinsel dayanıklılık üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını göstermektedir. Bulgular, okul sonrası fiziksel aktivite programlarının gençlerin genel refahı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effects of an 8-week after-school physical activity program on high school students' physical fitness, mental toughness, psychological well-being and perceived physical literacy levels. The population of the study consisted of high school students studying in Nevşehir province during the 2022–2023 academic year, while the sample comprised volunteer students studying in schools determined through convenience sampling. A total of 40 volunteer students participated in the study and were divided into two groups: an experimental group (n = 20) and a control group (n = 20). However, during the research process, 4 students from the experimental group and 4 students from the control group were excluded from the study for various reasons. To determine the physical fitness levels of the participants, body mass index, sit-and-reach flexibility test, 20 m PACER run test, sit-up, and push-up tests were used. Mental toughness was measured using the Sports Mental Toughness Inventory, psychological well-being was assessed with the Psychological Well-Being Scale, and perceived physical literacy was measured using the Perceived Physical Literacy Scale for Adolescents. Pre-test measurements were conducted before the intervention, followed by the physical activity program, and post-test measurements were obtained after the intervention. During the study, the control group participated only in regular physical education classes, while the experimental group participated in an after-school physical activity program in addition to these classes, conducted three days a week (Monday, Wednesday, and Friday) for 60 minutes over 8 weeks. Data were analyzed using SPSS 27.0 software. Normality of the data was examined using skewness–kurtosis values, histograms, scatter plots, and the Levene test. As the data showed a normal distribution, a mixed-model repeated measures ANOVA was used, and the Tukey HSD test was applied to determine the source of significant differences. The results indicated statistically significant changes in the experimental group's physical fitness parameters, including body mass index, flexibility, aerobic endurance, muscular endurance, and upper body strength, as well as psychological well-being and perceived physical literacy levels (p < 0.05). However, no statistically significant change was observed in mental toughness levels in either group (p > 0.05). These findings suggest that 8-week after-school physical activity programs positively affect students' physical fitness, psychological well-being, and perceived physical literacy levels, but do not have a significant effect on mental toughness. Overall, the results indicate that after-school physical activity programs have a positive impact on adolescents' general well-being.
Benzer Tezler
- 12-14 yaş arası öğrencilerde aerobik egzersiz ve sağlıklı yaşam eğitimlerinin beslenme, fiziksel aktivite ve obezite farkındalık düzeyleri üzerine etkisi
The effects of aerobic exercises and healthy life education on nutrition, physical activity and obesity awareness for students between the ages of 12-14,
GİZEM AKGÜL ERTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA COŞKUN ÖZYOL
- İlköğretim öğrencilerinde sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin arttırılmasına yönelik eğitim programının kilo yönetimine etkisi
Effect of elementary students healthy nutrition and increased physical activity training program to management of weight
ZUHAL EMLEK SERT
Doktora
Türkçe
2015
Sağlık EğitimiEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
- İlköğretim okul bahçelerinin çocuklardaki fiziksel aktivite eğilimi üzerindeki etkisinin katılımcı tasarım yöntemi ile belirlenmesi
Understanding the effect of school outdoors on children's tendency for physical activity through participatory design
ECE ALTINBAŞAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Beslenme ve DiyetetikKadir Has ÜniversitesiTasarım Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORÇUN KEPEZ
- Physical activity level of students and experiences of teachers after the health-related physical education reform in secondary schools
Ortaokullarda sağlıkla ilgili beden eğitimi reformu sonrası öğrencilerin fiziksel aktivite düzeyleri ve öğretmen deneyimleri
SERAP SARIKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
SporOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA LEVENT İNCE
- Çocuklarda davranış değişikliği modellerine dayalı fiziksel aktivite programı geliştirilmesi ve etkinliğinin incelenmesi
Developing a physical activity program based on behavior change models in children and investigation of its efficiency
MIRA A A AMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAİME NİLAY ARMAN