Güzel sanatlar lisesi keman ders kitaplarının makamsal boyutunun öğretmen görüşleri açısından incelenmesi
An investigation of the makam-based content in fine arts high school violin textbooks from the perspective of teachers
- Tez No: 996272
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET HAKAN BAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Müzik, Education and Training, Music
- Anahtar Kelimeler: Ders kitapları, Güzel sanatlar liseleri, Keman, Makamlar, Türk müziği, Çalgı eğitimi, Öğretmen görüşleri, Textbooks, Fine arts high schools, Violin, Modes, Turkish music, Instrumental education, Teacher opinions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma; Güzel Sanatlar Lisesi [GSL] keman ders kitaplarının makamsal boyutunun öğretmen görüşleri açısından incelenmesini amaçlamış olup, genel tarama modelinde gerçekleştirilmiş betimsel nitelikte bir alan araştırmasıdır. Araştırma; 2024-2025 eğitim öğretim yılında İstanbul, Sakarya, Yalova, Çanakkale, Bursa, Eskişehir, Niğde, Sivas, Kütahya, Tokat, Sinop, Giresun, Kahramanmaraş, Osmaniye, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Iğdır' da görev yapan GSL keman öğretmenlerinin görüşlerini içerir. Araştırmanın evrenini; Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'na [MEB] bağlı kamu bünyesinde bulunan, 105 GSL' de görev yapan keman öğretmenleri oluşturmaktadır. Evrenin kapsam genişliği dikkate alınarak araştırma örneklemle sınırlandırılmış, örneklemin belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini; Türkiye'nin yedi ayrı bölgesinden ulaşılabilen 17 ildeki 20 farklı GSL'de görev yapan, 25 keman öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve araştırmacı tarafından hazırlanan 5'li likert tipi puanlanan maddelerden oluşan anket formu kullanılmıştır. Kullanılan anket formunun güvenirliliğini belirlemek için; alanında uzman müzik eğitimcilerinin görüşleri alınmış olup, iç tutarlılık kat sayısı (Cronbach alfa) değeri hesaplanmış ve yüksek düzeyde güvenirlilik kat sayısı elde edilmiştir. Tüm istatistiksel analizler SPSS 27 programı aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Ankete katılan öğretmenlerin verdikleri cevaplar; frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri alınarak hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenler GSL keman ders kitaplarında Türk müziği makam özellikleri, perde isimleri ve basit makamlara yer verilmesini genel olarak olumlu değerlendirmişlerdir. Ancak Türk müziği ses sistemi ve Arel-Ezgi-Uzdilek nazariyatına uygun makam anlatımına kısmen yer verildiğini, şed ve mürekkep makamlara yer verilmesi konusunda ise kararsız olduklarını ifade etmişlerdir. Makamsal diziler, etütler ve eserlerde pozisyon kullanımı konusunda öğretmenlerin görüşleri genel olarak kararsızlığa yakınken; farklı yay tekniklerinin kullanılmasına yönelik görüşlerin genel olarak olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ders kitaplarındaki makamsal eserlerin sayısı genel olarak yeterli bulunurken, öğrenci seviyesine uygunluğu konusunda öğretmenler kısmen olumlu görüş bildirmiştir. Türk müziği bestecilerine ve Türk müziği keman icracılarına ilişkin bilgilerin ders kitaplarında yer alması öğretmenler tarafından kısmen olumlu değerlendirilmiştir. Benzer biçimde, ölçme-değerlendirme sorularının kitaplarda yer alması da öğretmenler tarafından kısmen olumlu bulunmuştur. Öte yandan öğretmenlerin Türk müziği akort sistemi, geleneksel keman icrası, geleneksel keman icrasında kullanılan akort sistemi ve süslemeler konularının keman ders kitaplarında yer verilmesine genel olarak olumsuz ya da kararsız bir tutum sergiledikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra saz eseri ve sözlü eser formlarına yer verilmesi konusunda öğretmenlerin genel olarak kararsız bir yaklaşım sergilediği; kitaplarda en çok oyun havası, saz semaisi ve zeybek formlarına yer verildiği, buna karşılık taksim, medhal, aranağme gibi formların sınırlı düzeyde yer aldığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda Türk müziği usullerine ilişkin içeriklerin ve özellikle küçük usullerin keman eğitimine daha uygun ve işlevsel görüldüğü; büyük usuller konusunda ise öğretmenlerin kararsız kaldığı sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca kemanın tarihsel sürecine ve Türk müziğinde kullanımının tarihsel gelişimine ders kitaplarında yer verilmesi konusuna öğretmenlerin kısmen olumlu yaklaştığı sonucu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, GSL keman ders kitaplarında Türk müziği unsurlarına yer verilmesi öğretmenler tarafından genel olarak olumlu karşılanmaktadır. Ancak içeriklerin kapsamı, öğrenci düzeyine uygunluğu, tutarlılığı ve uygulama boyutları açısından bazı tereddütlerin bulunduğu ve bu nedenle içeriklerin belirli yönlerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Bu kapsamda, GSL keman ders kitaplarının Türk müziği kuramsal ve uygulamalı unsurlarını daha dengeli, sistemli ve öğrenci düzeyine uygun bir biçimde ele alacak şekilde geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the makam-based content of Fine Arts High School [FAHS] violin textbooks from the perspective of teachers and is a descriptive field research conducted in the general survey model. The research includes the perspectives of FAHS violin teachers working in Istanbul, Sakarya, Yalova, Çanakkale, Bursa, Eskişehir, Niğde, Sivas, Kütahya, Tokat, Sinop, Giresun, Kahramanmaraş, Osmaniye, Diyarbakır, Şanlıurfa, and Iğdır during the 2024-2025 academic year. The population of the research consists of violin teachers working in 105 public FAHS affiliated with the Ministry of National Education [MoNE] of the Republic of Türkiye. Considering the broad scope of the population, the research was limited to a sample, and the convenience sampling method was employed to determine the sample group. The sample of the research consists of 25 violin teachers working at 20 different FAHSs in 17 provinces accessible across the seven geographical regions of Türkiye. A personal information form and a questionnaire consisting of 5-point Likert-type items, both developed by the researcher, were used as data collection tools. To determine the reliability of the questionnaire used, the opinions of expert music educators were obtained; additionally, the internal consistency coefficient (Cronbach's alpha) was calculated, and a high-level reliability coefficient was achieved. All statistical analyses were conducted using the SPSS 27 software. The responses provided by the participating teachers were calculated by obtaining frequency, percentage, mean, and standard deviation values. According to the research results, teachers generally evaluated the inclusion of Turkish music makam characteristics, pitch names, and simple makams in FAHS violin textbooks positively. However, they stated that the Turkish music sound system and makam instruction in accordance with the Arel-Ezgi-Uzdilek theory are only partially included, and they expressed indecisiveness regarding the inclusion of transposed (shed) and compound (murekkeb) makams. It was concluded that while teachers' opinions regarding the use of positions in makam-based scales, etudes, and pieces were generally close to indecisive, their views on the use of different bowing techniques were generally positive. While the quantity of makam-based works in the textbooks was generally found to be sufficient, the teachers expressed only partially positive views regarding their suitability for the students' proficiency levels. The inclusion of information regarding Turkish music composers and Turkish music violin performers in the textbooks was evaluated partially positively by the teachers. Similarly, the inclusion of assessment and evaluation questions in the textbooks was found to be partially positive by the teachers. On the other hand, it was revealed that teachers generally exhibited a negative or indecisive attitude toward the inclusion of the Turkish music tuning system, traditional violin performance, the tuning systems used in traditional performance, and ornaments in violin textbooks. In addition, it was found that teachers generally exhibited an indecisive approach regarding the inclusion of instrumental and vocal forms; it was also determined that while folk dance (oyun havası), saz semaisi, and zeybek forms are most frequently included in the textbooks, forms such as taksim, medhal, and aranagme are present at a limited level. At the same time, it was concluded that content regarding Turkish music meters—particularly“small meters”(küçük usuller)—was seen as more suitable and functional for violin education, whereas teachers remained indecisive regarding the inclusion of“large meters”(büyük usuller). Furthermore, the results revealed that teachers maintain a partially favorable stance regarding the integration of the violin's historical background and its developmental trajectory within Turkish music into the coursebooks. In conclusion, the inclusion of Turkish music elements in FAHS violin textbooks is generally welcomed and viewed positively by the teachers. However, it was observed that there are certain hesitations regarding the scope of the content, its suitability for the students' levels, its consistency, and its practical dimensions; therefore, it is evident that specific aspects of the content need to be improved. In this context, it is recommended that FAHS violin textbooks be developed to address theoretical and practical elements of Turkish music in a more balanced, systematic manner that is appropriate for the students' levels.
Benzer Tezler
- Kuruluşundan günümüze güzel sanatlar liseleri başlangıç düzeyi keman eğitimi ders kitaplarının incelenmesi
The analysis of violin education textbooks in fine arts high schools beginner level since their establishment
BARAN GÜLÜM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DAMLA BULUT
- Kabak kemane müfredat programlarının, metot kitaplarının karşılaştırmalı analizi
Pumpkin vision curriculum programs, method books comparative analysis
VELİ GARİP
- Güzel sanatlar lisesi keman kitaplarında yer alan eserlerin içerdiği kazanımlar ve teknik güçlükler bakımından incelenmesi
Examination of the works included in the fine arts high school violin books in terms of gains and technical difficulties
EZGİ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MüzikBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA DALKIRAN
- Anadolu güzel sanatlar liselerinde okutulmakta olan keman eğitimi ders kitaplarında yer alan yay tekniklerinin öğrenciler tarafından kullanılırlık durumunun incelenmesi
Asessing availabity for students condition of string techniques included in violin course books of anatolian fine arts high schools
MELİH GÜNAYDIN
- Güzel sanatlar lisesi keman eğitimi sürecinde yaşanan sorunlara ilişkin öğretmen görüşleri
Instructors' ideas regarding the experienced during fine arts high school violin education
GAMZE KOLBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DAMLA BULUT