Tefsiru'l-Menar'da geleneksel tefsir anlayışı eleştirilerinin değerlendirilmesi (I-II.cilt özelinde)
An evaluation of the critique of the traditional tafsir approach in Tafsir al-Manar (regarding volumes I-II.)
- Tez No: 996314
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP YAKA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Muhammed Abduh, Reşid Rıza, Tefsir, Tefsiru'l-Menar, Muhammed Abduh, Reşid Rıza, Commentary, Tefsiru'l-Menar
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Menâr Tefsiri modern dönem tefsir anlayışının önemli örneklerinden biri olarak kabul edilmiştir. Bu dönemin karakteristik özellikleri arasında yer alan gelenek karşıtlığı düşüncesinin etkisi altında kalan eser, hem geleneği hem de geleneksel tefsir anlayışını çeşitli açılardan eleştiriye tabi tutmuştur. Bu bağlamda Muhammed Abduh ve Reşîd Rızâ, klasik tefsirlerin başlıca metotlarından biri olan rivayet kullanımını, muhatabı asılsız haberlerle kuşatarak Kurân'ın hidâyet rehberi olma özelliğini zedelemekle itham etmişlerdir. Onlara göre gelenekteki tefsirlerin büyük bölümü rivayetten kaynaklanan eksikliklerin yanı sıra geniş dil bilimsel izahlarla, Kur'an'ın kendisinin müphem bıraktığı konular hakkında zorlama yorumlarla, işârî te'villerle, Kur'anla ilgisi olmayan bilimsel açıklamalarla, sonuçsuz ve karmaşık usul tartışmalarıyla Kur'an'ın aslî mesajlarının insanlara ulaşmasını engellemiştir. M. Abduh ve R. Rızâ teorik olarak eleştirdikleri geleneksel tefsir anlayışının metodolojisinden ve malzemelerinden pratikte özgün yorumlarını desteklerken faydalanmışlar mıdır? Bu sorunun cevabının geleneğe yönelik serdedilen eleştirilerin mahiyetini kavramada fikir sunacağı düşünülmektedir. Söz konusu amaç doğrultusunda ilk olarak Menar Tefsiri'nin karakteristik özellikleri ve geleneksel tefsir anlayışına yönelik eleştirileri zikredilmiş sonrasında ise müelliflerin özgün görüşlerini desteklemek için eleştirdikleri hususlara kendilerinin de yer verdikleri bölümler rivayet ve dirayet şeklinde iki başlık altında analiz edilmiştir. Tefsîru'l-Menâr'da farklı bir görüş ikame edilirken ilk olarak çeşidine bakılmaksızın konuyla ilgili bir rivayet varsa zikredilmiş, sonrasında ise dilbilimsel analizler yapma yoluna gidilmiştir. Eğer bu iki kaynakta delil bulunamaz ise geniş bir şekilde öznel yorumlar yapılmıştır. Bununla birlikte kimi zaman ise birden fazla delil aynı başlık altında kullanılmıştır. Müelliflerin bu tutumuyla gelenekle aynı yöntemi ve ürünleri kullanarak gelenekten farklı sonuçlara ulaşmayı amaçladıklarını söylemek mümkündür.
Özet (Çeviri)
The Tafsīr al-Manār is accepted as one of the significant examples of the exegetical understanding of the modern period. The work, which remained under the influence of the thought of opposition to tradition that is among the characteristic features of this period, subjected both the tradition and the traditional exegetical understanding to critique from various aspects. In this context, the authors of al-Manār accused the use of narration—one of the principal methods of classical exegesis—of damaging the Qur'ān's quality of being a guide of guidance by surrounding the addressee with unfounded reports. According to them, a large portion of the tafsirs in the tradition, in addition to the deficiencies arising from narration, have prevented the essential messages of the Qur'ān from reaching people through broad linguistic explanations, forced interpretations about issues the Qur'ān itself has left ambiguous, esoteric interpretations, scientific explanations that have no relation with the Qur'ān, and fruitless and complex methodological discussions. It is thought that the answer to the question of whether M. Abduh and R. Rida made use, in practice, of the methodology and materials of the traditional exegetical understanding—which they criticized theoretically—while supporting their own original interpretations, will offer an idea about the nature of the criticisms directed at the tradition. In Tafsīr al-Manār, while establishing a different view, first, if there is a narration related to the subject regardless of its type, it has been mentioned, and afterwards the way of making linguistic analyses has been taken. If no evidence can be found in these two sources, interpretations reaching the level of forced explanation have been made. However, at times, more than one evidence has been used under the same heading. With this attitude of the authors, it is possible to say that they aimed to reach different results by using the same method and products as the tradition.
Benzer Tezler
- Şeyhülislâm Mustafa Sabri'nin Kur'ân yorumu
Shaykh al-Islam Mustafa Sabri and his perception of the Quran
CÜNEYT SAPANCA
Doktora
Türkçe
2022
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
- Tefsîru'l - Menâr'da Ulûmu'l - Kur'ân konularına yaklaşım
Tefsîru'l Menâr's approach to sci̇ence of Kur'ân
NEFİSE KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RECEP DEMİR
- Tefsîru'l-Menâr'da kıyamet ve ahiret olgusu
The case of resurrection and aftermath in Tefsîra'l Manar
HİKMET AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinBayburt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RESUL ERTUĞRUL
- Tefsîrü'l-Menâr'da itikâdî ve siyâsî mezheplerle ilgili kavramlar
Basic creedal and political concepts in Tefsiru'l-Menar
FERDİ TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİ
- Tefsiru'l-Menâr'ın had cezalarına yaklaşımı
Approach of the Tefsiru'l-Menâr to the limit penalties
AHMET ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2012
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF IŞICIK