Dairesel sezgisel bulanık kümelerde öncelikli ve öncelikli sıralı agregasyon operatörleri ile grup karar verme uygulamaları
Group decision-making applications with prioritized and priority-ordered aggregation operators in circular intuitionistic fuzzy sets
- Tez No: 996362
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KÖSEOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Bulanık küme teorisi, Karar verme, Fuzzy Set Theory, Decision making
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, çok kriterli grup karar verme problemlerinde belirsizlik ve önceliklendirme ilişkilerinin daha etkin biçimde modellenebilmesi amacıyla, dairesel sezgisel bulanık kümeler çerçevesinde yeni öncelikli agregasyon operatörleri geliştirilmiştir. Karar verme süreçlerinde değerlendirmelerin çoğu zaman belirsizlik ve farklı önceliklendirme ilişkileri içermesi, klasik yöntemlerin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, dairesel sezgisel bulanık kümeler karar vericilerin değerlendirmelerini daha esnek ve kapsamlı bir biçimde ifade edebilmesine olanak sağlamaktadır. Çalışmada öncelikle dairesel sezgisel bulanık kümelere ilişkin temel kavramlar ele alınmış ve literatürde yer alan önceliklendirme yaklaşımları incelenmiştir. Bu doğrultuda, karar verici ve kriter önceliklerini birlikte dikkate alan dairesel sezgisel bulanık öncelikli agregasyon operatörü tanımlanmış ve temel özellikleri ortaya konulmuştur. Ayrıca, değerlendirme değerlerinin önem derecelerine göre sıralanmasını içeren dairesel sezgisel bulanık öncelikli sıralı agregasyon operatörü geliştirilmiştir. Kriter ağırlıklarının belirlenmesi amacıyla, dairesel sezgisel bulanık temel birim monotonik fonksiyon yaklaşımına dayalı bir yöntem kullanılmıştır. Elde edilen ağırlıklar yardımıyla alternatiflerin değerlendirilmesi gerçekleştirilmiş ve önerilen yöntemlerin uygulanabilirliği bir grup karar verme problemi üzerinde gösterilmiştir. Ayrıca, COPRAS yöntemi dairesel sezgisel bulanık küme ortamına uyarlanmış ve aynı karar matrisi üzerinde uygulanarak elde edilen alternatif sıralamaları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, önerilen yöntemlerin çok kriterli grup karar verme problemlerinde belirsizlik ve önceliklendirme yapısını birlikte ele alabilen etkili karar destek araçları sunduğunu göstermektedir. Bu çalışma, dairesel sezgisel bulanık kümeler altında öncelikli agregasyon yapılarının geliştirilmesi ve COPRAS yönteminin bu ortama uyarlanması açısından literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, new prioritized aggregation operators are developed within the framework of circular intuitionistic fuzzy sets in order to model uncertainty and prioritization relationships more effectively in multi-criteria group decision-making problems. In decision-making processes, evaluations often involve uncertainty and different prioritization structures, which leads to the inadequacy of classical methods. Therefore, circular intuitionistic fuzzy sets provide a more flexible and comprehensive way for decision-makers to express their evaluations. In the study, first, the fundamental concepts of circular intuitionistic fuzzy sets are introduced, and prioritization approaches in the literature are reviewed. In this context, a circular intuitionistic fuzzy prioritized aggregation operator that simultaneously considers decision-maker and criterion priorities is defined, and its fundamental properties are presented. In addition, a circular intuitionistic fuzzy prioritized ordered aggregation operator, which involves ranking evaluation values according to their importance levels, is developed. To determine the criterion weights, a method based on the circular intuitionistic fuzzy basic unit monotonic function approach is employed. Using the obtained weights, the alternatives are evaluated, and the applicability of the proposed methods is demonstrated through a group decision-making problem. Furthermore, the COPRAS method is adapted to the circular intuitionistic fuzzy environment and applied to the same decision matrix, and the resulting alternative rankings are analyzed comparatively. The results indicate that the proposed methods provide effective decision-support tools capable of handling both uncertainty and prioritization structures in multi-criteria group decision-making problems. This study contributes to the literature in terms of developing prioritized aggregation structures under circular intuitionistic fuzzy sets and adapting the COPRAS method to this environment.
Benzer Tezler
- Uzaktan eğitimde sürdürülebilirlik analizi: Çok-paydaşlı çok-kriterli bulanık karar verme yaklaşımı
Sustainability analysis in distance education: A multi-stakeholder multi-criteria fuzzy decision making approach
HÜLYA YILMAZ
Doktora
Türkçe
2024
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA YANIK ÖZBAY
PROF. DR. CENGİZ KAHRAMAN
- Internal audit decision support framework using spherical fuzzy ELECTRE
Küresel bulanık ELECTRE tabanlı iç denetim karar destek çerçevesi
AKIN MENEKŞE
Doktora
İngilizce
2022
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE CAMGÖZ AKDAĞ
- Decision making approaches for financial accounting fraud: Case study for small and medium sized enterprises (SMEs) in Turkey
Finansal muhasebe dolandırıcılığı için karar verme yaklaşımları: Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için vaka çalışması
SERHAN HAMAL
Doktora
İngilizce
2022
BankacılıkMarmara ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM ŞENVAR
- Dairesel sezgisel bulanık CODAS (D-SB CODAS) yöntemi ile yeşil lojistik merkezi yeri seçimi: İstanbul ili örneği
Green logistics park location selection with circular intuitionistic fuzzy CODAS (CİFS CODAS) method: An example of İstanbul province
EREN KAMBER
Doktora
Türkçe
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT BASKAK
- Gelişmekte olan ülkelerde üretken kapasiteleri etkileyen faktörlerin çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting productive capacities in developing countries using multi-criteria decision-making methods
FUAD AGHAMAMMADLI