Gündelik hayatın ritmi: Türk romanında İstanbul (1950-2000)
The rhythm of everyday life: Istanbul in Turkish novel (1950-2000)
- Tez No: 996813
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KOÇAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1950-2000 yılları arasında Türk romanında İstanbul'un gündelik hayatındaki çok katmanlı mekânsal ve toplumsal dönüşümü, Henri Lefebvre'in kent sosyolojisi, gündelik hayat, mekânın üretimi ve ritimanaliz kuramları ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de modern kentleşme olgusunun somut bir dinamik olarak belirdiği 1950'li yıllardan başlayıp, küreselleşme ve neoliberal politikaların kenti dönüştürdüğü 2000'li yıllara uzanan yarım yüzyıllık süreç, çalışmanın temel kapsamını oluşturmaktadır. Araştırmada, onar yıllık periyotlara dayalı kronolojik bir yöntem izlenmiş ve her dönemin sosyo-mekânsal ruhunu yansıtan Aylak Adam, Şoför Mustafa, Bir Kadının Penceresinden, Berci Kristin Çöp Masalları ve Kara Kitap romanları örneklem olarak belirlenmiştir. Bu dönüşümde kentleşmenin yoğunlaştığı ve karşımıza daha somut ve görünür bir halde çıkageldiği 1950'li yıllardan başlanarak, 2000'li yıllara değin bir haritasının oluşturulması hedeflendi. Bu kapsamda ise“1950-2000 yılları arasında Türk edebiyatında yazılan -seçili- romanlarda kent nasıl işlendi? Karakterler İstanbul'da özel yaşamdan kamusal yaşama gündelik hayatlarında nasıl bir dönüşüm geçirdi? Bunlara paralel olarak şehirdeki değişimler edebî metinlere nasıl yansıdı?”gibi sorular cevaplandırılmak istenmiştir. Çalışma boyunca kent, dekordan ziyade toplumsal ilişkilerin kurulduğu, ideolojilerin çatıştığı ve gündelik hayatın yeniden üretildiği aktif bir fail olduğu varsayımı esas alınmıştır. İstanbul'da geçen romanlarda şehrin ve gündelik hayatın değişimi edebî metinlerde gösterilirken, İstanbul'un nasıl bir ritmi olduğu, şehrin Batılılaşma ve modernleşme serüveninde yazarların gözünden nasıl aktarıldığı da eserlerin elverdiği noktalarıyla beraber incelenmesi hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the multilayered spatial and social transformation of everyday life in Istanbul as represented in Turkish novels between 1950 and 2000, through the theoretical lens of Henri Lefebvre's urban sociology, everyday life theory, the production of space, and rhythmanalysis. The fifty-year period beginning in the 1950's -when modern urbanization emerged as a concrete dynamic in Turkey- and extending into the 2000's, when globalization and neoliberal policies reshaped the city, constitutes the central scope of this research. A chronological method based on decade-long intervals has been adopted, and a corpus of novels -Aylak Adam, Şoför Mustafa, Bir Kadının Penceresinden, Berci Kristin Çöp Masalları, and Kara Kitap- has been selected as representative texts that reflect the socio-spatial spirit of each period. By tracing this transformation from the intensification of urbanization in the 1950's to the early 2000's, the study aims to construct a map of Istanbul's evolving urban experience. Within this framework, it seeks to answer questions such as: How is the city represented in selected Turkish novels written between 1950 and 2000? How do characters experience transformations in their everyday lives, from the private to the public sphere, within the city? How are the changes occurring in Istanbul reflected in literary narratives? Throughout the dissertation, the city is approached not as a mere backdrop, but as an active agent, a space where social relations are constituted, ideological conflicts surface, and everyday life is continuously reproduced. In analyzing novels set in Istanbul, the study also investigates the city's rhythms and the ways in which its Westernization and modernization trajectories are conveyed through the perspectives of different authors, insofar as the literary texts allow.
Benzer Tezler
- Cahit Uçuk'un romanlarında gündelik hayat
Everyday life in Cahit Uçuk's novels
ZÜHAL GÜLDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİDEM ARDALI BÜYÜKARMAN
- Ferit Edgü'nün edebi eserlerinde minimalizm
Minimalism in Ferit Edgu's literary works
GÜLDEN NANTU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAZLI GÖKÇEK
- Cihan Aktaş hikâyelerinde anlatı yapısı
Narrative structure in Cihan Aktaş stories
TUBA KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPAY DOĞAN YILDIZ
- Islamic revitalization in Turkey: An urban model of a“counter-society”, a case study
Türkiye`de İslami yeniden canlanma: Bir karşı toplum modeli saha araştırması
AYŞE SAKTANBER
- Metropol alanlarda gündelik hayatın ritmi ve mekânın öznel deneyim formları: İstiklal Caddesi pasajları örneği
Rhythm of daily life in metropolitan areas and subjective experience forms of space: The example of Istiklal Street passage
EZGİ BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriÜsküdar ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEM TUTAR
