AİHM ve AYM kararları çerçevesinde makul sürede yargılanma hakkı
The right to trial within a reasonable time under the jurisprudence of the European Court of Human Rights and Turkish Constitutional Court
- Tez No: 996847
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ GÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Makul sürede yargılanma hakkı, adil yargılanma hakkı kapsamında korunan bir temel hak olmakla birlikte, makul sürenin ne olduğu hususu her somut durum, kişi ve yargılamanın olduğu ilgili hukuk dalı bakımından ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Makul sürede yargılanma hakkı, bireyin yargılama ile ulaşmayı hedeflediği hakka makul sürede ulaşmasının yanında, bireyin suç isnadı altında hak kayıplarına uğramamasını sağlamaktadır. Yargılamada makul sürenin ihlal edilip edilmediğini tespit ederken Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Türk Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihatlarına göre birtakım kriterler geliştirilmiştir. İhlal olması halinde AİHM, yalnızca ihlali tespit edebileceği gibi ortada bir zarar var ise tazminata da hükmedebilmektedir. Türk iç hukukunda ise AYM'ye bireysel başvuru yolu getirilmiştir. Makul sürede yargılanma hakkına ilişkin kimi ülkelerde önleyici tedbirler kimi ülkelerde ise düzeltici tedbirler alınmıştır. AİHM ve AYM'ye yapılan ve Türkiye'nin makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiğinin tespit edildiği birçok karar vardır. Bu sebeple Türkiye hem önleyici hem düzeltici tedbirler alarak bireylerin makul sürede yargılanma haklarını güvence altına almaya çalışmaktadır. Bu yönde Türk iç hukukunda çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bu bakımdan önleyici tedbir olarak 2802 sayılı Kanun ile Yargıda Hedef Süre Uygulaması hayata geçirilmiştir. Bu uygulama ile yargı süreçlerinin disipline edilmesi amaçlanmaktadır. Bağlayıcı bir hak oluşturmayan hedef süre uygulaması esasında makul sürede yargılanma hakkının tesis edilmesine araç konumundadır. Düzeltici tedbir olarak ise 6384 sayılı Kanun ile Tazminat Komisyonu kurulmuştur. Komisyon aracılığı ile hakkın ihlal edildiğinin tespitinde bireylere maddi tazminat verilmektedir. Bu çalışmada ayrıca makul sürede yargılanma hakkının tanımı, tespiti ve ihlali halinde sonuçları incelenmekle, ihlalin önlenmesi ile ihlale yol açan olayların engellenmesinde farklı durumlar olduğunun üzerinde durulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The right to be tried within a reasonable time constitutes a fundamental component of the right to a fair trial. However, the determination of what qualifies as a“reasonable time”is not subject to a fixed standard; rather, it is assessed on a case-by-case basis in light of the specific circumstances of each case, the characteristics of the parties involved, and the relevant branch of law. Beyond ensuring that individuals obtain judicial remedies within an appropriate timeframe, this right also aims to prevent legal uncertainty, grievances, and potential losses, particularly for individuals facing criminal charges.In order to assess whether the reasonable time requirement has been violated, certain criteria have been developed through the jurisprudence of the European Court of Human Rights (ECtHR) and the Constitutional Court of the Republic of Türkiye (TCC). Where a violation is established, the ECtHR may either confine itself to declaring the breach or, where appropriate, award just satisfaction. In Turkish domestic law, the individual application mechanism before the TCC has been introduced as an effective remedy for such violations. With regard to the right to a trial within a reasonable time, some states have adopted preventive mechanisms, while others have opted for corrective remedies. Both the ECtHR and the TCC have delivered numerous judgments finding violations of this right in respect of Türkiye. In response, Türkiye has sought to protect the right to a trial within a reasonable time by implementing both preventive and compensatory measures, supported by legislative and institutional reforms within its domestic legal framework. In this context, the“Target Time in the Judiciary”(Yargıda Hedef Süre) practive was introduced under Law No. 2802 as a preventive mechanism aimed at disciplining judicial proceedings. Although this practice does not, in itself, confer an enforceable subjective right, it functions as an important administrative tool in facilitating the realization of the right to a trial within a reasonable time. As a corrective measure, the Compensation vii Commission was established pursuant to Law No. 6384, through which pecuniary compensation may be awarded upon a finding of violation. This study examines the concept, determination, and legal consequences of the right to a trial within a reasonable time, while emphasizing the distinction between preventing violations and addressing the structural causes that give rise to such violations.
Benzer Tezler
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru bağlamında yaşam hakkının ihlalinde devletin usul yükümlülüğü
Liability of the state for violation of the right to life in individual application to the European court of Human Rights and the Constitutional Court
SERCAN KAVAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukUfuk ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEZAHAT DEMİRAY
- Adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak gerekçeli karar hakkı ve hukuk davalarında bireysel başvuru uygulaması
The right to a reasoned judgment as an element of the right to a fair trial and the individual application practice in civil cases
İSMAİL DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED SAİD BİLAL
- Türk Ceza Kanunu'nda özel hayatın gizliliğini ihlal suçları
Resume crimes of violation of privacy in the Turkish Criminal Law
RUMEYSA ERASLAN
- AİHM ve AYM kararları çerçevesinde mülkiyet hakkı ile vergilendirme ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of the right of property and taxation within the framework of the ECHR and the decisions of the AYM
FURKAN BUYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELDA AYDIN
- AİHM ve AYM kararları çerçevesinde vergileme ilkeleri ve mülkiyet hakkı
Taxation principles and property rights within the framework of Constitutional Court and ECtHR decisions
ERKAM BİRSENOĞUL