Taşrada korunaklı siteler, mekansâl ayrışma ve yaşam tarzları: Muğla-Menteşe örneği
Gated communities, spatial segregation and lifestyles in the province: The case of Muğla-Menteşe
- Tez No: 996952
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞERİFE GENİŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bir taşra kenti olan Muğla Menteşe'de korunaklı konutlarda yaşayan orta sınıf grupların mekânsal konumlanışlarını, gündelik yaşam pratiklerini, kenti kullanım biçimlerini ve sınıfsal ayrışma ya da bütünleşme stratejilerini incelemektedir. Araştırma, Türkiye'de son yıllarda hızla değişen konut piyasası, artan yaşam maliyetleri ve neoliberal kentleşme süreçleri bağlamında, orta sınıfın kentle kurduğu ilişkileri kültürel, ekonomik ve mekânsal bileşenleriyle birlikte analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu yönüyle çalışma, sınıf kavramını yalnızca ekonomik göstergeler üzerinden değil, kültürel ve sosyal sermaye, habitus ve tüketim pratikleri üzerinden ele alan kültürel sınıf analizine dayanmaktadır. Literatürde korunaklı sitelere yönelik araştırmaların büyükşehirlerde yoğunlaşmasına karşın, taşra kentlerinin farklı toplumsal ve mekânsal dinamikler barındırdığı görülmektedir. Muğla, son yıllarda büyükşehirlerden yönelen orta sınıf göçü, hızla yükselen konut fiyatları ve turizmin belirleyici etkileriyle dikkat çeken bir inceleme alanı sunmaktadır. Araştırmada, bu dönüşümün merkez ilçesi olan Menteşe'de korunaklı sitelerin artışı, kentteki mekânsal ayrışmanın yeni biçimlerini görünür kılmaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde yürütülmüş; korunaklı konutlarda yaşayan 24 katılımcı ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler, doğrudan gözlemler ve saha öncesi uzman görüşmeleri aracılığıyla kapsamlı bir veri seti oluşturulmuştur. Görüşmelerde harita ve görseller kullanılarak katılımcıların kentsel hareketlilikleri, aşinalık alanları ve kaçınma pratikleri analiz edilmiştir. Bulgular, orta sınıfın konut tercihlerini güvenlik, prestij, sosyal çevre ve yaşam tarzı beklentilerinin şekillendirdiğini göstermektedir. Katılımcılar, korunaklı sitelerde yaşamayı bir statü göstergesi olarak görmekte ve kentsel mekânı sınıfsal ayrışma doğrultusunda seçici biçimde kullanmaktadır. Bununla birlikte ekonomik kriz, artan yaşam maliyetleri ve yükselen konut fiyatları, orta sınıfın yaşam pratiklerini sınırlandırmakta; ancak katılımcılar borçlanma mekanizmaları aracılığıyla orta sınıfa özgü habituslarını sürdürmeye çalışmaktadır. Bu eğilim, orta sınıfın ekonomik kırılganlığına rağmen sembolik konumunu koruma çabasının belirgin bir göstergesidir. Araştırmada orta sınıfın Menteşe'de beyaz yakalılar, profesyonel küçük burjuvazi ve geleneksel küçük burjuvazi olmak üzere farklı fraksiyonlara ayrıldığı görülmüştür. Bu fraksiyonlar benzer mekânsal tercihleri paylaşmakla birlikte, ekonomik sermaye düzeyleri, borçlanma stratejileri ve tüketim pratikleri açısından farklılaşmaktadır. Bununla birlikte araştırma, orta sınıfın kentle kurduğu ilişkilerin yalnızca sınıfsal fraksiyonlar üzerinden değil, güvenlik, kültürel aidiyet, statü arayışı ve yaşam tarzı beklentileri etrafında şekillenen farklı“sosyal tipler”aracılığıyla da anlamlandırılabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, Muğla Menteşe'de orta sınıfın mekânsal tercihleri, neoliberal kentleşme dinamikleri, ekonomik kırılganlıklar ve kültürel sermaye birikimiyle birlikte değerlendirildiğinde, taşra bağlamında özgün bir sınıfsal deneyime işaret etmektedir. Çalışma, sınıf–mekân–kültür kesişiminde toplumsal farklılaşmanın güncel biçimlerini görünür kılmakta ve Türkiye'nin taşra kentleri üzerine yürütülen sınırlı literatüre katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the spatial positioning, everyday life practices, patterns of urban use, and strategies of class differentiation or integration among middle-class groups living in gated communities in Muğla Menteşe, a provincial city in Turkey. Situated within the context of Turkey's rapidly transforming housing market, rising living costs, and neoliberal urbanization processes, the research aims to analyze the relationship between the middle class and the city through cultural, economic, and spatial dimensions. In this respect, the study draws on cultural class analysis, which conceptualizes class not solely in terms of economic indicators but also through cultural and social capital, habitus, and consumption practices. While existing studies on gated communities largely focus on metropolitan areas, provincial cities display distinct social and spatial dynamics. Muğla constitutes a particularly compelling case due to recent middle-class in-migration from major cities, sharply increasing housing prices, and the structuring role of tourism. In this search, the growing number of gated communities in Menteşe has rendered new forms of spatial segregation increasingly visible. The research adopts qualitative methods and is based on a comprehensive dataset comprising in-depth interviews with twenty-four residents of gated housing developments, direct observations, pre-fieldwork expert interviews, and archival sources from local municipalities. During interviews, participants' urban mobility, zones of familiarity, and practices of spatial avoidance were analyzed by using maps and visual materials. The findings indicate that housing preferences among the middle class are shaped by concerns for security, prestige, social environment, and lifestyle expectations. Participants tend to perceive living in gated communities as a marker of status and to use urban space selectively along class-based lines. However, economic crisis, escalating living costs, and rising housing prices constrain everyday practices but participants attempt to maintain middle-class habitus through various debt strategies. This tendency has been a salient indicator of efforts to preserve symbolic status despite increasing economic precarity. The study further demonstrates that the middle class in Menteşe is internally differentiated into white-collar employees, the professional petty bourgeoisie, and the traditional petty bourgeoisie. However, these fractions share similar spatial preferences, they diverge in terms of levels of economic capital, borrowing strategies, and consumption practices. Moreover, the research indicates that middle-class relations with the city can be interpreted not only through class fractions but also through distinct“social types”structured around security concerns, cultural belonging, status-seeking, and lifestyle aspirations. Overall, when assessed in conjunction with neoliberal urban dynamics, economic vulnerabilities, and accumulations of cultural capital, the spatial choices of the middle class in Muğla Menteşe point to a distinctive class experience in a provincial context. the study contributes to the limited body of literature on Turkey's provincial cities. The study contributes to the limited body of literature on Turkey's provincial cities by foregrounding contemporary forms of social differentiation at the intersection of class, space, and culture.
Benzer Tezler
- Türkiye'de kültür ve tabiat varlıklarının korunmasında idari yapı ve işlevi
Administrative structure and function in the protection of cultural and natural assets in Türkiye
HANİFE BİRGÜL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHLİS ÖĞÜTÇÜ
- Taşrada bir değişim örneği:Cumhuriyetin ilk yıllarında Çankırı (1923 - 1939)
An example of changing in the outside:In the first years of rebulic in Çankırı (1923 - 1939)
NURÇİN AKKAYA
- Taşrada iktidar mücadelesi: II. Abdülhamid döneminde Trabzon Vilayeti'nde eşraf, siyaset ve devlet, (1876-1909)
Power struggle in the province of Trabzon under Abdülhamid II: Notables, politics and state (1876-1909)
HAMDİ ÖZDİŞ
- Taşrada kent ve aydın: Bursa örneği (1930-1950)
City and intellectual in the province: The case of Bursa (1930-1950)
CAN ULUSOY
Doktora
Türkçe
2015
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜBEYDE FÜSUN ÜSTEL
- Taşrada mülteci kadın olmak: Kütahya'daki Somalili kadınlar
Being a refugee woman in a small city: Somalian women in Kutahya
BURCU HATİPOĞLU
Doktora
Türkçe
2020
SosyolojiAnkara ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ BESİM CAN ZIRH