Yapay zekâ destekli afet senaryolarıyla oluşturulan öğrenme ortamlarında ortaokul öğrencilerinin ve velilerinin kriz yönetimi becerilerinin incelenmesi
Investigation of crisis management skills of middle school students and parents in learning environments designed with artificial intelligence supported disaster scenarios
- Tez No: 997224
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET TEKBIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kriz yönetimi becerileri, yapay zekâ, afet eğitimi, Kriz yönetimi, Yapay zeka, Crisis management skills, artificial intelligence, disaster training, Disaster education, Crisis management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetlerin ani ve önlenemez niteliği, toplumun tüm bireylerinin afetlere karşı hazırlıklı olmasını gerekli kılmaktadır. Kriz ortamlarının etkili biçimde yönetilebilmesi, önceden belirlenen stratejilerle hareket edilmesine bağlıdır. Öğrencilerin kriz yönetimi becerilerinin geliştirilmesi, onların ve çevrelerinin güvenliğini sağlamalarına yardımcı olmakta; erken yaşta edinecekleri bu becerilerin hızlı ve kalıcı biçimde öğrenilmesini sağlamaktadır. Bu nedenle öğrencilerin afet anında kriz yönetimi becerilerinin geliştirilmesi bireysel ve toplumsal açıdan kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı; yapay zekâ destekli afet senaryolarıyla oluşturulan öğrenme ortamlarında ortaokul öğrencilerinin afet anında kriz yönetimi becerilerindeki değişimi incelemek ve bu sürecin velilere yansımasını ortaya koymaktır. Araştırma Afyonkarahisar ilinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören 6.sınıf öğrencileri ve onların velileriyle yürütülmüştür. Uygulama süreci yalnızca öğrencilere yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Velilere ilişkin bulgular, öğrencilerdeki değişimin velilerin kriz yönetimi becerilerine yansıması çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmada karma araştırma deseni kullanılmıştır. Veriler; öğrencilerin yapay zekâ destekli afet senaryolarına verdikleri yanıtlar, öğrencilere uygulanan yarı yapılandırılmış ön ve son görüşme formları ile velilere ön test-son test olarak uygulanan Kriz Yönetimi Becerileri Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Yapay zekâ destekli afet senaryolarına verilen öğrenci yanıtlarının analizi, araştırmacı tarafından geliştirilen Afet Senaryoları Değerlendirme Rubrikleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin kriz yönetimi becerilerinde süreç boyunca kademeli ve istikrarlı bir gelişim olduğunu göstermektedir. Görüşmelerden elde edilen sonuçlar, öğrencilerin kriz anında bilgiye dayalı, bütüncül ve davranışa dönük tepkiler geliştirdiklerini ortaya koymuştur. Nicel analizler, doğrudan uygulamaya katılmayan velilerin kriz yönetimi becerilerinde ön test–son test arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, yapay zekâ destekli afet senaryoları ile oluşturulan öğrenme ortamlarının ortaokul öğrencilerinin afet anında kriz yönetimi becerilerini geliştirdiğini ve bu gelişimin, aile ortamında gerçekleşen informal öğrenme yoluyla velilerin kriz yönetimi farkındalık ve yeterliliklerinde anlamlı ve güçlü bir değişim oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Disasters are sudden and unavoidable events, requiring all members of society to be prepared. Effective crisis management depends on adherence to pre-determined strategies. Developing students' crisis management skills helps ensure their own safety and that of their environment, and enables these skills to be learned quickly and permanently. Therefore, improving students' crisis management skills during disaster is critically important from individual and societal perspectives. This study examines changes in middle school students' crisis management skills in AI-supported disaster scenario learning environments and to reveal effects of this process on parents. The study was conducted with the sixth graders and their parents at a public school in Afyonkarahisar. The implementation was conducted only with students. Parents' findings were examined within the scope of how changes in students influenced parents' crisis management skills. The study employed a mixed-methods research design. The data were collected from the students' responses to AI scenarios, semi-structured pre-and post-interviews with students, and Crisis Management Skills Scale administered to parents as pre- and post-tests.Students' responses to AI scenarios were analyzed using Disaster Scenarios Evaluation Rubrics developed by the researcher. Findings indicate gradual and consistent improvement in students' crisis management skills. Results from interviews reveal students developed informed, holistic and action oriented responses. Quantitative analyses indicate statistically significant change in crisis management skills of parents who did not participate directly in the process. Consequently, AI-supported disaster scenario learning environments improved students' crisis management skills, and significantly impacted parents' crisis management awareness and competence through informal learning at home.
Benzer Tezler
- Metro hatlarında afet ve acil durumlarda enerji sürekliliğinin sağlanması
Ensuring energy continuity in metro lines in disaster and emergency cases
OSMAN ARMAĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EnerjiKocaeli ÜniversitesiEnerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCÜMENT KARAKAŞ
- Human-machine collaboration in landscape architecture:Multi-stage integration of ai into landscape site analysisworkflow
Peyzaj mimarlığında insan-makine işbirliği: Yapay zekanınçevre analizi sürecine çok katmanlı entegrasyonu
BUSE EZGİ ER
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİH BOZKURT
- Mitigating broadcast storm problem and enhancing dissemination in swarm UAV communication
Sürü İHA haberleşmesinde yayın fırtınası probleminin azaltılması ve yayılımın geliştirilmesi
MERVENUR KILIÇARSLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Savunma ve Savunma Teknolojileriİstanbul Teknik ÜniversitesiSavunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN YENİÇERİ
- Missile evasion maneuver generation with model-free deep reinforcement learning
Modelden bağımsız derin pekiştirmeli öğrenme ile füzeden kaçınma manevraları
MUHAMMED MURAT ÖZBEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiSavunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE KOYUNCU
- Yapay zeka destekli afet ve acil durum yönetimi uygulamalarının incelenmesi ve kamu hastanesinde çalışan sağlık personellerinin yapay zekaya yönelik genel tutumlarının belirlenmesi
Review of artificial intelligence-supported disaster and emergency management applications and determination of attitudes of healthcare personnel working in public hospitals towards artificial intelligence
GAMZE İME TEKİNDUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Yönetimiİstanbul Medipol ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YETER USLU