Mekân ve kaygı ilişkisi bağlamında Huzur ve Sodom ve Gomore romanları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
A comparative reading of Huzur and Sodom ve Gomore through the lens of space and anxiety
- Tez No: 997227
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ALTUĞ YAYLA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mekân, kurmaca metinlerde anlatımın inşasında edebî bir algılayış ve görünüm niteliğiyle öne çıkmaktadır. Karakterlerin duygu ve düşünceleriyle etkileşime giren mekân, salt bir dekor olmaktan çıkarak“perspektif”sunan bir yapıya dönüşmektedir. Bu çalışmanın temel iddiası; her iki romanda da kurmaca dünyayı kuşatan İstanbul'un, yazarların ayrı düşünsel tutumları ve karakterlerin varoluşsal kaygıları doğrultusunda aynı mekânsal düzlemde bambaşka edebî kimlikler kazandığıdır. Bu iddia çerçevesinde öncelikle Tanpınar ve Karaosmanoğlu'nun benzer tarihsel geçiş süreçlerindeki farklı zihniyet yapılarının, İstanbul'u ayrı kaygı yönleriyle resmettiği görülmüştür. Yazarların bu fikirsel derinliğini anlamlandırmak için Kierkegaard'ın kaygı üzerine görüşleri elzemdir; bu doğrultuda karakterlerin gelecekteki olasılıklar karşısındaki seçimlerinin İstanbul'u nasıl bir kaygı sahasına dönüştürdüğü ele alınmıştır. Bu varoluşsal durumun Pierre Nora bağlamındaki yansıması olarak; Huzur'da maziye bağlı“kalıntı”mekânlar ile Sodom ve Gomore'de yabancılaşmadan doğan“boşluk”mekânlar karşılaştırılmıştır. Mekânların bu bağlamdaki imgeleri; Bachelard'ın imge yaklaşımı ve Genette'in iç odaklanma kavramı üzerinden, karakterin zihinsel süzgecinden geçen içsel birer tecrübe olarak çözümlenmiştir. Bu bağlamda; karakterlerin zihinsel süzgecinden geçen bu tecrübeler, her iki eserde de İstanbul'u hafıza, imge ve kaygı katmanlarıyla örülü özgün birer varoluş alanına dönüştürmektedir.
Özet (Çeviri)
Space emerges as a literary perception and manifestation in the construction of narrative within fictional texts. Interacting with the emotions and thoughts of characters, space transcends being a mere backdrop and transforms into a structure that offers a“perspective”. The central argument of this study is that Istanbul, which encompasses the fictional world in both novels, acquires entirely different literary identities within the same spatial plane, shaped by the distinct intellectual stances of the authors and the existential anxieties of the characters. Within the framework of this premise, it is observed that the different mentalities of Tanpınar and Karaosmanoğlu during similar historical transition periods portray Istanbul through separate aspects of anxiety. To comprehend this intellectual depth of the authors, Kierkegaard's views on anxiety are essential; accordingly, it is examined how the characters' choices regarding future possibilities transform Istanbul into a field of anxiety. As a reflection of this existential state within the context of Pierre Nora, the“remnant”spaces tied to the past in Huzur are compared with the“void”spaces arising from alienation in Sodom ve Gomore. The images of these spaces are analyzed through Bachelard's approach to imagery and Genette's concept of internal focalization, treated as internal experiences passing through the mental filters of the characters. In this context, these experiences transform Istanbul into a unique existential sphere interwoven with layers of memory, image, and anxiety in both works.
Benzer Tezler
- Mekansal organizasyonun tekinsizlik olgusu bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of spatial organization in the context of the uncanniness phenomenon
NURBANU EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkÇukurova ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM ŞENYİĞİT SARIKAYA
- Urban psychology: Evaluatıng the nexus between urban well-beıng and plannıng over the case of kuzguncuk
Kent psikolojisi: kentsel refah ve planlama ilişkisinin kuzguncuk örneği üzerinden değerlendirilmesi
BAN QUSAY SHAREEF ALDARWISH
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İMGE AKÇAKAYA WAITE JR
- Bellek kavramının mekân, zaman ve sanatla olan ilişkisi bağlamında Bruno Schulz'un öykülerinden yola çıkarak enstalasyon tasarımı ve uygulaması
Installation design and application based on Bruno Schulz's stories in the context of the concept of memory in relation to space, time and art
CEMRE BULAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSahne Dekorları ve Kostümü Ana Sanat Dalı
PROF. FATMA NİHAN ŞEN
- Kentsel ortam [Milieu]: Özneleş[tir]meye yönelik manipülasyon ve karşı-özneleşme pratiği için motivasyon alanı
Urban Milieu: a space for manipulating subjectivity or a space for motivation for practices of counter-subjectivity
DUYGU OVACIK ÇORUH
Doktora
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUOĞLU
- Kapitalist gerçekçilik bağlamında“7/24”zaman tasarımı ve zamanın deneyimlenmesi: Modern çağda kaygının üretimi ve uyku bozukluğu
“24/7”time design and time experience in the context of capitalist realism: Anxiety production in the modern age and sleep disorder
MERVE GİZEM UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT