Serbest bölgelerde ihracat yapan firmaların yatırım yapma nedenleri ve karşılaştıkları sorunlar: Mersin Serbest Bölgesi örneği
Reasons for investing in exporting companies in free zones and problems they encounter: Mersin Free Zone example
- Tez No: 997274
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT ARSLANDERE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Uluslararası ticaret, International trade
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mersin Serbest Bölgesi'nde faaliyet gösteren 107 ihracatçı firmanın yatırım motivasyonlarını ve karşılaştıkları yapısal sorunları analiz etmektedir. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçları, firmaların bölgeye giriş aşamasındaki beklentileri ile fiili gerçekleşme düzeyleri arasında test edilen tüm hipotezlerde (H1–H7) istatistiksel olarak anlamlı negatif farklılıklar bulunduğunu ortaya koymuştur (p<0,001). Özellikle vergisel avantajlar (Z=-7,400), yurt içine satış imkânları (Z=-6,793) ve dış pazarlara açılma (Z=-6,677) konularında saptanan bu farklar, yatırımcı beklentilerinin mevcut uygulamalarda bu alanlarda yeterince karşılık bulmadığını göstermektedir. Çalışmanın bir diğer kritik bulgusu, analiz edilen 18 farklı problem başlığının neredeyse tamamında (17 madde) ortalama puanların 5,00 eşiğini aşmış olmasıdır (4,86 ile 5,41 aralığında). Firmaların 7'li Likert ölçeğinde verdiği bu yüksek puanlar, bölgedeki sorunların münferit olmaktan ziyade kronik ve genel bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Başta inşaat malzemesi girişi (𝑥̅=5,41), altyapı yetersizliği (𝑥̅=5,39) ve kurumsal destek eksikliği (𝑥̅=5,35) olmak üzere; bürokrasi ve gümrük hizmetlerindeki yavaşlık en kritik darboğazlar olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında, Mersin Serbest Bölgesi'nin yatırım cazibesini koruyabilmesi için fiziksel altyapının modernize edilmesi, gümrük ve inşaat süreçlerinde bürokrasinin sadeleştirilmesi ve mevzuat istikrarının sağlanarak hukuki öngörülebilirliğin garanti altına alınmasının yanı sıra; vergisel avantajların kapsam ve sürekliliğinin açık ve öngörülebilir biçimde tanımlanması, serbest bölgelerden yurtiçine satışlara ilişkin uygulama belirsizliklerinin giderilmesi ve dış pazarlara erişimi destekleyecek lojistik ve kurumsal mekanizmaların güçlendirilmesi stratejik bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the investment motivations and structural challenges of 107 exporting firms operating in the Mersin Free Zone. The results of the Wilcoxon Signed-Rank Test conducted within the scope of the research reveal statistically significant negative differences across all tested hypotheses (H1–H7) between firms' initial expectations and actual outcomes (p < 0.001). The largest gaps were observed in tax advantages (Z = −7.400), opportunities for domestic sales (Z = −6.793), and access to foreign markets (Z = −6.677), indicating that investor expectations in these areas have not been sufficiently met in practice. Another critical finding is that mean scores exceeded the 5.00 threshold in nearly all of the 18 analyzed problem categories (17 items), ranging from 4.86 to 5.41 on a seven-point Likert scale. These high ratings suggest that the issues faced by firms are not isolated but rather chronic and systemic. The most severe bottlenecks were identified as restrictions on the entry of construction materials (x̄ = 5.41), infrastructure deficiencies (x̄ = 5.39), lack of institutional support (x̄ = 5.35), and the slow pace of bureaucratic and customs procedures. In light of these findings, maintaining the investment attractiveness of the Mersin Free Zone requires modernization of physical infrastructure, simplification of customs and construction procedures, and ensuring regulatory stability and legal predictability. Furthermore, clearly defining the scope and continuity of tax incentives, eliminating uncertainties regarding domestic sales from free zones, and strengthening logistical and institutional mechanisms that facilitate access to international markets are considered strategic imperatives.
Benzer Tezler
- Demir çelik sektörü ve demir çelik sektöründe sermaye maliyeti
Iron and steel sector and cost of capital in iron and steel sector
ALİ DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT HAYATİ ERİŞ
- Türkiye'de serbest bölgeler ve vergi uygulamaları: Bursa serbest bölgesi özelinde bir değerlendirme
Free zones in Turkey and tax aplications: A study on the Bursa free zone
EBRU CILLI
- Endüstri tasarımı ve otomobil sanayii uygulaması (Türk otomotiv sanayii için bir model önerisi
Industry designing and automotive industry application (A model suggestion for Turkish automotive industry)
LEVENT YAZICIOĞLU
- Serbest bölgelerde Koronavirüs (COVID-19) etkisi: Antalya örneği
Impact of Coronovirus (COVID-19) on free zones: The case of Antalya
DİLARA ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
UlaşımAkdeniz ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE GÖZDE YİRMİBEŞOĞLU