Ortaöğretim 12.sınıf coğrafya dersinin öğrencilerin atık ve geri dönüşüm tutumları üzerindeki etkisinin incelenmesi (Diyarbakır örneği)
Investigation of the effect of secondary school 12th grade geography lesson on students' waste and recycling attitudes (Diyarbakir example)
- Tez No: 997626
- Danışmanlar: PROF. DR. SABRİ KARADOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Eğitim ve Öğretim, Geography, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Beşeri coğrafya, İnsan coğrafyası, Human geography
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı lise 12. Sınıf öğrencilerinin atık ve geri dönüşüme yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler (cinsiyet, okudukları bölüm, coğrafya dersi alma/almama, belgesel izleme, geri dönüşüm faaliyetine katılma) açısından incelenmesidir. Yapılan araştırmada nicel araştırma yöntemi ile veri toplanmış ve tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma için ölçek geliştiricisinden gerekli izinleri alınmış olan Atık ve Geri Dönüşüm Tutum Ölçeği (AGTÖ) uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Diyarbakır ili oluşturmaktadır. Diyarbakır ili Kayapınar ilçesinde bulunan Anadolu liselerinde eğitim gören 12. Sınıf sayısal ve eşit ağırlık şubesi öğrencileri küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiş ve uygulamaya dâhil edilmiştir. Araştırma uygulaması 2024-2025 eğitim yılı (2. Yarıyıl) bahar döneminde öğrencilere yüz yüze yapılmış, basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile uygulama sonucunda 338 veri elde edilmiştir ve elde edilen nicel veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde çarpıklık ve basıklık değerleri, levene homojenlik değerleri, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri, bağımsız örneklemler için t testi gibi istatistiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek güvenirlik katsayısı 0,739 olarak hesaplanmıştır. Araştırma ölçeğinin değişkenlerini cinsiyet, okudukları bölüm/şube, coğrafya dersi alma/ almama, atık ve geri dönüşüm faaliyetine katılma, belgesel, video, reklam vb. izleme değişkenleri oluşturmuştur. Araştırmadan elde edilen bulguya göre, tutumların incelenmesinde cinsiyet, okudukları bölüm/şube, coğrafya dersi alma/ almama, atık ve geri dönüşüm faaliyetine katılma değişkenleri açısından bağımsız gruplar t testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farka rastlanılmamıştır. Belgesel, video, reklam vb. izleme değişkeninde ise bağımsız gruplar t testi sonucuna göre istatistiksek olarak anlamlı farka rastlanılmıştır. Belgesel değişkeninin atık ve geri dönüşüm tutumda etkili bir değişken olduğu görülmüştür. Cinsiyet değişkeninde davranış ve tasarruf alt boyutunda erkek katılımcıların, ilgi ve değerlendirme alt boyutunda kadın katılımcıların ortalama puanları yüksek çıkmıştır. Bölüm/şube değişkeninin alt boyut ortalamasında ise davranış alt boyutunda eşit ağırlık bölümü katılımcıları yüksek ortalama elde ederken ilgi, değerlendirme, tasarruf alt boyutunda sayısal şube katılımcıları yüksek puan elde etmişlerdir. Coğrafya dersi alma/ almama değişkeninde ise eşit ağırlık bölümü katılımcıları davranış boyutunda yüksek ortalama elde ederken ilgi, değerlendirme, tasarruf alt boyutunda sayısal şube katılımcıları yüksek puan elde etmişlerdir. Belgesel, video, reklam vb. izleme değişkeninde ise davranış, ilgi, değerlendirme, tasarruf bütün alt boyutlarda belgesel izleme değişkenine evet cevabı veren katılımcılar yüksek ortalamalar elde etmişlerdir. Atık ve geri dönüşüm faaliyetine katılma değişkeninde ise davranış ve ilgi alt boyutunda faaliyete katılan katılımcılar yüksek ortalamalar elde ederken, değerlendirme tasarruf boyutunda ise faaliyete katılmayan katılımcılar yüksek puan elde etmişlerdir. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular ışığında öğrencilerin tutumunun yeterli düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya konu olan coğrafya dersinin öğrencilerin tutumuna kısmen etki ettiği görülmüştür. Coğrafya dersinin tutuma olan etkisinin yetersiz olduğu bulgusu elde edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular ışığında yapılan önerilerde öğrencilerin atık çalışmaların artırılması, müfredat programlarının incelenip geliştirilmesi, Coğrafya ders kitaplarının içerik ve kalitesinin incelenmesi, lise müfredatı coğrafya ders saatinin artırılması, ders anlatma yöntemlerinin ilgi çekici bir hale getirilmesi önerilmektedir. Atık ve geri dönüşüme ait tesislere gezilerin düzenlenmesi, çevre eğitiminin artırılması, disiplinlerarası çalışmaların artırılıp, duyarlı birey yetiştirme hedefli uygulama yoluna gidilmesi, öğrencilerin görsel ve işitsel algılarına hitap edecek çalışmaların artırılması öğrenciler üzerinde çevre bilinci, atık ve geri dönüşüm konularında olumlu çıktılar elde edilebileceği görüşünde bulunulmuştur. Araştırmada uygulanan ölçek davranış, ilgi, değerlendirme ve tasarruf olmak üzere 4 (dört) alt boyuta sahiptir. Araştırmaya konu olan alt boyutlarda değişkenlerin puan ortalaması farklılık göstermiştir.
Özet (Çeviri)
The study aims to examine the attitudes of 12th grade students towards waste and recycling in terms of various variables (gender, current department, taking/not taking geography courses, watching documentaries, participating in recycling activities). In the research, data was collected with a quantitative research design and a scanning model was used. The Waste and Recycling Attitude Scale , for which the necessary permissions were obtained from the scale developer, was applied. The population of the research constitutes the province of Diyarbakır. 12th grade numerical and equal-weight branch students studying in Anatolian high schools in the Kayapınar district of Diyarbakır province were determined using the cluster sampling method and included in the study. The research was conducted face-to-face in the spring semester of the 2024-2025 academic year (2nd semester) and 338 data sets were obtained as a result of the application using the simple random sampling method and the obtained quantitative data were analyzed using the SPSS package program. Statistical techniques such as skewness and kurtosis values, Levene homogeneity values, arithmetic mean, standard deviation values, and the t-test for independent samples were used in the data analysis. The reliability coefficient of the scale used in the study was calculated as 0.739 . The variables of the research scale were gender, department/branch they studied in, taking or not taking geography courses, participating in waste and recycling activities, watching documentaries, videos, advertisements, etc. According to the findings obtained from the research, no statistically significant difference was found in the variables of gender, department/branch, taking/not taking geography courses, and participation in waste and recycling activities, according to the t-test results. A statistically significant difference was found in the variable of watching documentaries, videos, commercials, etc., according to the t-test results. The scale applied in the study has sub-dimensions of behavior, interest, evaluation, and savings. Mean scores for the variables in the sub-dimensions studied varied, with male participants having higher mean scores in the behavior and savings sub-dimensions and female participants having higher mean scores in the interest and evaluation sub-dimensions. In the sub-dimension average of the department/branch variable, participants in the equal weight section obtained a high average in the behavior sub-dimension, while participants in the numerical branch obtained a high score in the interest, evaluation, savings sub-dimension. In the variable of taking/not taking geography courses, participants from the equal weight section obtained high averages, while participants from the numerical section obtained high scores in the interest, evaluation, and savings sub-dimensions. In the variable of watching documentaries, videos, advertisements, etc., participants who answered yes to the variable of watching documentaries obtained high averages in all sub-dimensions of behavior, interest, evaluation and savings. In the variable of participation in waste and recycling activities, participants who participated in the activity obtained high averages in the behavior and interest sub dimension, while participants who did not participate in the activity obtained high scores in the evaluation savings dimension. Based on the findings of the study, it was concluded that students' attitudes were at a sufficient level. The geography course, which was the subject of the study, was found to have a partial impact on students' attitudes. Recommendations based on the findings of this study include increasing efforts to increase students' perspectives on waste and recycling, reviewing and improving curriculum programs to make them more engaging, organizing field trips to waste and recycling facilities, and increasing environmental education.
Benzer Tezler
- 11. sınıf öğrencilerinin coğrafya dersindeki atık ve geri dönüşüm konusuna yönelik görüşleri
11th grade students' views on waste and recyling in geography lesson
AHMET YOLDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAMIK TANFER ALTAŞ
- Ortaöğretim coğrafya derslerinin çevre bilinci oluşturmadaki rolünün öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi (Aydın örneği)
The evulation of ?the role of secondary education geography courses in forming environmental consious? according to students? opinions (Example of Aydın city)
ÖZGÜL TAŞLI KEÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL KOCA
- Liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisinin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
The evalution of the effect of geography education in high schools on national identity awareness according to students' idea
MİYASE OKUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
CoğrafyaGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜLKÜ ESER ÜNALDI
- Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi dersinin uzaktan eğitim yoluyla verilmesi konusunda öğrenciler ve öğretim elemanları ne düşünüyor? Tek durumlu bir örnek olay çalışması
What do teachers and learners think about distance education of the course of principles of Atatürk and history of Turkish revolution: A single case study
SEZEN SIĞIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk İnkılap TarihiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİL ADNAN ÖZTÜRK