Bosna-Hersek'te Dayton düzeninde sınırlar ve devlet
Borders and the state in Dayton order in Bosnia Herzegovina
- Tez No: 997841
- Danışmanlar: PROF. DR. ELÇİN MACAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Siyasal Bilimler, International Relations, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Bosna-Hersek, Dayton Anlaşması, Devlet Kapasitesi, Etnik Temelli Yönetim, Uluslararası Müdahale, Bosnia and Herzegovina, Dayton Agreement, State Capacity, Ethnic-based Governance, International Intervention
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1995 yılında uluslararası arabuluculuğun bir sonucu olarak imzalanan Dayton Anlaşması, Bosna Savaşı (1992-1995) boyunca süren etnik temizliği sona erdirerek bölgede barışın tesisini sağlamış olsa da, Bosna-Hersek'te karmaşık, parçalı ve uluslararası müdahaleye açık bir yönetim yapısı oluşmasına neden olmuştur. Bu doktora tezinin temel araştırma amacı, Bosna-Hersek'in savaş sonrası dönemde devlet kapasitesi açısından nasıl bir dönüşüme girdiğini anlamak ve devletin kapasitesini sınırlayan içsel ve dışsal etkenleri ortaya koymaktır. Çalışma,“nasıl”sorusuna odaklanan, yorumlayıcı bir nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmıştır. Araştırmada benimsenen literatür değerlendirmesine kuramsal bir bakış açısı eşlik etmekte; Bosna-Hersek'in ve ikili ilişkiler yürütülen ülkelerin siyasi liderlerinin açıklamaları üzerinden bazı bölümlerde söylem analizi yapılmaktadır. Tezde devlet kapasitesi; politika kapasitesi, idarî kapasite ve toplumla müzakere kapasitesi olmak üzere üç boyutta ele alınmaktadır. Araştırma bulguları, Dayton Anlaşması'nın kısa vadede barışı sağlamada etkili olmakla birlikte, uzun vadede istikrarlı ve sürdürülebilir bir barış düzeni oluşturmakta yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Etnik temelli yönetim biçimi karar alma süreçlerini tıkayarak politika yapımında devletin etkinliğini azaltmakta; kurumsallaşma eksikliği, yolsuzluk ve hukuk kurumlarındaki yozlaşma gibi yapısal sorunlar devletin kapasitesini sınırlamaktadır. Uluslararası kurumların Bosna-Hersek yönetimi üzerindeki yoğun gözetim ve denetimi, devletin egemenlik alanını daraltarak, demokratik yönetişim anlayışını zayıflatmıştır. Ekonomik geçiş sürecinin zorlukları ve serbest piyasa kurumlarının yetersizliği kamu yönetiminde büyük bir kırılganlık yaratmıştır. Bulgular, Bosna-Hersek'te etnik temsile dayanan yönetim biçiminin ulusal bütünleşmeyi engellediğini, seçmen davranışının kimlik temelli kalıplar üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. ABD'nin arabulucu ve barış inşasındaki öncü rolü; AB'nin genişleme politikası; Rusya, Sırbistan ve Macaristan etkileri birlikte değerlendirildiğinde, Bosna-Hersek'in iç siyaset dengelerinin ve dış politika yönelimlerinin bu aktörlerin etkisi altında biçimlendiği görülmektedir. Bu durum, ülkenin dış politikada kırılgan bir egemenlik yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, Bosna-Hersek'in devlet kapasitesinin siyasi, ekonomik, toplumsal ve uluslararası etkenlerin karşılıklı etkileşimiyle şekillenen bir bütün olduğunu ortaya koymaktadır. Dayton düzeninde Bosna-Hersek'in devlet kapasitesinin güçlendirilmesi, ulusallaşma, bütünleşme, kurumsallaşma ve etnik siyasetin ötesine geçen bir demokrasi anlayışının benimsenmesiyle mümkün olacaktır.
Özet (Çeviri)
The Dayton Agreement, signed in 1995 as a result of international mediation, brought an end to the Bosnian War (1992–1995) and halted the ongoing ethnic cleansing. However, it also led to the emergence of a complex and externally dependent governance structure in Bosnia and Herzegovina. The primary aim of this dissertation is to analyze how Bosnia and Herzegovina's state capacity has transformed in the post-war period and to identify the internal and external factors that have constrained this capacity. This study adopts a qualitative, interpretivist research design centered on the question of“how”. The research combines an extensive literature review with a theoretical framework and employs discourse analysis of statements made by political leaders in Bosnia and Herzegovina as well as those of states maintaining bilateral relations with the country. State capacity in this dissertation is examined through three interrelated dimensions: policy capacity, administrative capacity, and societal negotiation capacity. The findings indicate that while the Dayton Agreement successfully established peace in the short term, it has proven inadequate in ensuring long-term stability and sustainable peace. The ethnically based governance model has obstructed decision-making processes and undermined policy effectiveness, while structural problems such as weak institutionalization, corruption, and the erosion of judicial integrity have limited the effectiveness of the state. Furthermore, the extensive oversight and intervention of international institutions have curtailed Bosnia and Herzegovina's sovereignty and weakened its democratic governance. The challenges of economic transition and the lack of well-functioning market institutions have further contributed to administrative fragility. The findings reveal that Bosnia and Herzegovina's system of governance based on ethnic representation hinders national integration and shapes voter behavior through identity-based patterns. When the US's mediating and leading role in peace-building is considered together with the EU's expansion policy and the influence of Russia, Serbia, and Hungary, it becomes clear that Bosnia-Herzegovina's domestic political balances and foreign policy orientations are shaped by the influence of these actors. This demonstrates the country's fragile sovereignty in foreign policy. In conclusion, the dissertation argues that Bosnia and Herzegovina's state capacity is a dynamic construct shaped by the interaction of political, economic, social, and international factors. Strengthening state capacity within the Dayton framework requires the pursuit of national integration, institutional consolidation, and the adoption of a democratic model that transcends ethnic politics.
Benzer Tezler
- Dayton Sonrası Bosna-Hersek ve Avrupa-Atlantik entegrasyonu
Post-Dayton Bosnia and Herzegovina and Euro-Atlantic integrations
AMIN NUMANOVIC
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Uluslararası İlişkilerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN UZGEL
- Uluslararası toplumun Bosna-Hersek'i yeniden yapılandırma süreci ve modeli
Reconstruction process and model of Bosnia by international community
PINAR YÜRÜR
Doktora
Türkçe
2007
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. TÜREL YILMAZ
- The role of the international community in the democratisation process in Bosnia-Herzegovina
Uluslararası toplum?un Bosna-Hersek?in demokratikleşme sürecindeki rolü
ŞADAN İNAN RÜMA
Doktora
İngilizce
2008
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
DOÇ. DR. FATİH TAYFUR
- Continuity and change in the US foreign policy toward Kosovo question
ABD'nin Kosova sorununa yönelik dış politikasında devamlılık ve değişim
MERVE KALA
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TÜRKEŞ
- Hybrid political orders: The case of Bosnia and Herzegovina
Hibrit siyasi düzenler: Bosna Hersek örneği
ECENAZ ÇOBANOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Uluslararası İlişkilerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELVER BULDANLIOĞLU ŞAHİN