Erzincan ilindeki karayollarına yakın arazilerde yetiştirilen buğdayların ağır metal içeriklerinin ve sağlık risklerinin araştırılması
Investigation of heavy metal content and health risks of wheat grown in areas near highways in Erzincan province
- Tez No: 998161
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA FATİH ERTUGAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gıda Mühendisliği, Food Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Erzincan organize sanayi çevresindeki Erzincan–Erzurum karayolundan farklı noktalardan toplanan ekmeklik buğdaylardaki (Triticum aestivum) trafik, endüstriyel üretim ve tarımsal faaliyet kaynaklı alüminyum, arsenik, krom, manganez, kobalt, nikel, bakır, demir, çinko ve gümüş gibi ağır metal seviyelerinin karayoluna olan mesafeye bağlı olarak değişimi ve bu kirliliğin buğday tüketimi yoluyla insan sağlığı açısından oluşturduğu potansiyel riskler değerlendirilmiştir. Arsenik (0.0289–0.0117 µg kg⁻¹), krom (0.250–0.078 µg kg⁻¹), alüminyum (20.19–3.66 µg kg⁻¹), kobalt (0.120–0.046 µg kg⁻¹), manganez (53.19–18.16 µg kg⁻¹), nikel (3.10–1.40 µg kg⁻¹), bakır (6.30–2.73 µg kg⁻¹ ), demir (56.47–32.79 µg kg⁻¹), çinko (39.01–26.98 µg kg⁻¹) ve gümüş (0.00317–0.00028 µg kg⁻¹) gibi çeşitli ağır metallerin seviyelerinin karayolundan olan mesafeye bağlı olarak azalma gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, insan sağlığına yönelik risk değerlendirmesi kapsamında hesaplanan tehlike indeksi (HI) değerinin, 1'in üzerinde bulunması, toplam sağlık riskinin tek bir metalden ziyade çoklu metal maruziyetinin birleşik etkisinden kaynaklandığını göstermektedir. Hedeh Tehlike Katsayıları (THQ) bakımından, özellikle manganez (THQ= 1.779) ve kobaltın (THQ=1.746) değerlerinin 1'in üzerinde olması, HI'nin yükselmesinde baskın belirleyiciler olarak öne çıkmıştır. Diğer metallerin THQ değerleri 1'in altında kalmasına rağmen, toplam etkiyi artırarak HI'nin büyümesine katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, çalışma alanında yetiştirilen buğdayın kısa vadede doğrudan“tehlikeli”olarak değerlendirilmesinden ziyade, özellikle uzun dönemli tüketim senaryolarında insan sağlığı açısından izlenmesi gerektiği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, the variation of heavy metal concentrations—including aluminum, arsenic, chromium, manganese, cobalt, nickel, copper, iron, zinc, and silver—in bread wheat (Triticum aestivum) samples collected from different locations along the Erzincan–Erzurum highway near the Erzincan Organized Industrial Zone was investigated in relation to distance from the roadway. Potential human health risks associated with wheat consumption were also assessed, considering contributions from traffic emissions, industrial activities, and agricultural practices. It was determined that the concentrations of various heavy metals, including arsenic (0.0289–0.0117 µg kg⁻¹), chromium (0.250–0.078 µg kg⁻¹), aluminum (20.19–3.66 µg kg⁻¹), cobalt (0.120–0.046 µg kg⁻¹), manganese (53.19–18.16 µg kg⁻¹), nickel (3.10–1.40 µg kg⁻¹), copper (6.30–2.73 µg kg⁻¹), iron (56.47–32.79 µg kg⁻¹), zinc (39.01–26.98 µg kg⁻¹), and silver (0.00317–0.00028 µg kg⁻¹) showed a decreasing trend with increasing distance from the highway. However, the calculated Hazard Index (HI) exceeding unity indicates that the overall health risk arises from the combined effects of multiple metal exposures rather than from a single element. In terms of Target Hazard Quotient (THQ), manganese (THQ=1.779) and cobalt (THQ=1.746) having values above 1 emerging as dominant contributors to the elevated HI values. Although the THQ values of the remaining metals were below unity, their cumulative effects contributed to the overall increase in HI. Consequently, while the wheat produced in the study area cannot be classified as acutely hazardous, the findings highlight the necessity of monitoring potential health risks associated with long-term consumption.
Benzer Tezler
- Erzincan ilindeki binalarda ısı yalıtım uygulamaları ve ısı yalıtımının enerji tasarrufuna etkisinin ekonomik analizi
Economic analysis of effect on energy saving of thermal insulation and thermal insulation applications at buildings in Erzincan province
İLKER FIRAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Makine MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ÇOMAKLI
YRD. DOÇ. MEHMET KAYA
- Erzincan ilindeki ailelerin balık tüketim tercihlerinin belirlenmesi
Determination of fish consumption preferencesof families in Erzincan province
BÜLENT ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Su ÜrünleriTunceli ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA DÖRÜCÜ
- Erzincan ilindeki hayvansal atıkların biyogaz potansiyelinin değerlendirilmesi
Evaluation of biogas potential of animal wastes in Erzincan province
ANIL BADEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
EnerjiErzincan ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ASLIHAN KURNUÇ SEYHAN
- Erzincan ilindeki kafkas (apis mellifera caucasia) ve anadolu (apis mellifera anatoliaca) ırkı ana arılarının kaliteleri üzerine farklı yetiştirme yöntemleri (larva transferi, anasız bırakma) ve mevsimin etkileri
Effects of season and different breeding methods on the qualities of the caucasus (apis mellifera caucasia) and anatolian (apis mellifera anatoliaca) breed queen bees (larva transfer, leave without a mother) in Erzincan province
ÖMER ERTEN
- Erzincan ilindeki aile sağlığı merkezinde görevli hekim ve hemşirelerin tüberkülozda doğrudan gözetim tedavisine yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the approaches of physicians and nurses working in family health centers in Erzincan province to directly observed treatment in tuberculosis
SAMİ YİĞİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSAN GÜRSOY