Mental iyi oluşun kariyer kararı öz-yeterliliği, algılanan kariyer engelleri ve kariyer gelişiminde aile etkisi değişkenleri açısından incelenmesi
Examination of mental well-being in terms of career decision self-efficacy, perceived career barriers, and family influence on career development
- Tez No: 998608
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN KÜTÜK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bireyler yaşamlarında ruh hallerini etkileyebilecek pek çok durumla karşılaşmaktadır. Özellikle araştırmanın örneklemini oluşturan beliren genç yetişkinlik dönemi, dünya görüşü, iş ve eş seçimi gibi önemli kararların alındığı bir yaşam dönemidir. Dolayısıyla, beliren genç yetişkinlik döneminde sorumlulukların ve zorlukların üstesinden gelebilmek için mental iyi oluşun öneminin daha da artacağı ve bireylerin mental iyi oluşunun, kariyer inşalarında kritik bir rol oynadığı düşünülmektedir. Bu araştırmada beliren genç yetişkinlerin kariyer kararı öz-yeterliliği, algılanan kariyer engelleri ve kariyer gelişiminde aile etkisini inceleyerek bireylerin mental iyi oluşlarını daha iyi anlamayı amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemi, beliren genç yetişkinlik dönemi 19-26 yaş aralığındaki, 411 katılımcıdan (257 kadın, 154 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılara; Kişisel Bilgi Formu, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği, Kariyer Kararı Öz-Yeterliliği Ölçeği-Kısa Formu, Algılanan Kariyer Engelleri Ölçeği ve Kariyer Gelişiminde Aile Etkisi Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır Analizler; t-testi, ANOVA, Pearson korelasyonu ve regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Ek olarak, aracılık ve seri aracılık etkileri, doğrusal regresyon analizine dayanan Hayes'in Process Makrosu Model-6 kullanılarak test edilmiştir. Bulgular; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve çalışma durumuna göre mental iyi oluş farklılıklarının anlamlı olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, psikiyatrik tanı, romantik ilişki ve sosyoekonomik düzeyine göre beliren genç yetişkinlerin mental iyi oluşu anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Mental iyi oluş ile beliren genç yetişkinlerin kariyer kararı öz-yeterliliği ve kariyer gelişiminde aile etkisi arasında pozitif anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Algılanan kariyer engelleri ve mental iyi oluş arasında ise, negatif anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Regresyon sonuçları, kariyer kararı öz-yeterliliği ve kariyer gelişiminde aile etkisinin pozitif yönde mental iyi oluşu yordadığı bulunmuştur. Algılanan kariyer engellerinin ise mental iyi oluş üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kariyer kararı öz-yeterliliği, algılanan kariyer engelleri ve kariyer gelişiminde aile etkisi değişkenlerin birlikte mental iyi oluşu toplamda %54.2'sini anlamlı biçimde yordadığı saptanmıştır. Kariyer gelişiminde aile etkisi ve mental iyi oluş arasındaki ilişkide algılanan kariyer engelleri ve kariyer kararı öz-yeterliliğinin seri aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, beliren genç yetişkinlerin mental iyi oluşlarını artırmaya yönelik yapılacak çalışmalarda kariyer kararı öz-yeterliliği ve kariyer gelişiminde aile etkisi rolünün arttırılması ve bu araştırmanın kariyer danışmanlığı çalışmalarına içgörü kazandırabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Individuals encounter many situations in their lives that may affect their moods. Especially the emerging young adulthood period, which constitutes the sample of the research, is a life stage in which important decisions such as worldview, job and spouse selection are made. Therefore, it is thought that during the emerging young adulthood period, the importance of mental well-being will increase to cope with responsibilities and challenges, and that individuals' mental well-being plays a critical role in their career construction. This research aimed to better understand the mental well-being of individuals by examining the career decision self-efficacy, perceived career barriers, and family influence on career development of emerging young adults. The sample of the research consists of 411 participants (257 females, 154 males) aged between 19-26, representing the emerging adulthood period. The participants were administered the Personal Information Form, Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale, Career Decision Self-Efficacy Scale-Short Form, Perceived Career Barriers Scale, and Family Influence on Career Development Scale. A descriptive and relational survey model was used in the study. Analyses were conducted using t-test, ANOVA, Pearson correlation, and regression methods. In addition, mediation and serial mediation effects were tested using Hayes' Process Macro Model-6 based on linear regression analysis. The findings showed that there were no significant differences in mental well-being according to gender, age, education level and employment status. However, it was found that the mental well-being of emerging young adults differed significantly according to psychiatric diagnosis, romantic relationship and socioeconomic status. Positive and significant relationships were found between mental well-being and career decision self-efficacy and family influence on career development. On the other hand, a negative and significant relationship was found between perceived career barriers and mental well-being. The results of regression analysis revealed that career decision self-efficacy and family influence on career development positively predicted mental well-being, while perceived career barriers did not have a significant effect on mental well-being. It was determined that the variables of career decision self-efficacy, perceived career barriers, and family influence on career development together explained 54.2% of total variance mental well-being. It was identified that perceived career barriers and career decision-making self-efficacy serial mediate the relationship between family influence in career development and mental well-being. As a result, it is thought that increasing the role of career decision self-efficacy and family influence on career development in studies aimed at improving the mental well-being of emerging young adults may provide insight into career counseling practices.
Benzer Tezler
- Türk Medeni Hukukunda akıl hastalığı sebebiyle boşanma
Divorce due to the insanity in Turkish civil Law
ABDULLAH GÖK
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Olumsuz düşüncelerin gelecek kariyer beklentilerini şekillendirmesinde psikolojik iyi oluş ve özyeterliliğin aracı rolü
The mediating role of psychological well-being and self-efficacy in the relationship between negative thoughts and future career expectations
RÜMEYSA KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANER ARTAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN ARICI
- Ücretli çalışan mimarların işyeri mutluluğu ve farklı kariyer evrelerinde iş tatminini etkileyen faktörler
Workplace happiness of wage worker architects and the determinants of job satisfaction at different career stages
SEZER SAVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH ACAR
- Geochemical characterization and prediction of acid mine drainage generation potential of Kure volcanogenic massive sulfide deposits
Küre volkanojenik masif sülfid yataklarının jeokimyasal karakterizasyonu ve asit maden drenajı üretme potansiyelinin kestirmi
CANSU DEMİREL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURGÜL ÇELİK BALCI