Kişisel verilerin yapay zekâ destekli karar alma süreçlerinde kullanımı ve veri sorumlusunun meşru menfaati
The use of personal data in artificial intelligence–driven decision-making processes and the legitimate interests of the data controller
- Tez No: 998609
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA AYTAÇ ÖZELÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği hukuku, Kamu hukuku, İdare hukuku, İnsan-yapay zeka etkileşimi, European Union law, Public law, Administrative law, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yapay zekâ destekli karar alma süreçlerinde kişisel verilerin işlenmesinde meşru menfaat (“legitimate interest”) hukuki dayanağının uygulanabilirliğini incelemektedir. Yapay zekâ (YZ) uygulamalarının giderek karmaşıklaşması ve veri hacminin büyümesi, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasını kritik bir sorun hâline getirmiştir. Çalışmada, General Data Protection Regulation (GDPR) / Genel Veri Koruma Tüzüğü (GVKT) ve Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) ışığında, meşru menfaatin şartları, sınırları ve denge testinin YZ sistemleri bağlamında nasıl uygulanabileceği analiz edilmiştir. Meşru menfaat değerlendirmesinin YZ sistemlerine entegrasyonunda ortaya çıkan hukuki ve pratik sorunlar, farklı uygulama alanları üzerinden ele alınmış ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Ayrıca, algoritmik karar alma süreçlerinde şeffaflık başta olmak üzere mevzuat kapsamında belirtilen ilkeler, meşru menfaat dayanağı ile ilişkileri bakımından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda tez, veri sorumlularının yükümlülüklerini ve hukuki sorumluluk sınırlarını ortaya koyarak hem teorik hem de uygulamaya yönelik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the applicability of legitimate interest as a legal basis for the processing of personal data within AI-supported decision-making processes. The increasing complexity of artificial intelligence (AI) applications and the growing volume of data processed have rendered the protection of individuals' fundamental rights and freedoms a critical concern. Within this framework, the study analyses the conditions, limits, and application of the balancing test of legitimate interest in the context of AI systems, in light of the General Data Protection Regulation (GDPR) and the Turkish Law on the Protection of Personal Data (KVKK). The legal and practical challenges arising from the integration of legitimate interest assessments into AI-driven systems are examined across different application areas, and corresponding solution proposals are presented. In addition, principles expressly set out in the applicable legislation, primarily transparency, within algorithmic decision-making processes are evaluated in relation to the legitimate interest legal basis. In this context, the thesis aims to provide both a theoretical and practice-oriented framework by clarifying the obligations of data controllers and the boundaries of their legal responsibility.
Benzer Tezler
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- İnsan hakları hukuku bağlamında dezenformasyonun demokratik toplum üzerindeki etkileri
The effects of disinformation on democratic society in the context of human rights law
TUĞÇE DUYGU KÖKSAL
- Savunma sanayiinde büyük veri analitiğinin kullanıldığı yapay zeka tabanlı nesne tanıma sistemlerinin hukuken değerlendirilmesi
Legal evaluation of ai-based object recognition systems utilizing big data analytics in the defense industry
ELİFE FİLİZ GÖKDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Savunma ve Savunma TeknolojileriAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERVE AYŞEGÜL KULULAR İBRAHİM
- İşçi performansının yapay zeka destekli sistemlerle dijital olarak izlenmesi ve kişisel verilerin korunması
Digital monitoring of worker performance with artificial intelligence-based systems and protection of personal data
MUHAMMED MUSTAFA ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN ERDOĞAN
- Türk ve Avrupa kişisel veri koruma hukukunda profilleme ve otomatik karar alma
Profiling and automated decision making under Turkish and European personal data protection law
MELİSNAZ BATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN SAVAŞ