Adölesanların Human Papillomavirus (HPV) aşısı farkındalığını artırmaya yönelik chatbot uygulamasının geliştirilmesi ve kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
Development and usability evaluation of a chatbot application to increase awareness of the Human Papillomavirus (HPV) vaccine among adolescents
- Tez No: 998679
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYSUN BAŞGÜN EKŞİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Ebelik, Midwifery
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, adölesanların Human Papillomavirüs (HPV) enfeksiyonu ve HPV aşısına ilişkin bilgi gereksinimlerini belirlemek, bu gereksinimler doğrultusunda bir chatbot uygulaması geliştirmek ve geliştirilen chatbotun adölesanların HPV bilgi düzeyi üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma yarı deneysel ve metodolojik bir tasarıma sahiptir. Çalışma, Mersin ilindeki bir okulda öğrenim gören adölesanlar ile yürütülmüştür. Birinci aşamada, 286 adölesanın HPV ve HPV aşısına yönelik bilgi düzeyleri ve bilgi gereksinimleri değerlendirilmiştir. Bu aşamadaki veriler IBM SPSS 23.0 ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi ve One-Way ANOVA kullanılmıştır. İkinci aşamada, elde edilen bilgi gereksinimleri temel alınarak HPV aşısına yönelik bir chatbot tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Chatbot, soru-cevap tabanlı modüller, yönlendirmeler ve eğitim içerikleri içerecek şekilde yapılandırılmıştır. Üçüncü aşamada, chatbotun etkililiğini değerlendirmek amacıyla deney ve kontrol gruplarında toplam 346 adölesana ön test ve son test uygulanmıştır. Bu aşamada veri analizi için eşleştirilmiş örneklem t-testi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Birinci aşamada elde edilen bulgulara göre adölesanların yalnızca %44.5'i HPV enfeksiyonu hakkında önceden bilgiye sahipken, HPV aşısını yaptıranların oranı %4 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların yaklaşık yarısı chatbot kavramını duymuş, %46.8'i daha önce en az bir kez chatbot kullanmıştır. Chatbot müdahalesinin değerlendirildiği üçüncü aşamada deney grubundaki öğrencilerin HPV bilgi düzeyi puanlarının ön testte 48.29±17.15 iken son testte 67.71±16.08'e yükseldiği saptanmış; bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (t=-15.43, p<0.001). Ayrıca Chatbot Kullanılabilirlik Anketi (CUQ-TR) puanları ile son test bilgi puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, chatbotun kullanılabilirliğinin öğrenme çıktısını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Sonuç: Bu araştırma, adölesanlara yönelik chatbot tabanlı HPV eğitiminin bilgi düzeyini artırmada etkili ve uygulanabilir bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur. Chatbot uygulaması, geleneksel eğitim yöntemlerine ek olarak dijital sağlık okuryazarlığını destekleyen yenilikçi bir araç olarak kullanılabilir. Adölesanlara yönelik benzer dijital müdahalelerin yaygınlaştırılması, HPV aşı farkındalığının artırılmasına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to determine adolescents' information needs regarding Human Papilloma Virus (HPV) infection and HPV vaccination, to develop a chatbot application based on these needs, and to evaluate the effect of the developed chatbot on adolescents' level of knowledge about HPV. Methods: This research employed a quasi-experimental and methodological design. The study was conducted with adolescents attending a school in Mersin, Türkiye. In the first phase, the knowledge levels and information needs of 286 adolescents regarding HPV and the HPV vaccine were assessed. Data in this phase were analyzed using IBM SPSS 23.0 with descriptive statistics, independent samples t-test, and One-Way ANOVA. In the second phase, a chatbot on HPV vaccination was designed and developed based on the identified information needs. The chatbot was structured to include question–answer–based modules, guidance features, and educational content. In the third phase, a total of 346 adolescents in the experimental and control groups were administered pre-tests and post-tests to evaluate the effectiveness of the chatbot. Paired samples t-test was used for data analysis, and the significance level was set at p<0.05. Results: According to the findings of the first phase, only 44.5% of adolescents had previously heard of HPV infection, and the rate of those who had received the HPV vaccine was 4%. Nearly half of the participants had heard of the concept of chatbots, and 46.8% had used a chatbot at least once. In the third phase, which evaluated the chatbot intervention, the HPV knowledge scores of the experimental group increased from 48.29±17.15 in the pre-test to 67.71±16.08 in the post-test, and this increase was statistically significant (t=-15.43, p<0.001). Additionally, a positive and significant correlation was found between the Chatbot Usability Questionnaire (CUQ) scores and post-test knowledge scores, indicating that higher usability was associated with improved learning outcomes. Conclusion: This study demonstrated that chatbot-based HPV education for adolescents is an effective and feasible method for increasing knowledge levels. The chatbot application may serve as an innovative tool that supports digital health literacy in addition to traditional educational methods. Expanding similar digital interventions for adolescents may contribute to increasing awareness of HPV vaccination.
Benzer Tezler
- 18-49 yaş grubundaki kadınların Human Papilloma Virüsü (HPV) farkındalık ve aşılanma durumlarının belirlenmesi
Determination of Human Papilloma Virus (HPV) awareness and vaccination status of women in the 18-49 age group
MELİS ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumBiruni ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEZİHE KIZILKAYA BEJİ
- Diyarbakır ilindeki adolesanların human papilloma virüs (hpv) enfeksiyonu ve hpv aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları
Knowledge and attitudes of hpv infection and vaccination of adolescents in Diyarbakir province
ÖMRAN ÖZMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDicle ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYFER GÖZÜ PİRİNÇÇİOĞLU
- HPV prevalansı ve servikal intraepitelyal lezyonlarla ilişkisi
Prevalance of HPV positivity and relationship with cervical intraepithelial neoplasia
EMİNE ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Kadın Hastalıkları ve DoğumAnkara ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FIRAT ORTAÇ
- Genital siğili olan geç ergenlik dönemindeki erkek hastaların seksüel disfonksiyon ve depresyon seviyelerinin araştırılması
Investigation of sexual dysfunction and depression levels in male patients with genital warts in late adolescence
EGEMEN ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
ÜrolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÜroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDEM KOÇ
- İnsan bakım modeli'ne göre yaratıcı drama ile verilen problem çözme ve stresle baş etme eğitiminin Tip 1 diabetes mellitus'lu adölesanların güçlendirilmesine etkisi
The effect of education for problem solving and coping with stress with creative drama based on human caring model on empowerment the adolescents with type 1 diabetes mellitus
NEVİN USLU