Uluslararası hukukta mütekabiliyet: Teori, pratik, temel haklar ve Lozan Barışı
Reciprocity in public international law: Theory, practice, basic rights, and Lausanne Peace Treaty
- Tez No: 999029
- Danışmanlar: PROF. DR. A. EMRE ÖKTEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Devletler özel hukuku, Dünya Ticaret Örgütü, Egemen eşitlik, Lozan Antlaşması, Mukabele Bi`l Misil, Mütekabiliyet, Silahlı çatışmalar hukuku, Temel haklar, Uluslararası hukuk, Uluslararası iş birliği, Private international law, World Trade Organization, Sovereign equality, Lausanne Treaty, Mukabele Bi`l Misil, Reciprocity, Law of Armed Conflicts, Fundamental rights, International law, International cooperation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Galatasaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mütekabiliyet, devlet arasındaki ilişkilere hâkim olduğu kabul edilen ve fakat (uygulamada sıklıkla kendisine atfedilen)“ilke”veya“esas”gibi somut bir hukuki görünümden uzak bir fenomendir. Ancak bu durum, kavramın varlığını ve hukuki süreçlere olan etkisini ortadan kaldırmamaktadır. Zira dayanağını en temel insan ilişkilerinden ve hatta evrimsel süreçlerden alan bu“hâl”; devletlerarası ilişkiler söz konusu olduğunda, bazen taraflarınca açıkça vurgulanmakta bazen de eylem ve işlemlerin arkasında kendisini hissettirmektedir. Çalışmanın konusu; bu fenomenin çıkışını ve teorik altyapısını açıklamak, uluslararası hukuka etkilerini ve fonksiyonlarını değerlendirmek, görünür olduğu noktalarda devlet pratiğinin nasıl şekillendiğini tartışmak, modernleşen dünyada mütekabiliyet ilkesinin yerini tespit etmeye çalışmak ve nihayet Lozan Barış Andlaşması'nın özellikle azınlıkların korunmasına yönelik hükümlerini bu mesele ışığında değerlendirmektir. Çalışmanın Türkiye'deki bir üniversitenin bünyesinde gerçekleştirilmesi ve Türkçe kaleme alınması, ister istemez (ve mümkün olduğu ölçüde) Türkiye'nin yaklaşımı üzerinden örneklendirmeler yapmayı zorunlu kılmıştır. Bu itibarla; Giriş başlığı altında çalışmanın çerçevesi çizilmiş, I no.lu bölümde mütekabiliyetin anlamı ve teorik altyapısı ortaya koyulmuş, II no.lu bölümde uluslararası hukukun farklı temaları altında karşılıklılığın görünümleri tartışılmış, III no.lu bölümde Lozan barışının kurduğu iddia edilen Türkiye-Yunanistan mütekabiliyet sistemi mercek altına alınmış, Sonuç başlıklı kısımda ise çalışmanın çıktıları özetlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Reciprocity is a phenomenon often regarded as governing inter-state relations, yet it remains removed from a concrete legal characterization such as a“principle”or“rule,”despite frequently being labeled as such in practice. Nevertheless, this ambiguity does not negate its existence nor diminish its impact on legal processes. Rooted in fundamental human interactions and even evolutionary dynamics, this condition manifests itself in the sphere of international relations—at times explicitly articulated by states, at other times subtly underlying state conduct and decision-making. This study aims to explore the origins and theoretical foundations of the concept of reciprocity, to assess its effects and functions within the framework of international law, to analyze the ways in which state practice has been shaped where reciprocity becomes apparent, and to locate the role of the principle of reciprocity in the context of an increasingly modernized international order. The study further seeks to evaluate the provisions of the Treaty of Lausanne—particularly those pertaining to the protection of minorities—through the lens of this conceptual framework. Given that the study was conducted within a Turkish academic institution and written in Turkish, it inevitably draws upon examples from Turkey's legal and diplomatic approach, to the extent appropriate. Accordingly, the Introduction outlines the scope and objectives of the research; Chapter I examines the definition and theoretical underpinnings of reciprocity; Chapter II discusses the various manifestations of reciprocity across different domains of international law; Chapter III provides a critical analysis of the reciprocity system allegedly established between Turkey and Greece under the Lausanne Peace Treaty; and finally, the Conclusion summarizes the principal findings and implications of the study.
Benzer Tezler
- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizinde mütekabiliyet esası
The Principle of reciprocity in the enforcement of foreign judgments
BAHAR YEŞİM DURAK
- Katar'da Türk diaspora diplomasisi ve mütekabiliyet ilkesinin konumlandırılması
Turkish diaspora diplomacy in Qatar and the positioning of the reciprocity principle
FAZLICAN ALTUNTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN DURAN
- Sosyo ekonomik ve çevresel etkileri ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye'de mülk edinmesi ?riskler ve fırsatlar?
Foreign national legal and natural entities` acquiring a property in Turkey for social and environmental factors ? risks and opportunities?
ÖZCAN ERDOĞAN
Doktora
Türkçe
2008
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ÇELİK ARUOBA