Tedarik zinciri dirençliliğine etki eden ana boyut ve alt boyutların belirlenmesi
Identification of the main and sub-dimensions affecting supply chain resilience
- Tez No: 999209
- Danışmanlar: PROF. DR. BATUHAN KOCAOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde küreselleşme, artan belirsizlikler ve son yıllarda yaşanan küresel salgınlar, doğal afetler ve jeopolitik gelişmeler, tedarik zincirlerinin kırılganlığını önemli ölçüde artırmıştır. Bu durum, işletmelerin yalnızca operasyonel verimliliğe odaklanmasının yetersiz kaldığını ve tedarik zinciri dirençliliğinin stratejik bir gereklilik hâline geldiğini göstermektedir. Ancak literatürde, tedarik zinciri dirençliliğini etkileyen ana ve alt boyutların sistematik biçimde belirlenmesine ve bu boyutların bütüncül olarak değerlendirilmesine yönelik çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, tedarik zincirine etki eden ana ve alt boyutları belirlemek, bu boyutlar arasındaki nedensel ilişkileri ve öncelik düzeylerini ortaya koymak ve işletmelerin mevcut tedarik zinciri dirençliliği seviyelerini değerlendirebilecekleri yapılandırılmış bir öz değerlendirme yaklaşımı sunmaktır. Bu doğrultuda çalışma, keşifsel ve bütüncül bir araştırma tasarımı ile ele alınmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle sistematik literatür taraması gerçekleştirilmiş, Ana boyutlar arasındaki nedensel ilişkilerin analizinde Fuzzy DEMATEL yöntemi uygulanmış ve ardından alanında uzman akademisyen ve sektör temsilcilerinin görüşleri Delphi yöntemi ile toplanmıştır. Belirlenen boyutların kapsam geçerliliği Lawshe ve Davis teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Boyutların göreli önem düzeylerinin belirlenmesinde ise SWARA yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin tutarlılığı Açımlayıcı Faktör Analizi ile incelenmiş, güvenirlik düzeyi Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, tedarik zinciri dirençliliğinin“Çeviklik”,“Esneklik”,“Teknoloji ve Dijitalleşme”, İnsan Kaynakları ve Dirençlilik Kültürü ve“Karar Alma ve Stratejik Yönetim”yetkinlikleri gibi çok boyutlu bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, tedarik zinciri dirençliliğinin doğrusal olmayan ve karmaşık bir yapıya sahip olduğu değerlendirilmekte ve bu yapının çok kriterli karar verme yaklaşımlarıyla ele alınmasının uygun olduğu görülmektedir. Önerilen öz değerlendirme yaklaşımının, işletmelerin mevcut durumlarını analiz etmelerine ve dirençliliklerini artırmaya yönelik stratejik iyileştirme alanlarını belirlemelerine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
In today's business environment, globalization, increasing uncertainties, and recent global pandemics, natural disasters, and geopolitical developments have significantly increased the vulnerability of supply chains. This situation demonstrates that focusing solely on operational efficiency is no longer sufficient for organizations and that supply chain resilience has become a strategic necessity. However, the literature reveals a limited number of studies that systematically identify the main and sub-dimensions affecting supply chain resilience and evaluate these dimensions within a holistic framework. The aim of this study is to identify the main and sub-dimensions influencing supply chains, to reveal the causal relationships and priority levels among these dimensions, and to propose a structured self-assessment approach that enables organizations to evaluate their current level of supply chain resilience. Accordingly, the study adopts an exploratory and holistic research design. Within the scope of the research, a systematic literature review was first conducted. The Fuzzy DEMATEL method was applied to analyze the causal relationships among the main dimensions, and expert opinions from academics and industry professionals were subsequently collected using the Delphi method. The content validity of the identified dimensions was evaluated using the Lawshe and Davis techniques. The relative importance levels of the dimensions were determined using the SWARA method. The consistency of the obtained data was examined through Exploratory Factor Analysis, and reliability was assessed using the Cronbach's Alpha coefficient. The findings indicate that supply chain resilience exhibits a multidimensional structure, encompassing capabilities such as Agility, Flexibility, Technology and Digitalization, Human Resources and Resilience Culture, and Decision-Making and Strategic Management. Overall, supply chain resilience is assessed as a non-linear and complex construct, and it is concluded that addressing this structure through multi-criteria decision-making approaches is appropriate. The proposed self-assessment approach is expected to support organizations in analyzing their current state and identifying strategic improvement areas to enhance their supply chain resilience.
Benzer Tezler
- Sahra hastanelerinin tedarik zinciri dirençliliğini etkileyen faktörlerin afetlerde tıbbi müdahale kapasitesine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of factors affecting the supply chain resilience of field hospitals on medical response capacity in disasters
DİLBER COŞKUN
Doktora
Türkçe
2025
HastanelerGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSKENDER PEKER
- Tedarik zinciri yönetimi (SCM) SCM yazımları ve karşılaştırılmaları
Supply chain management (SCM), SCM softwares and coparations
NAİL CANDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL EROL
- Tedarik zinciri performans yönetimi
Supply chain performance management
SEDA SILDIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. HALUK ERKUT
- Tedarik zinciri yönetimi
Supply chain management
İLKE ALTAYGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MEMET TANYAŞ
- Tedarik zinciri yönetimi ve bir taşıma sisteminin incelenmesi
Supply chain management and the examination of a transportation system
SILA KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SEMRA BİRGÜN BARLA