İssos-Epiphaneia 2022 yılı Bouleuterion-Odeon kazılarından ele geçen seramikler
Ceramics from the Bouleuterion–Odeon complex of the ancient city of Issos-Epiphaneia
- Tez No: 999303
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BANU ÖZDİLEK TIBIKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Bizans Dönemi, Bouleuterion, Epiphaneia, Geç Ortaçağ, Geç Roma, Kilikya, Ovalık Kilikya, Roma Dönemi, Seramikler, İslami Dönem, Byzantine Period, Bouleuterion, Epiphaneia, Late Medieval, Late Rome, Cilicia, Plain Cilicia, Roman Period, Ceramics, Islamic Period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kilikia Bölgesi, kuzeyde Toros Sıra Dağları, doğu da Amanos Dağları, güneyinde İskenderun ilçesi ile Gazipaşa ilçesi arasındaki kıyı hattında bulunan bölgedir. Dağlık Kilikia (Kilikia Trakheia) ve Ovalık Kilikia (Kilikia Pedias) olmak üzere iki bölüme ayrılır. İssos-Epiphaneia antik kenti Ovalık Kilikia sınırları içerisindedir. Antik kentin günümüz sınırları, Hatay İli Erzin ilçesine bağlı Gözeneler mevkiinde, antik adı İssos olan ovanın kuzeybatı köşesinde yer almaktadır. Yaklaşık 4000 yıl öncesinde Anadolu'da imparatorluk kuran Hititler bugün Erzin Ovası olarak adlandırılan bölgeyi“İzziya”olarak adlandırmışlardır. Sonraki dönemlerde ise bölgenin adı İssos olmuştur. Kent, isminin son halini MÖ. II.yy.'da Seleukos Kralı IV. Antiokhos Epiphanes tarafından almıştır.2022 yılında Doç. Dr. Banu Özdilek tarafından kentte başlatılan yeni dönem kazılarında ortaya çıkan buluntular ışığında, bölge jeopolitik konumunun sağladığı avantajdan dolayı Prehistorik Dönem'den Osmanlı Dönemi'ne kadar kesintisiz şekilde iskân görmüştür. Tarihsel kronoloji ise ele geçen arkeolojik materyaller sayesinde ortaya konulmaktadır. Yapılan kazılarda bulunan tiyatro, hamamlar, tapınak, bazilika-kilise, sütunlu caddeler, bouleuterion (meclis binası), odeon (müzik salonu), prytaneion (devlet konuk evi), stoa porticos ile antik dokunun varlığı tespit edilmiştir. Kilikia'da az sayıda tespit edilen meclis binasından biri de Epiphaneia'da bulunmuştur. Bu, Roma döneminde kentin entelektüel ve siyasi açıdan konumunu göstermesi sebebiyle oldukça önemlidir. Protohistorik Dönemlere ait seramikler, Hellenistik Döneme ait siyah astarlı seramik, Roma Dönemine ait Terra Sigillata ve Kırmızı Astarlı Seramikler, Bizans Dönemi sgrafitto-kazıma bezeme, sır akıtma tekniği, monokrom, derin oyma, sır altı boyama ii tekniği, Frank Dönemi sırlı seramikler, İslami Dönem seramikleri buluntular arasındadır. Kullanım alanlarına ve işlevlerine göre kapları sınıflandırdığımızda, sofra kapları, pişirme kapları ve depolama kapları karşımıza çıkar. Ele geçen seramikler, en erken örneklerden en geç tarihli buluntulara kadar, tipoloji ve kronoloji temelinde, teknik ve üslup özellikleri ile Kilikia, Küçük Asya, Kıbrıs bölgeleri ile analojik karşılaştırmalar doğrultusunda değerlendirilmiştir. Temsili olarak, her dönemi karakterize eden ve ayırt edici nitelikler sunan örneklerin bilgi verici özellikleri seçilmiş olup, kazı sisteminin katalog düzeni ile değerlendirilmiştir. Kazılarda ele geçen çok sayıda fırın çubukları, biçimsiz amorf ve üretim hatalı seramik örnekleri, İssos-Epiphaneia'da seramik üretim olduğunu gösterir niteliktedir. 2022-2025 yılından beri sistematik şekilde yaptığımız seramik çalışmaları ile gerek erken dönemlerde Tunç Çağda gerekse Orta Çağlarda Kilikia Bölgesi'nin yerel seramik üretim merkezlerinden biri olduğu düşünülmektedir. Elde edilen seramik verileri, Roma döneminde kamusal işlevle inşa edilen Bouleuterion–Odeon yapısının Orta Çağ'da gündelik yaşam alanı olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. İthal olan seramiklerin deniz ve kara yoluyla ticaretinin yapıldığı, özellikle Burnaz limanı üzerinden kente ulaştığı bilinmektedir. Simeon seramiklerinin bölgedeki varlığı AlMina limanı ile Burnaz limanı arasında ticaret ağının bulunduğunu gösterir. Liman aracılığıyla, Roma, Yunanistan Batı Anadolu, İonia Bölgesi, Kıbrıs, Lykia Bölgesi ile Afrika Mısır ticari ilişkileri bulunmaktadır. Bu sebeple liman, kentin ticaret yapmasını sağlayan önemli bir noktadır. Karşılaştırma örneklerine göre, bölgedeki malzemenin benzer örnekleri Kilikia Bölgesi kentlerinden Yumuktepe, Anazarbos, Kinet Höyük, Tarsus, Olba, Diocaesarea, Elaiussa Sebaste, Nagidos'tan ele geçmiştir. Seramik buluntuları kentin kültürünü, ticari ilişkilerini, günlük yaşamını, teknolojik gelişimi ve Tunç çağlardan Osmanlı Dönemi'ne kadar kentin seramik repertuarını anlamamız açısından önemlidir. Bununla birlikte, buluntuların üretim tekniklerinin daha sağlıklı değerlendirilebilmesi amacıyla, 2025 yılı kazılarında üretimle ilişkili olarak ele geçen fırın kalıntıları, pişirme destek elemanları ve üretim atıkları da incelenmiştir. Bu veriler, 2022 yılı materyalinin yerel üretim geleneği ve teknolojik süreklilik bağlamında değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The region of Cilicia is located between the Taurus Mountain range to the north, the Amanus Mountains to the east, and the coastal line extending between the districts of İskenderun and Gazipaşa to the south. It is divided into two main parts: Rough Cilicia (Cilicia Tracheia) and Plain Cilicia (Cilicia Pedias). The ancient city of Issos-Epiphaneia lies within the borders of Plain Cilicia. Today, the site of the ancient city is situated in the Gözeneler locality of Erzin district in Hatay Province, at the northwestern corner of the plain historically known as Issos. Approximately 4,000 years ago, the Hittites, who established an empire in Anatolia, referred to this region— now known as the Erzin Plain-as“Izziya.”In later periods, the region came to be known as Issos. The city acquired its final name in the 2nd century BCE during the reign of the Seleucid king Antiochus IV Epiphanes. In 2022, new excavation campaigns were initiated under the direction of Assoc. Prof. Dr. Banu Özdilek. Based on the archaeological evidence uncovered during these excavations, it is understood that the region was continuously inhabited from the Prehistoric Period through the Ottoman Period, largely due to its advantageous geopolitical location. The historical chronology of the site has been established through the analysis of recovered archaeological materials.Excavations have revealed the presence of a theater, baths, temples, a basilica-church, colonnaded streets, a bouleuterion (council house), an odeon (concert hall), a prytaneion (state guest house), and stoa-porticoes, indicating a well-developed urban fabric. One of the few known bouleuterion structures in Cilicia has been identified at Epiphaneia, which highlights the city's intellectual and political significance during the Roman period.The ceramic assemblage includes protohistoric wares, Hellenistic black-glazed pottery, Roman Terra Sigillata and red-slipped wares, iv Byzantine sgraffito-decorated ceramics, examples with glaze-flow technique, monochrome wares, deeply incised decorations, underglaze-painted ceramics, as well as Frankish and Islamic period glazed wares. Based on their function, these ceramics are classified into tableware, cooking ware, and storage vessels.The ceramic finds have been evaluated within a typological and chronological framework, taking into account their technical and stylistic characteristics, and compared with parallels from Cilicia, Asia Minor, and Cyprus. Representative samples that best reflect the distinctive features of each period were selected and analyzed in accordance with the cataloguing system of the excavation.A considerable number of kiln rods, amorphous sherds, and misfired ceramic fragments recovered during the excavations indicate the presence of local ceramic production at Issos-Epiphaneia. Ongoing systematic ceramic studies conducted between 2022 and 2025 suggest that the site functioned as one of the local production centers in Cilicia, both during the Bronze Age and the Medieval period.The ceramic data further demonstrate that the Bouleuterion–Odeon structure, originally constructed for public functions during the Roman period, was reused as a domestic space in the Medieval period. Imported ceramics reached the city via both maritime and overland trade routes, particularly through the Burnaz harbor. The presence of Simeon-type ceramics indicates a trade network between the ports of Al-Mina and Burnaz. Through these networks, the city maintained commercial relations with regions such as Rome, Greece, Western Anatolia, Ionia, Cyprus, Lycia, and Egypt.Comparative analysis shows that similar materials have been recovered from several Cilician sites, including Yumuktepe, Anazarbos, Kinet Höyük, Tarsus, Olba, Diocaesarea, Elaiussa Sebaste, and Nagidos.The ceramic assemblage is crucial for understanding the cultural structure, trade relations, daily life, and technological development of the city, as well as its ceramic repertoire from the Bronze Age to the Ottoman period. Furthermore, in order to better evaluate production techniques, kiln remains, firing supports, and production waste uncovered during the 2025 excavations were also analyzed. These data contribute to a more comprehensive understanding of the local production tradition and technological continuity observed in the 2022 material.
Benzer Tezler
- İssos-Epiphaneia Stoa'sından ele geçen sırlı seramikler
Glazed pottery unearthed from the south stoa of Issos-Epiphaneia
HABİBE USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ArkeolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU ÖZDİLEK TIBIKOĞLU
- İssos- Epiphaneia Antik Kenti (2022- 2024 çalışmaları) mimari bezekleri
Ancient City of Issos-Epiphaneia (2022-2024 studies) architectural ornaments
ŞUAYİP ONUR AKSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ArkeolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU ÖZDİLEK
- Dörtyol ve çevresinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları
Immovable cultural wealths in Dortyol and its surrounding
PIRIL ÖZEL
- Geophysical exploration of Kinet Höyük: A comparison of the magnetic survey with the excavation results
Kinet Höyük'ün jeofiziksel yöntemle araştırılması: Manyetik yöntemle yapılan yüzey araştırma sonuçlarının kazı sonuçları ile karşılaştırılması
AYŞEGÜL VURAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
Arkeolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. JAQUES MORİN
- Anadolu'da greko-pers etkili mezar stellerinde betimlenen av sahneleri
Hunting scenes on the greco-persian grave steles in Anatolia
MİNE KOÇDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiSelçuk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZELİHA GİDER BÜYÜKÖZER