Süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahı düzeyinin ekonomik performans üzerine etkisi: Karaman ili örneği
The impact of animal welfare level on the economic performance of dairy farms: The case of Karaman province
- Tez No: 999691
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU PEKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: ANI, Ekonomik Performans, Refah, Süt Sığırcılığı, ANI, Animal Welfare, Dairy Farm, Economic Performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Hayvan Refahı Düzeyinin Ekonomik Performans Üzerine Etkisi: Karaman İli Örneği Hayvancılık sektörü hem insan beslenmesindeki rolü hem de kırsal kalkınmaya katkıları nedeniyle stratejik öneme sahiptir. Küresel ölçekte artan nüfus, iklim değişikliği, sınırlı kaynaklar ve yükselen girdi maliyetleri, süt sığırcılığında yalnızca verimliliği değil, aynı zamanda üretimin hangi refah koşullarında gerçekleştiğini de kritik hale getirmiştir. Günümüzde hayvan refahı, etik bir zorunluluğun yanı sıra işletmelerin ekonomik performansını doğrudan etkileyen bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, çalışmada Karaman ilindeki süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahı düzeyi belirlenmiş; refah ile işletmelerin ekonomik yapıları ve göstergeleri arasındaki etkileşim analiz edilmiştir. Araştırmanın materyalini, Karaman ilinde yer alan 24'ü bağlı, 67'si serbest dolaşımlı barınak sistemine sahip 91 süt sığırcılığı işletmesi oluşturmuştur. İşletme sahiplerinin sosyo-demografik özellikleri, üretim faaliyetleri, gelir-gider kalemleri ve hayvan sağlığına ilişkin veriler yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Hayvan refahı düzeyi, ANI 35L/2000 protokolü kullanılarak belirlenmiştir. Refah düzeylerine göre belirlenen grupların üretim, gelir, masraf ve maliyetlerine ilişkin tanımlayıcı istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Ekonomik performans ile refah düzeyi arasındaki etkileşimi analiz etmek amacıyla birim süt kârı ekonomik gösterge olarak, ANI skoru refah göstergesi olarak belirlenmiş olup, işletme büyüklüğünün olası etkisini saptamak için hayvan sayısı fiili kapasite göstergesi olarak belirlenmiş olup, bu değişkenler arasında korelasyon analizi ile tek değişkenli doğrusal regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre işletmelerin %26,4'ü“Kısmen Uygun”(KU), %24,2'si“Uygun”(U) ve %49,4'ü“Çok Uygun”(ÇU) refah düzeyinde belirlenmiştir. Grupların ortalama ANI skorları sırasıyla 18,5; 26,9 ve 31,4'tür. Serbest dolaşımlı sistemdeki işletmelerin ANI skorları (29,96), bağlı sistemdekilere (18,50) göre belirgin şekilde yüksektir. Refah düzeyi yükseldikçe işletme hayvan sayısı, (KU: 29,7 baş; U: 44,3 baş; ÇU: 53,9 baş) ve süt verimi (KU: 4.581 lt; ÇU: 5.193 lt) artış göstermiştir. Yapılan korelasyon analizi, ANI skoru ile birim süt kârı ve fiili kapasite arasındaki ilişkinin pozitif olduğunu ortaya koymaktadır. ANI skorunun bağımsız, birim süt kârının bağımlı değişken olarak yer aldığı regresyon analizinde modelin açıklama gücü %13 düzeyinde bulunmuş (Ayarlı R²=0,130) ve ANI skorundaki bir birimlik artışın birim süt kârında anlamlı bir artış sağladığı belirlenmiştir (p<0,001). Fiili kapasitenin bağımsız değişken, birim süt kârının bağımlı değişken olarak ele alındığı modelde ise açıklama gücünün %31'e yükseldiği (Ayarlı R²=0,308) ve fiili kapasite artışının birim süt kârı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca fiili kapasitenin ANI skoru üzerindeki etkisini inceleyen üçüncü modelde, kapasite artışının refah düzeyini anlamlı biçimde artırdığı ve modelin açıklama gücünün %18 olduğu belirlenmiştir (Ayarlı R²=0,183; p<0,001). Bu bulgular, refah düzeyindeki artışın kârlılığı tek başına sınırlı ölçüde etkilediğini, ancak işletme kapasitesindeki artış ile birlikte değerlendirildiğinde ekonomik performans üzerinde daha güçlü ve tamamlayıcı bir etki oluşturduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, yüksek refah düzeyine sahip, serbest dolaşımlı ve daha yüksek hayvan sayısıyla faaliyet gösteren işletmelerin, verimlilik ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından görece daha avantajlı bir yapı sergilediği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The Impact of Animal Welfare Level on the Economic Performance of Dairy Farms: The Case of Karaman Province The livestock sector holds strategic importance due to its role in human nutrition and its contributions to rural development. At the global level, increasing population pressure, climate change, limited natural resources, and rising input costs have rendered not only productivity but also the welfare conditions under which milk production occurs a critical issue in dairy farming. Today, animal welfare is considered not only an ethical obligation but also a factor that directly influences the economic performance of livestock enterprises. In this context, the present study aimed to determine the level of animal welfare in dairy cattle farms in Karaman Province and to analyze the interaction between animal welfare and the economic structure and performance indicators of these enterprises. The research material consisted of data collected from 91 dairy cattle farms in Karaman Province, of which 24 operated under tie-stall systems and 67 under free-stall systems. Data on socio-demographic characteristics of farm owners, production activities, income and cost components, and animal health practices were obtained through face-to-face interviews. Animal welfare levels were assessed using the ANI 35L/2000 protocol. Descriptive statistical analyses were conducted to evaluate production, income, costs, and expenses across welfare-based groups. To examine the relationship between economic performance and animal welfare, unit milk profit was used as the economic indicator, while the ANI score served as the welfare indicator. Herd size, expressed as actual capacity (number of animals), was included to capture the potential effect of farm scale. Correlation analysis and single-variable linear regression models were employed to analyze the relationships among these variables. The findings revealed that 26.4% of the farms were classified as“Partially Suitable”, 24.2% as“Suitable”, and 49.4% as“Highly Suitable”in terms of animal welfare. The mean ANI scores for these groups were 18.5; 26.9, and 31.4, respectively. Farms operating under free-stall systems exhibited substantially higher ANI scores (29.96) compared to those using tie-stall systems (18.50). As welfare level increased, both herd size (PS: 29.7 head; S: 44.3 head; HS: 53.9 head) and milk yield (PS: 4,581 L; HS: 5,193 L) also increased. Correlation analysis indicated positive relationships between ANI score, unit milk profit, and actual capacity. In the regression model where ANI score was the independent variable and unit milk profit the dependent variable, the explanatory power of the model was 13% (Adjusted R² = 0.130), and a one-unit increase in ANI score resulted in a statistically significant increase in unit milk profit (p <0.001). When actual capacity was included as the independent variable, the explanatory power increased to 31% (Adjusted R² = 0.308), with herd size exerting a significant positive effect on unit milk profit (p <0.001). Furthermore, in the model examining the effect of actual capacity on ANI score, herd size was found to significantly increase welfare level, with an explanatory power of 18% (Adjusted R² = 0.183; p <0.001). Overall, these results indicate that improvements in animal welfare alone have a limited but positive effect on profitability; however, when combined with increases in farm capacity, welfare improvements exert a stronger and complementary influence on economic performance. Consequently, dairy farms characterized by higher welfare levels, free-stall housing systems, and larger herd sizes appear to exhibit a relatively more advantageous structure in terms of productivity and economic sustainability.
Benzer Tezler
- Tarım sektöründe döngüsel ekonomi politikalarının uygulanabilirliği: Aydın ili süt sığırcılığı işletmeleri örneği
Applicability of circular economy policies in the agriculture sector: The case of Aydin province dairy farms
HEDİYE CERİT
- TRC1 bölgesinde süt sığırcılığı işletmelerininkarlılık ve etkinlik analizi
Profitability and efficiency analysis of dairy farms in TRC1
HALİL İBRAHİM TOSUN
Doktora
İngilizce
2021
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT CEYHAN
- Hibe destekli ve desteksiz süt sığırcılığı işletmelerindeki hayvanlarda oksidan antioksidan statü, kondisyon, bazı hematolojik ve biyokimyasal parametreler ile verimliliklerin araştırılmasında Afyonkarahisar örneği
A sample study of Afyonkarahisar on oxidant antioxidant status, condition, some hematological and biochemical parameters and productivity in livestock supported and unsupported milk farm operations
HİKMET ARI
Doktora
Türkçe
2017
FizyolojiAfyon Kocatepe ÜniversitesiFizyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP ASLAN
PROF. DR. MEHMET ŞÜKRÜ GÜLAY
- Bursa Nilüfer ilçesi Karacaoba mahallesi süt sığırı işletmelerinin yapısal ve mekansal sorunlarının belirlenmesi ve örnek bir işletmenin modellenmesi
Determining the structural and spatial problems of Bursa Nilufer district Karacaoba dairy cattle facilities and modeling of a sample enterprice
UĞUR KIRBIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkBursa Uludağ ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN ŞİMŞEK
- Burdur ili orta ölçekli süt sığırı işletmelerinde hayvan refahının değerlendirilmesi
Assessment of animal welfare in medium-sized dairy cattle farms in the province of Burdur
ESRA BAHAR ÇOMRUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN ÖZKAYA