Savunma harcamalarının ülkelerin gelişmişlik düzeyi ile ilişkisi ve Türkiye için fayda maliyet analizi
The relationship between defense expenditures and the level of development: A cost–benefit analysis for Türkiye
- Tez No: 999849
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SABRİ ÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Defense and Defense Technologies
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Sanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Savunma harcamaları, yalnızca ulusal güvenlik ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı kalmayıp, ekonomik büyüme, sosyal refah ve teknolojik gelişim üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiler yaratan çok boyutlu bir politika alanıdır. Bu etkilerin niteliği literatürde farklı kuramsal yaklaşımlar ve ampirik bulgular çerçevesinde tartışılmakta; savunma harcamalarının kalkınmayı destekleyici veya sınırlayıcı yönleri, ülke koşullarına ve harcamaların bileşimine bağlı olarak farklı biçimlerde ele alınmaktadır. Bu tez çalışması, savunma harcamalarının ülkelerin gelişmişlik düzeyini ne ölçüde ve hangi mekanizmalar aracılığıyla etkilediğini incelemektedir. Bu kapsamda, 1992–2023 dönemini kapsayan bir panel veri seti oluşturulmuş; küresel savunma harcamalarında önemli paya sahip ve gelişmişlik düzeyleri bakımından farklılık gösteren on ülke ile Türkiye vaka çalışması olarak analiz edilmiştir. Savunma harcamalarına ilişkin veriler Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nden (SIPRI), gelişmişlik göstergeleri ise Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın İnsani Gelişme Endeksi, Dünya Bankası'nın Gini katsayısı ve Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün patent verilerinden temin edilmiştir. Ampirik analizlerde panel veri yöntemleri uygulanmış ve model seçimi Hausman testi (Hausman spesifikasyon testi) doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, savunma harcamaları ile gelişmişlik göstergeleri arasındaki ilişkinin tek yönlü ve homojen olmadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, savunma harcamalarının özellikle teknolojik inovasyon göstergeleriyle anlamlı bir ilişki içinde olduğunu; sosyal refah göstergeleri üzerindeki etkilerin ise dolaylı ve yapısal kanallar üzerinden şekillendiğini göstermektedir. Türkiye örneğinde savunma sanayii yatırımlarının ekonomik ve teknolojik çıktıları, fayda–maliyet analizi çerçevesinde bütüncül olarak değerlendirilmiş ve politika önerileri sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Defense expenditures constitute a multidimensional policy area that extends beyond meeting national security needs and generates direct and indirect effects on economic growth, social welfare, and technological development. The nature of these effects has been widely debated in the literature through different theoretical approaches and empirical findings, with the developmental implications of defense spending varying according to country characteristics and the structural composition of expenditures. Within this framework, this dissertation examines the extent to which defense expenditures influence countries' levels of development and the mechanisms through which these effects materialize. To this end, a panel dataset covering the period 1992–2023 is constructed, including ten countries with significant shares in global defense expenditures, while Turkey is analyzed as a case study. Defense expenditure data are obtained from the Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), whereas development indicators are drawn from the United Nations Development Programme's Human Development Index, the World Bank's Gini coefficient, and patent data provided by the World Intellectual Property Organization. Panel data methods are employed in the empirical analysis, and model selection is conducted based on the Hausman test. The results indicate that the relationship between defense expenditures and development indicators is neither uniform nor unidirectional. The findings highlight a meaningful association between defense spending and technological innovation, while the effects on social development indicators are shaped through indirect and structural channels. In the case of Turkey, the economic and technological outcomes of defense industry investments are evaluated within a comprehensive cost–benefit analysis framework and policy recommendations regarding the defense industry are proposed for policymakers.
Benzer Tezler
- Avrupa Birliği ülkelerinde savunma harcamaları konusunda karşılaştırmalı bir değerlendirme
A comparative evaluation of defense expenditures in European Union countries
MİTHAT ALMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Savunma ve Savunma TeknolojileriDokuz Eylül ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE SEDEF AKGÜNGÖR
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Savunma harcamaları ve savunma harcamalarının ekonomik kalkınma üzerine olan etkileri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM HÜSNÜ YAMTAR ÖZER
- Savunma harcamalarının ekonomik etkilerinin farklı gelir düzeyindeki ülkeler için karşılaştırılması: Panel veri analizi
The comparison for the economic effects of defense expenditures on different income countries: Panel data analysis
MEHMET AKİF DESTEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
EkonomiGaziantep Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHATTİN BEKMEZ
- Tam kamusal mal ve hizmet olarak savunma harcamaları: Türkiye ve seçilmiş ülkeler üzerine karşılaştırmalı analizi
Defense expenditures as pure public goods and services: A comparative analysis on Türkiye and selected countries
MEHMET ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MaliyeBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK ÇAĞRI ESENER