Lise öğrencilerinde okul diyetisyeninin beslenme ve kilo kontrolü üzerine etkisi: Bir okul örneği
The i̇mpact of a school dietitian on nutrition and weight control in high school students: A school case study
- Tez No: 999894
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN DURMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Beslenme ve Diyetetik, Public Health, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Adolesan, Beslenme Eğitimi, Kilo Kontrolü, Okul Diyetisyeni, Vücut Kompozisyonu, Adolescent, Body Composition, Nutrition Education, School Dietitian, Weight Management
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
LİSE ÖĞRENCİLERİNDE OKUL DİYETİSYENİNİN BESLENME ve KİLO KONTROLÜ ÜZERİNE ETKİSİ: BİR OKUL ÖRNEĞİ Şükran KURUŞCU Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Aralık 2025 Danışman: Doç. Dr. Hasan DURMUŞ ÖZET Bu araştırma, lise öğrencilerine okul diyetisyeni tarafından verilen beslenme eğitimi ve bireysel danışmanlık hizmetlerinin öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve vücut kompozisyonu üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla yürütülen prospektif bir eğitim müdahale çalışmasıdır. Araştırma, Kayseri Osman Ulubaş Köşk Anadolu Lisesi'nde 2024–2025 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 136 erkek ve 119 kız olmak üzere toplam 255 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilere, 2024–2025 eğitim-öğretim yılının birinci ve ikinci dönemlerinde olmak üzere toplam iki kez sağlıklı beslenme eğitimi verilmiştir. Eğitimler her biri 30 dakikalık beslenme sunumu ve 10 dakikalık soru-cevap bölümünden oluşan toplam 40 dakikalık oturumlar halinde yürütülmüştür. Eğitim öncesinde ve sonrasında öğrencilere; sosyodemografik bilgiler, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, beslenme bilgi düzeyini ve vücut kompozisyon ölçümleri ve antropometrik ölçümleri değerlendiren anket formları uygulanmıştır. Ayrıca her iki aşamada öğrencilerin vücut kompozisyonu BIA yöntemiyle analiz edilmiş; boy uzunluğu, bel çevresi ve bel/boy oranını içeren antropometrik ölçümler alınmıştır. Ön test verileri birlikte değerlendirilerek danışmanlık gereksinimi olan öğrenciler belirlenmiş; bu öğrencilere zayıflık, fazla kiloluluk/obezite ve kronik hastalıklarla ilişkili beslenme konularında bireysel danışmanlık sağlanmıştır. Eğitim sürecinin tamamlanmasının ardından son test için ölçümler ve anketler tekrarlanmış, vücut kompozisyonu, anket yanıtları ve antropometrik göstergelerindeki değişimler değerlendirilmiştir. Öğrencilerin yaklaşık yarısının günde üç ana öğün tükettiği, önemli bir bölümünün ise iki ana öğünle beslendiği belirlenmiştir. Eğitim öncesi ve sonrası dönemde en sık atlanan öğünün kahvaltı olduğu saptanmış, öğün atlama nedenleri arasında en yaygın gerekçenin“canım istemediği için”ifadesi olduğu görülmüştür (P > 0,05). Öğrencilerin beslenme bilgi puanları ve düzeyleri eğitim ve danışmanlık sonrası arttığı saptanmıştır (P < 0,05). Kız öğrencilerde vücut ağırlığı ve BKİ değerlerinde eğitim sonrası anlamlı düşüş belirlenmiştir (P < 0,05). BKİ sınıflaması açısından erkek öğrencilerin normal grupta yer alma oranlarının arttığı (P > 0,05), kız öğrencilerde ise hafif şişman ve şişman gruplarında azalma olduğu saptanmıştır (P < 0,05). Hem kız hem erkek öğrencilerin bel çevrelerinde artış gözlenmiştir (P > 0,05). Bel/boy oranı değerlendirmesinde kız öğrencilerde normal grupta yer alma oranının belirgin biçimde arttığı ve riskli grupların azaldığı tespit edilmiştir (P < 0,05). Vücut kompozisyonu analizlerinde hem erkek hem de kız öğrencilerde yağsız vücut kütlesi, yağsız kütle yüzdesi, sıvı miktarı ve sıvı yüzdesinin arttığı; vücut yağ yüzdesi ve yağ miktarının anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (P < 0,05). Sonuç olarak, okul diyetisyeni tarafından yürütülen beslenme eğitimi ve danışmanlık uygulamalarının lise öğrencilerinde hem bilgi düzeyini artırdığını hem de antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyonu göstergelerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, okul diyetisyeni modelinin lise düzeyinde uygulanabilir olduğunu ve okul sağlığı hizmetlerine katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
EFFECT OF A SCHOOL DIETITIAN ON NUTRITION AND WEIGHT CONTROL IN HIGH SCHOOL STUDENTS: A SCHOOL CASE STUDY Şükran KURUŞCU Erciyes University, Institute of Health Sciences Department of Public Health Master's Degree, December 2025 Advisor: Assoc. Prof. Hasan DURMUŞ ABSTRACT This study is a prospective interventional study conducted to evaluate the effects of nutrition education and individual dietary counseling provided by a school dietitian on high school students' nutrition knowledge, eating behaviors, anthropometric measurements, and body composition. The study was carried out with a total of 255 students, including 136 boys and 119 girls, enrolled at Kayseri Osman Ulubaş Köşk Anatolian High School during the 2024–2025 academic year. Students who agreed to participate received healthy nutrition education twice during the academic year, once in each semester. Each session consisted of a 30-minute instructional presentation followed by a 10-minute question-and-answer segment, totaling 40 minutes. Before and after the education, students completed data collection forms assessing sociodemographic characteristics, health status, eating habits, nutrition knowledge level, body composition, and anthropometric measurements. Body composition was analyzed using the BIA method, and anthropometric assessments included height, waist circumference, and waist-to-height ratio. Based on baseline evaluations, students requiring additional support were identified, and individualized counseling was provided on undernutrition, overweight/obesity, and diet-related chronic conditions. Following the intervention, post-test measurements and questionnaires were administered, and changes in students' responses, body composition, and anthropometric indicators were evaluated. Approximately half of the students consumed three main meals per day, while a considerable proportion reported consuming two. Breakfast was the most frequently skipped meal both before and after the intervention, with“lack of appetite”being the most common reason (P > 0.05). Nutrition knowledge scores increased significantly after the education and counseling (P < 0.05). Among girls, body weight and BMI values decreased significantly (p<0.05), whereas no significant changes were observed among boys (P > 0.05). In BMI classifications, the proportion of boys within the normal category increased (P > 0.05), while the proportions of girls in the overweight and obese categories decreased (P < 0.05). Waist circumference increased in both sexes (P > 0.05). In waist-to-height ratio assessment, the proportion of girls in the normal category increased and the proportion in the at-risk categories decreased (P < 0.05). In the body composition analyses, both male and female students showed increases in lean body mass, lean mass percentage, body water amount, and body water percentage, while body fat percentage and fat mass significantly decreased (P < 0.05). In conclusion, nutrition education and individualized counseling provided by a school dietitian improved students' nutrition knowledge and had positive effects on several anthropometric and body composition indicators. These findings suggest that implementing a school dietitian model at the high school level is feasible and may contribute meaningfully to school health services.
Benzer Tezler
- Lise son sınıf öğrencilerinin sınav kaygı durumu ile yeme davranışları ve fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişki durumunun saptanması
Determining the relationship between high school senior students' exam anxiety and their eating behavior and physical activity levels
BÜŞRA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikSanko ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURTEN BUDAK
- Lise öğrencilerinde okul terki riskinin incelenmesi
Investigation of school drop out among high school students
ABDULVAHAP YORĞUN
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY ERGENE
- Lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile psikolojik iyi olma arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the relationship between school burnout and psychological well-being levels of high school students in terms of different variables
SERAP KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMRAN AKIN
- Lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile depresif belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
The study of the relationship between depressive symptoms and school burnout in high school students
LOKMAN KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL SEÇER
- Lise öğrencilerinde okul tükenmişliğine ilişkin bir modelin sınanması ve sınıf tekrarını yordama düzeyinin incelenmesi
Testing of a model on the school burnout among high school students and exploring the model's prediction level of grade retention
ZEKERİYA ÇAM
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ