Avrupa Birliği ve Türkiye'de kamu bankalarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of public banks in the European Union and Turkiye
- Tez No: 999940
- Danışmanlar: PROF. DR. SEYHUN DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bankacılık, Banking
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamu bankaları, benzersiz bir amaca hizmet eden, özel bankacılığın ana düşüncelerinden farklı ve modern finansal yapının vazgeçilmez bir bölümü olarak çalışan finans kurumlarıdır. Esasen, Kamu bankaları, temsil ettikleri insanların değerlerini ve ihtiyaçlarını yansıtan kamu görevine hizmet etmeye adanmışlardır. Bu temel fark, onları kar odaklı özel bankalardan ayırır; çünkü Kamu Bankaları, topluluğun tümünün çıkarına hizmet etmekle yasal olarak zorunludurlar. Bu durum, yatırım kararlarının ortak kazançlarını artırmaya değil, zenginlik yaratacak ve yerel ekonomiyi genişletmeye yönelik olacağını gösterir. Kamu bankalarının kuruluşu, genellikle bir ülkenin tarih ve ekonomisi ile yakından ilgilidir. Çoğunlukla, bu bankalar ekonomiyi hızlı bir şekilde canlandırmak için savaş sonrası yeniden yapılandırma sürecinde kurulmuştur. Bununla birlikte sosyal dengesizlikleri düzeltmek ve finansal hizmetlere herkesin ulaşabilmesini sağlamak için kurulmuşlardır. Öte yandan, Kamu bankaları bazen özel bankaların faaliyet göstermediği veya ulaşamadığı yerlerde hizmet sunmak için ortaya çıkmıştır. Kamu bankalarının devreye girmesi sadece ekonomik durgunluk dönemleri ile sınırlı değildir; bu bankalar gelir dağılımını düzelterek istikrarlı bir kalkınma modeli oluşturmaya ve ekonomik büyümenin sürekliliğini sağlamaya da yardımcı olurlar. Bu fonksiyonu, kamu bankalarını sadece kriz dönemlerinde bir tampon olmaktan çıkarır, aynı zamanda uzun vadeli kalkınma planlarının bir parçası haline getirir. Bu çalışmada, kamu bankalarının kurulma nedenleri, tarih boyunca nasıl bir yol izledikleri, dünya bankacılık düzeni içindeki nasıl bir konuma sahip olduğu, Avrupa Birliği ve Türkiye'deki bankacılık sisteminde oynadığı etkin rol derinlemesine araştırılmaktadır. Ayrıca, bu bankaların ekonomik büyümeyi ve finansal istikrarı nasıl etkiledikleri, uluslararası bankacılık düzenlemeleri çerçevesinde nasıl konumlandıkları ve sisteme etkileri incelenmiş, Avrupa Birliği içerisindeki seçilmiş üye ülkelerin kamu bankalarının performans analizleri yapılarak Türkiye'deki Kamu bankaları ile karşılaştırılmıştır. Bu geniş kapsamlı çalışma, çok boyutlu olan bu kuruluşların işleyiş şeklini ve gelecekteki potansiyelini gözler önüne sermektedir. Bu araştırmanın metodolojisi, karşılaştırmalı analiz yöntemi üzerine kurulmuştur ve hem gözlemlenebilir hem de ölçülebilir verileri birleştirir. Çalışmaya kaynak olan veriler, kamu bankalarının finansal durumunu anlatan raporlardan, düzenleyici kurumlardan ve dünya çapında faaliyet gösteren kuruluşların verilerinden toplanmaktadır. Bu bilgilere ek olarak, akademik yazılar, politika belgeleri ve sektörel raporlarla bilgi tabanını daha da genişletmektedir. Üç bölümden oluşan bu çalışmada, 2015-2024 döneminde Avrupa Birliği ve Türkiye'deki Kamu bankaları arasında finansal ölçek, büyüme dinamikleri ve kârlılık açısından önemli farklılıklar olduğu ortaya konmuştur. Türkiye'nin özgün ekonomik ve siyasi bağlamı, özellikle kur oynaklığı ve politika tercihleri, bu ayrışmada belirleyici rol oynamıştır. Bununla birlikte, çalışma, Avrupa Birliği ve Türkiye'deki kamu bankalarının operasyonel ortamları ve stratejik öncelikleri ve performansları arasında önemli bir ayrışma olduğu ve Türkiye'deki Kamu Bankalarının Avrupa Birliği'ndeki muadillerinin istikrarına ve uzun vadeli stratejik odağına yakınsaması için Türkiye'nin makroekonomik yönetiminde, öngörülebilirliğinde ve önemli değişiklikler gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Public banks are financial institutions that serve a unique purpose, differ from the main principles of private banking, and are an indispensable part of the modern financial structure. Essentially, public banks are dedicated to serving the public interest, reflecting the values and needs of the people they represent. This fundamental difference sets them apart from profit-driven private banks, as public banks are legally obligated to serve the interests of the entire community. This means that investment decisions are not aimed at increasing shareholder profits but rather at creating wealth and expanding the local economy. The establishment of public banks is often closely tied to a country's history and economy. They were often established during post-war reconstruction efforts to quickly revive the economy. Additionally, they were created to address social inequalities and ensure access to financial services for all. On the other hand, public banks sometimes emerged to provide services in areas where private banks were not active or could not reach. The involvement of public banks is not limited to periods of economic stagnation; they also help to create a stable development model by correcting income distribution and ensuring the continuity of economic growth. This function removes public banks from being merely a“buffer”during crisis periods and makes them part of long-term development plans. This study thoroughly investigates the reasons behind the establishment of public banks, the path they have followed throughout history, their position within the global banking system, and the role they play in the banking systems of the European Union and Turkiye. Additionally, it examines how they affect economic growth and financial stability, how they are positioned within the framework of international banking regulations, and their impact. Furthermore, performance analyses of public banks in selected member countries within the European Union have been conducted and compared with public banks in Turkiye. This comprehensive study reveals the multi-dimensional nature of these institutions and their future potential. The methodology of this research is based on comparative analysis and combines both observable and measurable data. The data used in the study is collected from reports describing the financial situation of public banks, regulatory agencies, and data from organizations operating worldwide. In addition to this information, academic writings, policy documents, and sectoral reports further expand the information base. This three-part study reveals significant differences between European Union and Turkish public banks in terms of financial scale, growth dynamics, and profitability during the 2015-2024 period. Turkiye's unique economic and political context, particularly exchange rate volatility and policy preferences, has played a decisive role in this divergence. However, the study concludes that there is a significant divergence between the operational environments, strategic priorities, and performance of public banks in the European Union and Turkiye. It further concludes that significant changes are required in Turkiye's macroeconomic management and predictability for Turkish public banks to converge with the stability and long-term strategic focus of their European Union counterparts.
Benzer Tezler
- Türk bankacılık sisteminin Avrupa Birliği'ne entegrasyonu
Integration of the Turkish banking system to the European Union
FULYA İMİRLİKÖSE
- Bankacılık sektörünün dijital dönüşümü: Türk bankacılık sektörü üzerine bir araştırma
Digital transformation of the banking sector: A research on the Turkish banking sector
HARUN ERHAN KAHTALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BankacılıkBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK AKIN
- Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Türk sayısal yayıncılığının düzenlenmesi
The arrangement of Turkish digital broadcasting sector in the process of Turkey's harmonization to the European Union
ÖZCAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Radyo-TelevizyonGazi ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET ÇİFTÇİ
- 1990 sonrası Türkiye'de kamu iç borçlanması ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri
1990 public's domestic debt in Turkey and its effects on the Turkish economy
BEHRAM KOÇER
- Euro'ya geçiş ve euro para birimli tahvil piyasalarının yapısı ve işleyişi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEVGİ AYDOĞDU TÜRKKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
EkonomiMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÜREL KONURALP