1980 sonrası Türk tiyatrosunda erkek yazarların“eş”ve“fahişe”temsilleri
Representations of“wife”and“whores”by male authors in Turkish theatre after 1980
- Tez No: 1000056
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR GÖKPINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1980 sonrası Türk tiyatrosunda erkek yazarlar tarafından kaleme alınan oyunlarda“eş”ve“fahişe”rollerinde temsil edilen kadın karakterleri toplumsal cinsiyet kuramları çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel odağı, bu temsillerde ataerkil şiddetin inşa edilme ve meşrulaştırılma biçimlerinin analiz edilmesidir. Tez, iki ana bölümde yapılandırılmıştır: İlk bölümde, evlilik bağlamında konumlandırılan kadın karakterler; eşleri tarafından öldürülen ya da şiddete karşı eşlerini öldüren figürler üzerinden ele alınmıştır. İkinci bölümde ise cinselliği, arzuyu veya ekonomik bağımlılığı merkezine alan kadın temsilleri üç alt başlıkta incelenmiştir: denetleyen, arzulayan ve cezalandırılan kadınlar. Her iki bölümde de kadın karakterlerin özneliklerinin bastırılma biçimleri, şiddet sarmalıyla kuşatılmaları ve bu durumun ataerkil sistemin söylemsel yapılarıyla nasıl meşrulaştırıldığı sorgulanmıştır. Analizlerde, 1980 sonrası Türkiye'de ikinci dalga feminizmin etkisiyle toplumsal cinsiyet farkındalığı belirgin biçimde artmasına rağmen, tez kapsamında ele alınan erkek yazarların tiyatro metinlerinde kadınlık temsillerinin büyük ölçüde geleneksel kalıplar ve eril anlatılar çerçevesinde kurgulandığı gözlemlenmiştir. Bu tez, erkek yazarların kaleme aldığı tiyatro metinlerinde kadın temsillerini toplumsal cinsiyete dayalı bir perspektifle ele alarak gerek tiyatro eleştirisi alanında gerekse toplumsal cinsiyet çalışmalarında süregelen temsil tartışmalarına eleştirel ve özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the representations of female characters portrayed in the roles of“wife”and“prostitute”in plays written by male playwrights in post-1980 Turkish theatre within the framework of gender theories. The main focus of the study is to analyze the ways in which patriarchal violence is constructed and legitimized through these representations. The dissertation is structured in two main parts. The first part explores women positioned within the context of marriage, focusing on those who are either killed by their husbands or kill their husbands in response to violence. The second part analyzes female representations centered on sexuality, desire, or economic dependency under three sub-themes: women who control, desire, and are punished. In both parts, the study questions how women's subjectivities are suppressed, how they are entrapped in cycles of violence, and how these conditions are legitimized through the discursive structures of patriarchy. The analyses reveal that, although gender awareness significantly increased in Turkey after the influence of second-wave feminism in the 1980s, the female representations in the plays examined within the scope of this dissertation largely remain shaped by traditional norms and masculine narratives. This dissertation aims to offer a critical and original contribution to ongoing debates on representation in both theatre criticism and gender studies by approaching female portrayals in male-authored plays from a gender-based perspective.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- 1980 sonrası Türk tiyatrosunda Alevî-Bektaşî unsurları
Elements of Alevi- Bektashi in Turkish theater after 1980
TUĞÇE DÜZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM DİLEK
- Türk oyun yazarlığında etik - ideolojik idealizasyonun evrimi
Evolution of the ethical - ideological idealization in Turkish playwriting
EZGİ DENİZ ALPAN
Doktora
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. SEMİH ÇELENK
- 1980 sonrası Türk tiyatrosunda parodi
Parody in the Turkish theatre after 1980
EMİNE ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
- 1980 - 1990 Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda oyun yazarlığında eğimler ve kaynakları
Trends and welds in play writing from 1980 to 1990 in Republic Turkish theatre
ZERRİN AKDENİZLİ ÇELENK
Doktora
Türkçe
1999
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA NUTKU