Alanya'da kırsal yerleşmeler ve mesken tipleri
Rural settlements and housing types in Alanya
- Tez No: 1000418
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında Alanya ilçesindeki kırsal yerleşmeler ile bu alanlarda gelişen mesken tipleri coğrafi bir bakış açısıyla incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı Alanya kırsalında yerleşme düzenini şekillendiren fiziki ve beşerî faktörleri ortaya koymaktır. Bununla birlikte doğal çevre koşulları ile sosyo-ekonomik yapının mesken tipleri üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bu doğrultuda kırsal yerleşmelerin mekânsal dağılışı, nüfus özellikleri, ekonomik faaliyetleri ve yayla-yerleşme ilişkileri birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmada literatür taraması yapılmış, TÜİK verileri ve yerel idari kaynaklardan gerekli veriler temin edilmiştir. Harita ve CBS destekli analizler ile arazi gözlemleri de araştırma sürecinde araştırmanın temelini oluşturmuştur. Yerleşmeler, coğrafyanın temel prensipleri dikkate alınarak sınıflandırılmıştır. Nüfusun zamansal değişimi ve mekânsal dağılışı ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Mesken tipleri ise yapı malzemesi, kat sayısı, plan özellikleri ve kullanım biçimi açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular Alanya kırsal yerleşmelerinin büyük ölçüde orta yükselti kuşaklarında yoğunlaştığını göstermektedir. Topoğrafik koşullar yerleşme düzeni üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Kırsal meskenlerin geleneksel olarak taş ve ahşap ağırlıklı malzemelerle inşa edildiği tespit edilmiştir. Kalın duvarlı ve iklim koşullarına uyumlu plan özellikleri bu yapılar için ayırt edici unsurlardır. Ancak son yıllarda ulaşım olanaklarının gelişmesi ve kentle kurulan ilişkilerin artmasıyla birlikte betonarme yapıların kırsal alanda yaygınlaştığı görülmektedir. Bu durum geleneksel mimari dokunun giderek geri plana itilmesine yol açmaktadır. Yaylacılık faaliyetleri ise mevsimlik nüfus hareketleri ve ikincil konut kullanımıyla kırsal yerleşme sistemi içinde varlığını sürdürmektedir. Bu çalışma Alanya'da kırsal yerleşmeler ve mesken tiplerinin çok boyutlu bir dönüşüm süreci içinde bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu sürecin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yönetilmemesi hâlinde geleneksel yerleşme dokusu ve mimari miras açısından önemli kayıplar yaşanabileceği değerlendirilmektedir. Bu nedenle tez kapsamında kırsal yerleşmelerin korunmasına, geleneksel mesken tiplerinin yaşatılmasına ve doğal çevre ile uyumlu planlama yaklaşımlarına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, rural settlements in the district of Alanya and the housing types developed within these areas are examined from a geographical perspective. The main objective of the study is to identify the physical and human factors shaping the settlement pattern in rural Alanya, as well as to analyze the effects of natural environmental conditions and the socio-economic structure on housing types. Within this framework, the spatial distribution of rural settlements, population characteristics, economic activities, and the relationships between highland pastures (yayla) and settlements are evaluated in an integrated manner. The study is based on a literature review and utilizes data obtained from TÜİK and local administrative sources. Map and GIS supported analyses, together with field observations, constitute the main methodological framework of the research. Settlements are classified in accordance with fundamental geographical principles, and both temporal changes in population and spatial population distribution are examined in detail. Housing types are evaluated in terms of construction materials, number of storeys, plan characteristics, and patterns of use. The findings indicate that rural settlements in Alanya are largely concentrated within middle elevation zones, where topographic conditions play a decisive role in shaping the settlement pattern. Traditionally, rural dwellings were predominantly constructed using stone and timber materials, characterized by thick walls and climate-adaptive plan features. However, in recent years, improvements in transportation infrastructure and increasing interactions with urban areas have led to the widespread use of reinforced concrete buildings in rural areas, resulting in the gradual marginalization of the traditional architectural fabric. Highland pastoral activities continue to exist within the rural settlement system through seasonal population movements and the use of secondary residences. This study demonstrates that rural settlements and housing types in Alanya are undergoing a multidimensional transformation process. If this process is not managed in accordance with sustainability principles, significant losses may occur in terms of traditional settlement patterns and architectural heritage. Therefore, recommendations are proposed for the protection of rural settlements, the preservation of traditional housing types, and the adoption of planning approaches compatible with the natural environment.
Benzer Tezler
- Edremit-Burhaniye Ovası ve yakın çevresinin beşeri ve iktisadi coğrafyası üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA MUTLUER
- Türkiye'de Karabük Bulak Köyü ve Safranbolu'da Yörük Köyü örneğinde kırsal sit alanları koruma imar planlarının karşılaştırılması
Comparison of rural sites preservation zoning plans in the example of Karabük Bulak Village and Safranbolu Yoruk Village in Turkey
BÜLENT TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Şehircilik ve Bölge PlanlamaKarabük ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN ÖZKÖSE
- Kırsal yerleşmelerde kerpiç konut mimarisi ve koruma sorunlarının değerlendirilmesi: Ördekdede köyü-Kahramanmaraş
Evaluation of adobe housing architecture and conservation problems in rural settlements: The case of Ördekdede village in Kahramanmaraş
HAZAL GELİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA YÜCEER