Yapay zekânın halk sağlığı ve tüketici tutumları üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesi
An evaluation of the potential impacts of artificial intelligence on public and consumer attitudes
- Tez No: 1000451
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CAN ERGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Halk Sağlığı, Nutrition and Dietetics, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ kullanım alanı genişleyen, etkisi hızla artan ve sürekli gelişen bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Sağlık alanında yapay zekâ tanı ve tedavi, risk tahmini, karar destek süreci, beslenme ve diyet yönetimi gibi pek çok alanda dönüşüm sağlamaktadır. Bu gelişmelere ek olarak, yapay zekâ kullanımının toplumda endişeleri de beraberinde getirdiği görülmektedir. Bu nedenle, yapay zekâ sistemlerinin güvenli ve etkin bir biçimde uygulanabilmesi için toplumun bu sistemlere yönelik tutumlarının incelenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma, bireylerin yapay zekâya ilişkin tutumlarını ve halk sağlığı ile tüketici davranışları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yürütülen kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemi, 2025 yılı Temmuz ile Ekim ayları arasında İstanbul'da yaşayan ve yapay zekâya ilişkin temel düzeyde bilgiye sahip 386 bireyden oluşmaktadır. Veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış olup anket formu, demografik bilgiler ile yapay zekâ kullanım deneyim ve tutumlarını ölçmeye yönelik sorular içermektedir. Tutum düzeyinin ölçülmesinde yarar, risk ve kullanım boyutlarını içeren ölçek kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen toplam puan ortalamasının 3.45 olması, katılımcıların yapay zekâya yönelik tutumlarının olumlu olduğunu göstermektedir. Sağlıkla ilgili alanlarda yapay zekâ kullanımını uygun bulan katılımcı oranının yüksek olması (%83.7) bu bulguyu desteklemektedir. Ek olarak, katılımcıların %77.2'si yapay zekâ destekli sağlık ve beslenme uygulamalarına ilişkin endişeler dile getirmiştir. En sık ifade edilen endişe, bu sistemlerin tüm bireyler için genel öneriler sunmasıdır (%64 ). Ayrıca katılımcıların çoğunluğu (%93.6) yapay zekânın sağlık alanında etik açıdan denetlenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, yapay zekânın halk sağlığı ve tüketici davranışları üzerinde önemli bir potansiyele sahip olduğu; ancak veri güvenliği, kişiselleştirme ve etik denetim süreçlerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence has emerged as a concept characterized by an expanding range of applications, growing influence, and ongoing development. Artificial intelligence is transforming many areas in healthcare, such as diagnosis and treatment, risk prediction, decision support processes, and nutrition and diet management. In addition to these developments, it is seen that the use of artificial intelligence also raises concerns in society. Therefore, examining societal attitudes towards artificial intelligence systems is critical for their safe and effective implementation. This study is a cross-sectional descriptive study designed to explore individuals' attitudes toward artificial intelligence and its impact on public health and consumer behavior. The study sample consists of 386 individuals living in Istanbul between July and October 2025 who had basic knowledge of artificial intelligence. Data were collected through face-to-face surveys, including items on demographic characteristics as well as experiences and attitudes toward the use of artificial intelligence. Attitudes were measured using a scale comprising benefit, risk, and usage dimensions. The mean total score obtained from the scale was 3.45, indicating that participants generally held positive attitudes toward artificial intelligence. This finding is supported by the high proportion of participants (83.7%) who considered the use of artificial intelligence appropriate in health-related fields. However, 77.2% of participants expressed concerns regarding artificial intelligence–supported health and nutrition applications. The most frequently reported concern was that these systems provide generalized recommendations (64%). Additionally, (93.6%) stated that artificial intelligence in health sector should be ethically supervised. In conclusion, artificial intelligence appears to have significant potential in influencing public health and consumer behavior; however, there remains a need to improve data security, personalization, and ethical oversight mechanisms.
Benzer Tezler
- Smart city concept and urban planning: Geographical analysis of the smart city index and implications for Turkish context
Akıllı kent kavramı ve kent planlama: Akıllı kent indeksinin coğrafi çözümlemesi ve Türkiye bağlamına ilişkin çıkarsamalar
KABEER SALEH TIJJANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASEMİN SARIKAYA LEVENT
- Türkçe doğal dil işleme ve derin öğrenme yöntemleri kullanarak sosyal medyada halk sağlığı takibi
Public health monitoring on social media using Turkish natural language processing and deep learning methods
DOĞAN KÜÇÜK
Doktora
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURSAL ARICI
- Koroner revaskülarizasyonda yapay zeka tabanlı tedavi seçim modeli: CABG mi, PCI mı,tıbbi tedavi mi?
Artificial intelligence-based treatment selection model in coronary revascularization: CABG, PCI, or medical therapy?
MENAF AKIN SERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiMersin ÜniversitesiKalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÖZEREN
- Intelligent assessments for food safety and food quality: A case study for sunflower cultivation in Türkiye
Gıda güvenliği ve gıda kalitesi için zeki değerlendirmeler: Türkiye'de ayçiçeği yetiştiriciliğine ilişkin bir vaka çalışması
SELİM HİLMİ OTÇU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiMarmara ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ŞENVAR
- Interpretation models for prostate lesion: Detecting, explaining and understanding
Prostat lezyonları için yorumlama modelleri: Tespit, açıklama ve anlama
MEHMET AKİF GÜLÜM
Doktora
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolUnıversıty Of LouısvılleBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMED KANTARDZIC