Diş hekimliğinde teşhis ve tedavi planlamasında radyografların yorumlanmasını etkileyen faktörler
Factors affecting the interpretation of radiographs in diagnosis and treatment planning in dentistry
- Tez No: 1000535
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÖRMEZ
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ağız, Diş Çene Radyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Panoramik radyografi, geniş anatomik alanı tek görüntüde sunması nedeniyle diş hekimliğinde tanı ve tedavi planlamasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak süperpozisyon ve distorsiyon gibi teknik sınırlılıklar ile çok sayıda anatomik yapıyı birlikte içermesi, özellikle öğrenciler için yorumlama sürecini zorlaştırmaktadır. Radyografik değerlendirme süreci; eğitim ve deneyim düzeyi, zaman baskısı, patolojinin zorluk derecesi, klinik öykü varlığı ve stres gibi çok sayıda faktörden etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı, diş hekimliği öğrencilerinin panoramik radyografları yorumlama süreçlerini etkileyen faktörleri belirlemek ve göz izleme teknolojisi ile görsel dikkat dağılımlarını, tanı doğruluğunu ve stres düzeylerini değerlendirmektir. Çalışmaya, 2024-2025 eğitim-öğretim döneminde Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde öğrenim gören 4. sınıflardan 92 ve 5. sınıflardan 87 olmak üzere toplam 179 öğrenci dahil edilmiştir. Katılımcılara farklı özelliklere sahip panoramik radyograflar sunulmuş, ekran tabanlı göz izleme sistemi (Tobi Pro Spark) ile göz izleme parametreleri, tanısal yanıtlar ve stres skorları kaydedilmiştir. Elde edilen veriler sınıf düzeylerine ve panoramik radyografların özelliklerine göre karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, 5. sınıf öğrencilerinin 4. sınıflara göre genel olarak daha uzun ve yoğun görsel tarama gerçekleştirdiğini ve tanı doğruluğunun daha yüksek olduğunu göstermiştir. Isı haritalarında öğrencilerin görsel dikkatlerini ağırlıklı olarak dişlere yönelttikleri, çevre anatomik yapıları ise daha sınırlı incelendikleri belirlenmiştir. Patolojik oluşumlar anomalilere göre daha yüksek tanı doğruluğu ile değerlendirilirken, zorluk düzeyi arttıkça her iki sınıf düzeyinde de doğru tanı oranlarının azaldığı saptanmıştır. Zaman baskısının tanı doğruluğunu olumsuz etkilediği, klinik öykü varlığının görsel tarama davranışı üzerinde belirgin bir katkı sağlamadığı görülmüştür. Stres açısından tüm panoramikler değerlendirildiğinde sınıflar arasında anlamlı fark bulunmazken, zaman baskısı altında 5. sınıfların, klinik öykü varlığında ise 4. sınıfların daha yüksek stres skorlarının olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, panoramik radyograf değerlendirme sürecinin klinik deneyimin yanı sıra, olgu zorluğu, klinik öykü ve zaman baskısı gibi çok sayıda faktörün etkileşimiyle şekillendiği görülmüştür. Göz izleme teknolojisi, dental radyoloji eğitiminde öğrencilerin değerlendirme süreçlerini nesnel olarak ortaya koyan ve eğitim yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilecek potansiyel bir araçtır.
Özet (Çeviri)
Panoramic radiography is widely used in dentistry for diagnosis and treatment planning due to its ability to present a wide anatomical area in a single image. However, technical limitations such as superimposition and distortion, along with the inclusion of numerous anatomical structures within the same image, complicate the interpretation process, particularly for students. The radiographic evaluation process is influenced by multiple factors, including level of education and clinical experience, time pressure, pathology difficulty, presence of clinical history, and stress. The aim of this study was to identify the factors affecting dental students' interpretation of panoramic radiographs and to evaluate visual attention distribution, diagnostic accuracy, and stress levels using eye-tracking technology. A total of 179 students (92 fourth-year and 87 fifth-year students) enrolled at Süleyman Demirel University Faculty of Dentistry during the 2024–2025 academic year were included in the study. Participants were presented with panoramic radiographs with varying characteristics. Eye-tracking parameters, diagnostic responses, and stress scores were recorded using a screen-based eye-tracking system (Tobii Pro Spark). The obtained data were compared according to class level and radiograph characteristics. The results demonstrated that fifth-year students generally performed longer and more intensive visual scanning compared to fourth-year students and achieved higher diagnostic accuracy. Heat map analyses revealed that students predominantly directed their visual attention toward the teeth, while surrounding anatomical structures were examined more limitedly. Pathological findings were evaluated with higher diagnostic accuracy than anomalies, whereas increasing case difficulty resulted in decreased correct diagnosis rates in both class levels. Time pressure negatively affected diagnostic accuracy, and the presence of clinical history did not significantly influence visual scanning behavior. Although no significant difference in overall stress levels was found between the classes across all radiographs, fifth-year students exhibited higher stress scores under time pressure, whereas fourth-year students demonstrated higher stress scores when clinical history was provided. In conclusion, the evaluation process of panoramic radiographs is shaped not only by clinical experience but also by the interaction of multiple factors such as case difficulty, clinical history, and time pressure. Eye-tracking technology appears to be a promising tool in dental radiology education, providing objective insights into students' evaluation processes and contributing to the development of educational strategies.
Benzer Tezler
- Gömülü mandibular üçüncü molar dişlerin pozisyon özelliklerinin yapay zeka ile değerlendirilmesi
Evaluation of the position characteristics of impacted mandibular third molars with artificial intelligence
EZGİ TÜRK
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2021
Diş HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÖRMEZ
- Maksiller 3.molar dişlerde panoramik radyografinin etkinliğinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografiyle elde edilen bulgularla geliştirilmiş yapay zeka modeli üzerinde değerlendirilmesi
Evaluation of the efficiency of panoramic radiography in maxillary third molar teeth on artificial intelligence model developed by findings obtained by cone beam computed tomography
ESRA AYDEMİR KADAN
Doktora
Türkçe
2024
Diş HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADETTİN DAĞİSTAN
PROF. DR. ÖZKAN MİLOĞLU
- Ankara il merkezinde serbest çalışan diş hekimlerinin profili
Profile of private dental practitioners in ankara province
UZAY KOÇ VURAL
Doktora
Türkçe
2014
Diş HekimliğiHacettepe ÜniversitesiDiş Hekimliği Bölümü
PROF. DR. SAADET GÖKALP
PROF. DR. ARLİN SERPUHİ KİREMİTCİ
PROF. DR. ARZU MÜJDECİ
- Farklı düzeyde ortodonti deneyimine sahip hekimler arasında ortodontik tedavi planlaması üzerine lateral sefalometrik radyografik değerlendirmenin etkisinin incelenmesi
Evaluation of lateral cephalometric radiography on orthodontic treatmentplanning among clinicians with different degrees of experience
NİHAN EMİR
Doktora
Türkçe
2018
Diş HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrtodonti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV AKSOY
- İmplant yuvası açılmasında oluşan ısının ın-vıtro değerlendirilmesi
The in ? vitro evaluation of heat production during implant preparation
AHMET FERHAT MISIR
Doktora
Türkçe
2008
Diş HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT SÜMER