Tarımda üretimin değişen yapısı: Bursa Koşuboğazı'nda küçük üreticiliğin direnişi
The changing structure of production in agriculture: Resistance of small-scale producers in Bursa Koşuboğazi
- Tez No: 1000589
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERCAN EKLEMEZLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tarımın değişen yapısının küçük üreticiler üzerindeki etkilerini, bu değişimin ortaya çıkardığı sorunları ve üreticilerin geliştirdiği direnç pratiklerini incelemektedir. Araştırma kapsamında özellikle 1980 sonrası dönemde etkili olan neoliberal politikaların Türkiye tarım politikalarını nasıl şekillendirdiği ve bunun üreticiler üzerindeki yansımaları tartışılmıştır. Çalışmanın problemi, tarımdaki küçük üreticilerin yapısal sorunlar karşısında varlıklarını sürdürme biçimlerinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda tezin temel amacı; kırsal dönüşümün kapsamlı bir analizini sunarak küçük meta üreticisinin kapitalist sistem içindeki direniş biçimlerini ve bu sürecin kırsal toplumsal yapıya etkilerini derinlemesine incelemektir. Amaca uygun olarak, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde örnek olay (durum) deseni tercih edilmiştir. Veri toplama amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme ve odak grup görüşmesi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma alanı olarak, Bursa ili Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı Koşuboğazı Köyü seçilmiştir. Analiz birimini, köyde tarımsal üretim faaliyetlerinde bulunan üreticiler oluşturmaktadır. Araştırma bulguları altı ana tema altında değerlendirilmiştir. Üreticilerin temel sorunları; mülksüzleşme, borçlanma, piyasa ve pazar karşısında artan kırılganlık ile devlet politikalarının yetersizliğidir. Bu sorunlara karşı geliştirilen direniş biçimleri ise emeğin yoğunlaştırılması, tarım dışı gelir kaynaklarına yönelme, ürün çeşitliliğini artırma, pazara göre ürün tercihi yapma ve sözleşmeli üretimdir. Bulgular, Koşuboğazı Köyü'nde tarımsal üretim faaliyetlerinde önemli dönüşümler yaşandığını ortaya koymaktadır. Üreticiler, pazarı güçlü ürünlere yönelmiş; geçmişte temel ürün olan şeker pancarı yerini domates ve biber almıştır. Hayvancılık faaliyetleri büyük ölçüde azalmış, aile emeği yerini ücretli işgücüne bırakmış ve üretim maliyetleri artmıştır. Toprağın metalaşması ve artan arsa satışları mülksüzleşmeyi derinleştirmiş, topraksız üreticiler kiralık araziye yönelmiştir. Artan girdi maliyetleri üreticileri krediye bağımlı hale getirmiş, piyasa baskısı ve büyük şirketlerin fiyat belirleme gücü ve küçük meta üreticilerinin kırılganlığı artırmıştır. Tüm bu olumsuzluklara rağmen, Koşuboğazı'ndaki küçük meta üreticileri sermaye ve piyasa koşullarına uyum sağlayarak üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Üreticiler, toprağını ve emeğini daha yoğun kullanmakta, tarım dışı gelir elde etmekte, pazara göre ürün desenini yeniden şekillendirmekte ve sözleşmeli üretim yoluyla ayakta kalmaya çalışmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the effects of the changing agricultural structure on small producers, the problems that have emerged, and the forms of resistance developed by producers are examined. The research particularly discusses how the neoliberal policies that became influential after the 1980s have shaped agricultural policies in Turkey and how these changes have affected producers. The problem addressed in this study is to examine how small-scale agricultural producers sustain their livelihoods in the face of structural problems. In this context, the main aim of the thesis is to present a comprehensive analysis of rural transformation and to examine in depth the forms of resistance developed by small commodity producers within the capitalist system, as well as the impacts of this process on the rural social structure. In line with the research purpose, the case study design within the qualitative research framework was adopted. Semi structured interviews and focus group discussions were used to collect data. As the research site, Koşuboğazı Village in the Mustafakemalpaşa district of Bursa province was selected. The unit of analysis consists of producers engaged in agricultural production in the village. The research findings were evaluated under six main themes. The key problems faced by producers include dispossession, indebtedness, increasing vulnerability to market forces, and the inadequacy of state policies. Forms of resistance to these problems include intensification of labor, turning to non-agricultural income sources, increasing product diversity, choosing products based on market demand, and contract farming. The findings reveal that significant transformations have taken place in the agricultural production structure in Koşuboğazı village. Producers have shifted toward market strong crops; tomatoes and peppers have replaced sugar beet, which was once the village's main crop. Livestock activities have largely declined, family labor has been replaced by wage labor, and production costs have increased. The commodification of land and increasing land sales have deepened dispossession, pushing landless producers toward renting agricultural land. Rising input costs have made producers dependent on credit, while market pressure and the price-setting power of large companies have heightened the vulnerability of small commodity producers. Despite all these challenges, small commodity producers in Koşuboğazı continue their agricultural activities by adapting to capital and market conditions. Producers intensify the use of their land and labor, generate non-agricultural income, reshape their crop patterns in response to market demand, and develop survival strategies through contract farming.
Benzer Tezler
- Random forest classification of tomato fields with planet satellite image data and accuracy assessment
Planet uydu görüntü verileriyle yüksek doğruluklu domates ürün tipi sınıflandırmasında rastgele orman sınıflandırma yönteminin kullanımı ve doğruluk analizi
BETÜL ŞALLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE FİLİZ SUNAR
- Ziraat bankası'nın taşradaki yüzü: şube yapıları ve bağlamları
The face of ziraat bankasi in the periphery: branch buildings and their context
AYŞE MERVE ÇİLİNGİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ
- The Ancient South Marmara Harbors
Antik Güney Marmara Limanları
SERKAN GÜNDÜZ
Doktora
İngilizce
2015
ArkeolojiUludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
PROF. DR. MARTİNA SEIFERT
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK