Madde bağımlılığı ile sosyal damgalanma arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between substance addiction and social stigmatization
- Tez No: 1000693
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN NAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, madde kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerde sosyal damgalanma ile aleksitimi arasındaki ilişki incelemiş ve aleksitiminin aracı rolünü değerlendirilmiştir. Bağımlılık, sadece biyolojik bir sorun olmaktan ziyade; duygusal düzenleme güçlükleri, toplumsal dışlanma süreçleri ve bireyin içsel farkındalık düzeyindeki yetersizliklerle şekillenen karmaşık bir yapı olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda yapılan çalışma, psikolojik ve sosyal etkenlerin bağımlılık davranışı üzerindeki etkilerini bütüncül bir modelle açıklamayı hedeflemiştir. Araştırma, İstanbul Özel Balıklı Rum Hastanesi'ndeki 230 ayaktan madde kullanım bozukluğu danışmanlığı alan, 18-59 yaş aralığındaki yetişkin bireylerden toplanan verilerle yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Madde Kullanım Bozukluklarını Tanıma Testi (DUDIT), Sosyal Dışlanma Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve PROCESS Macro programları ile analiz edilmiştir. Korelasyon analizi, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Model 4 üzerinden gerçekleştirilen aracılık analizi kapsamında bulgular elde edilmiştir. Elde edilen analiz bulguları, sosyal damgalanma düzeyleri ile aleksitimi arasında anlamlı ve pozitif bir korelasyon olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal damgalanmanın madde kullanımını direkt olarak olumsuz etkilediği görülürken, aleksitiminin bu korelasyon içinde kısmi bir aracı değişken olarak işlev gördüğü tespit edilmiştir. Bu sonuç, sosyal damgalanmanın bağımlılık davranışı üzerindeki etkisinin sadece direkt bir yolla değil, aynı zamanda bireyin aleksitimi aracılığıyla da dolaylı olarak ortaya çıktığını vurgulamaktadır. Araştırma sonuçları, bağımlılık tedavisinde duygusal farkındalığı geliştirmeye ve sosyal damgalamanın etkilerini azaltmaya yönelik uygulamaların önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca, aleksitimik eğilimlerin göz önünde bulundurulmasıyla daha kişiye özgü ve etkili psikososyal müdahale stratejilerinin geliştirilebileceği öne sürülmektedir. Bu tez, sosyal damgalanma, aleksitimi ve bağımlılık davranışları arasındaki dinamik ilişkilere dair kuramsal altyapıya katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this thesis is to examine the relationship between social stigma and substance use continuity among individuals diagnosed with Substance Use Disorder (SUD), and to evaluate the mediating role of alexithymia in this association. Addiction is conceptualized as a complex construct, shaped not only by a biological issue but also by difficulties in emotional regulation, social exclusion processes, and deficits in an individual's level of inner awareness. Accordingly, this study aimed to explain the effects of psychological and social factors on addictive behavior through a comprehensive model. The research was conducted utilizing data collected from 230 adult individuals, aged 18–59, who were receiving outpatient substance use disorder counseling at the Istanbul Private Balıklı Rum Hospital, employing a correlational research design. The Drug Use Disorders Identification Test (DUDIT), the Social Exclusion Scale, and the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) were used as data collection instruments. The obtained data were analyzed using SPSS and PROCESS Macro programs. Findings were derived from correlation analysis, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and mediation analysis conducted via Model 4. The analysis results revealed a significant and positive correlation between levels of social stigma and alexithymia. While social stigma was found to directly and negatively impact substance use, alexithymia was identified to function as a partial mediator within this correlation. This finding underscores that the influence of social stigma on addictive behavior is exerted not only through a direct route but also indirectly via the individual's alexithymia. The study's conclusions emphasize the significance of interventions aimed at fostering emotional awareness and mitigating the effects of social stigma in addiction treatment. Furthermore, it is suggested that more individualized and effective psychosocial intervention strategies can be developed by taking alexithymic tendencies into consideration. This thesis aims to contribute to the theoretical foundation regarding the dynamic relationships among social stigma, alexithymia, and addictive behaviors.
Benzer Tezler
- Madde kullanım bozukluğu ve şizofreni hastalığı olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri ile ebeveynlerinin hastalık algısı karşılaştırması
The comparinson of individuals' level of internalized stigmatization having substance use disorder and schizophrenic disorder and their parents' perception of the illness
MELTEM ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikiyatriEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
- Alkol ve madde bağımlılarında içselleştirilmiş damgalanma ve öz-şefkat ilişkisinin incelenmesi
Investigatiom of inetrnalized stigma and self-compssion in alcohol and substance addicts
SETENAY DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM MESTÇİOĞLU
- Madde bağımlılığına toplumsal bakış ile toplumsal damgalamanın değerlendirilmesi
Evaluation of public attitudes toward substance use disorder and social stigma
MERVE TAŞKESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulan yetişkin erkeklerde damgalama ve aile aidiyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between stigmatization and family belonging in adult males subjected to probation measures due to substance use
RASİM BABAHANOĞLU
- Alkol ve madde kullanım bozukluğu nedeniyle yatarak tedavi gören bireylerde içselleştirilmiş damgalanma, yalnızlık ve umutsuzluk düzeyinin tedavi motivasyonu ile ilişkisinin incelenmesi
The evaluation of the effects of social stigmatization, loneliness and hopelessness on treatment motivation of the individuals who are inpatient due to the substance and alcohol usage disorder
SENA KALAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ ERKMEN