Şemseddîn-i Sivâsî Divanı'nda aşk
Love in the Divan of Şemseddîn-i Sivâsî
- Tez No: 1000694
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER TOPAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Aşk, Klasik Türk edebiyatı, Türk tasavvuf edebiyatı, Şemseddin Sivasi, Love, Classical Turkish literature, Turkish mysticism literature, Şemseddin Sivasi
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 16. yüzyıl klasik Türk edebiyatının tasavvuf geleneğinden gelen sufî şairlerinden Şemseddîn-i Sivâsî'nin Divanı'nda aşk kavramının ele alınış biçimi değerlendirilmiştir. Klasik Türk şiirinin temel unsurlarından biri olan aşk, Sivâsî'nin şiirlerinde sadece temsili yönüyle değil, daha çok ilahî ve tasavvufi yönleriyle yer almaktadır. Bu bakımdan çalışmada, Sivâsî'nin Divanı'nda yer alan aşk temalı beyitler belirlenerek şairin aşk anlayışının hangi bağlamlarda ele alındığı açıklanmaya çalışılmıştır. Şemseddîn-i Sivâsî'ye göre aşk, aklın sınırlarını aşan, kul ile Hak arasındaki engelleri kaldıran ve insanı fenâ makamına ulaştıran dönüştürücü bir güçtür. Bu bağlamda aşk sadece duygusal bir eğilim değil; nefsin terbiye edilmesini, benlik iddiasından vazgeçmeyi ve teslimiyet bilincini gerekli kılan manevî bir süreçtir. Sivâsî, aşk yolunu çile, ıstırap ve sabır kavramlarıyla birlikte ele almış; âşığın çektiği cefayı bir noksanlık değil, aksine manevî olgunluğun vazgeçilmez bir unsuru olarak sunmuştur. Bu çalışma sonucunda, Şemseddîn-i Sivâsî'nin Divanı'nda aşk kavramının büyük çoğunlukla dinî-tasavvufi bir bakışla ele alındığı; aşkın, Hak ile kul arasındaki bağlantıyı sağlayan esas unsurlardan biri olduğu tespit edilmiştir. Sivâsî'nin şiirlerinde mecazî aşktan Allah aşkına uzanan anlam örgüsünün bulunduğu, aşkın insanı olgunlaştıran, benlikten arınmaya sevk eden ve hakikate ulaştıran bir güzergâh olarak ele alındığı tespit edilmiştir. Şemseddîn-i Sivâsî Divanı'nda aşk temasını ön plana çıkaran bu çalışmanın, şairin aşka bakışının daha iyi anlaşılmasına ve klasik Türk şiirinde aşkın ele alınışına yönelik yapılacak çalışmalara katkı sunması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study evaluates how the concept of love is addressed in the Divan (collection of poems) of Şemseddîn-i Sivâsî, a Sufi poet from the 16th-century classical Turkish literature tradition. Love, a fundamental element of Sufi and classical Turkish poetry, is depicted in Sivâsî's poems not only symbolically but also, and more importantly, from a divine and mystical perspective. Therefore, this study identifies the love-themed couplets in Sivâsî's Divan and attempts to explain the contexts in which the poet's understanding of love is explored. According to Şemseddîn-i Sivâsî, love is a transformative force that transcends the limits of reason, removes obstacles between the servant and God, and leads humanity to the state of annihilation (fana). In this context, love is not merely an emotional inclination; it is a spiritual process requiring the taming of the ego, the renunciation of self-awareness, and the consciousness of surrender. Sivâsî approached the path of love with the concepts of hardship, suffering, and patience; he presented the suffering endured by the lover not as a deficiency, but rather as an indispensable element of spiritual maturity. This study concludes that in Şemseddîn-i Sivâsî's Divan, the concept of love is largely addressed from a religious-mystical perspective; love is considered one of the essential elements connecting God and His servant. It has been determined that Sivâsî's poems contain a semantic network ranging from metaphorical love to the love of God, and that love is treated as a path that matures the individual, leads to self-purification, and brings them to truth. This study, which highlights the theme of love in Şemseddîn-i Sivâsî's Divan, aims to contribute to a better understanding of the poet's perspective on love and to future studies on the treatment of love in classical Turkish poetry.
Benzer Tezler
- Dîwana şêx Şemsedînê Exlatî metin û lêkolîn
Şeyh Şemsedin Ahlati'nin divanı metin ve araştırma
SERDAR YILMAZ
Yüksek Lisans
Kürtçe
2013
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ADAK
- Kemâl Ümmî Dîvânı işlevsel sözlüğünden hareketle kemâl ümmî, Şemseddin-i Sivâsî ve Niyâzî-i Mısrî divanlarındaki tasavvufî kavramlar/terimler
With reference to Kemal Ummi Diwani's functional dictionary sufi concepts/terms in the diwans of Kemal Ummi, Şemseddin-i Sivasi and Niyazi-i Misri
BÜŞRA KARASU
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Tasavvuf şiirinde sivâsî gelenek: Şemsî, Şeyhî ve Nûrî Dîvânı müşterekleri
Sivâsî tradition in mystic poetry: Joint topics of diwans of Shamsî, Shaykhî and Nûrî
HAFİZE KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL KEMİKLİ
- Ahmed Suzi Divanı'nın edisyon kritiği
Başlık çevirisi yok
METİN CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM HAKSEVER
- Suzi Divanı
Suzi and his divan (collected poems)
ABDÜLKADİR SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURAN ALTUNER